Albistea entzun

Nafarroak 253 milioi gastatu ditu orain arte izurriari aurre egiteko

Nafarroako Kontuen Ganberak ondorioztatu du pandemian «arrazoizko gestioa» egin dela. 6.800 kontratazio egin dira, eta klinika pribatuek 8,6 milioi euroko faktura utzi dute
Osasun arloan kontratatutako hamar langiletik zazpi erizain eta erizain laguntzaileak izan dira.
Osasun arloan kontratatutako hamar langiletik zazpi erizain eta erizain laguntzaileak izan dira. IDOIA ZABALETA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Joxerra Senar -

2021eko apirilak 17

Parlamentuaren aginduz, Nafarroako Kontuen Ganberak COVID-19aren pandemiak lurraldeko kontu ekonomikoetan utzitako lorratza aztertu du, eta datuetan jarri du arreta. Ikuskaritza batez ere iazko kontabilitatean oinarritu bada ere, aurtengo martxora arteko datu batzuk ere eguneratu ditu, eta ondorio nagusia da gaur-gaurkoz COVID-19ak 253,3 milioi euroko gastua eragin diola Nafarroari: 224,9 milioi iaz izan ziren, eta 28,4 milioi, aurten. Ganberak ondorioztatu du «arrazoizko kudeaketa» egin dela, eta «salbuespenak kenduta» legediaren arabera egin direla langileen eta zerbitzuen kontratazioak.

Fakturari aurre egiteko, Espainiako Gobernuak 187,1 milioi eurorekin finantzatu du Nafarroako Gobernua, batik bat erkidegoentzako funtsetik 175 milioi euro banatuta. Azterketan nabarmentzen denez, herritarrek 189.000 euro eman dituzte borondatezko donaziotan. Azkenik, zor merkatuetan 648 milioi euro lortu zituen iaz Nafarroak, baina ganberak ezin izan du zehaztu kopuru horretatik zenbat bideratu den COVID-19ari aurre egitera.

LAN KOSTUAK
6.800 kontratazio

Iaz, 225 milioi euroko faktura eragin zuen izurriak, eta kopuru horretatik 45 milioi (%20) lan kostuetara bideratu behar izan zituen administrazioak. Batik bat, behin-behineko langileak kontratatzeko (23,4 milioi) eta gaixo jarritako langileen ordezkapenak egiteko (4,7 milioi) erabili zuen diru hori. Halaber, pandemiari aurre egiteko langile publikoek egindako esfortzuak isla izan du bestelako kontzeptuetan. Adibidez, produktibitate osagarria ordaintzeko 3,7 milioi euro erabili ziren. Jai egunak, aparteko orduak, gaueko sariak, txandak eta guardiak ordaintzeko, 4,4 milioi euro behar izan zituen.

Gastu horren erdia kontratazio berrietarako izan da. Orotara, 6.800 kontratazio egin behar izan ditu gobernuak: batik bat, Osasunbidean (%72), hezkuntzan (%18), eta zahar etxeetan eta mendekotasuna dutenentzako egoitzetan (%10). Behin-behineko kontratuok iraupen motzekoak izan ziren, eta, horrenbestez, berez, 3.400 langile kontratatu ziren: Kontratu horien laurdenek hiru eta sei hilabete arteko iraupena zuten; %31k, hilabete eta hiru hilabete artekoa; %34k, hilabete baino gutxiagokoa, eta %8k baino ez sei hilabetetik gorakoa.

Kontratuen erdiak baino apur bat gehiago (%52) Nafarroako Ospitale Gunearen beharrak asetzeko erabili dira, eta beste %25 lehen arretako osasun etxeen sarerako. Tuterako Reina Sofia eta Lizarrako Garcia Orkoien ospitale publikoek 708 eta 155 kontratazio egin zituzten, hurrenez hurren. Oro har, kontratatutako hamar langiletik zazpi erizainak edo erizain laguntzaileak izan ziren —3.391, guztira—. Gainerako kontratazioen artean, batik bat zeladoreak (%9) eta administrazio arloko langileak (%7) nabarmentzen dira. Lehen arretarako 29 mediku kontratatu ziren, eta larrialdietarako, hamar mediku laguntzaile.

MATERIALA
3,4 milioi euro maskaretan

Giza baliabideak alde batera utzita, materiala eskuratzeko 71 milioi euro behar izan ditu gobernuak. Gastu horren herena (23,5 milioi) osasuneko osagaiak erosteko izan da, eta beste hamalau milioi euro, PCR eta antigeno probak egiteko laborategi gastuetarako. Urtebete honetan, maskarak premiazko elementu bihurtu dira, eta 3,4 milioi euroko faktura eragin dute: 2,2 milioi maskara kirurgikoek, eta 1,2 milioi FFP2 motakoek.

Era berean, pandemiak garbiketa zerbitzuen eta materialen beharra handitu du, eta 4,1 milioi euro bideratu da atal horretara. Zahar etxeetan bete-betean eragin zuen pandemiak, eta egoera horri aurre egin behar izateak 4,5 milioi euroko gastua eragin du.

OSASUN HITZARMENAK
Klinikan ohe bat, 4.908 euro; ZIUko ohea, 41.000

Gaixo gehienak ospitale publikoek artatu dituzte, baina zenbait kasutan Nafarroako Unibertsitate Klinikara, San Juan de Dios ospitalera edo San Miguel klinikara bideratu dira. Hiru erakunde pribatu horiei 8,6 milioi euro ordaindu zaizkie. Ganberaren arabera, «kudeaketa egokia izan da, ez delako pazienterik artatu gabe utzi, eta kostua ez delako Osasunbidearena baino handiagoa izan».

Izan ere, parlamentuak agindu berezia eman zion ganberari, faktura azter zezan. Unibertsitate Klinikan eta San Miguel klinikan, gaixo bat ZIUko ohe batean egoteak 40.978 euroko kostua du, eta plantan, berriz, 4.908 eurokoa. Tarifa finkoa da; hots, berdin du zenbat denbora ematen duen pazienteak. Erreserban ohe bat gorde behar izateak, berriz, eguneko 181 euroko kostua du.

San Juan de Dios ospitaleak eguneko tarifa ezarri du. Lehen hamar eguneko ospitalizazioak 519 euroko kostua du eguneko, eta hamaikagarren egunetik aurrera, 298 eurokoa —zenbat eta gehiago izan ospitaleratuta, tarifa murriztu egiten da—.

LAGUNTZA ETA INBERTSIOAK
Autonomoei, 24 milioi euro

Enpresei, udalei, familiei, laborariei eta Nafarroako Unibertsitate Publikoari ordaindutakoa izan da gastuaren atal nagusia: 72 milioi orotara. Izan ere, konfinamenduak eta ondorengo neurriek hainbat sektore ekonomiko zigortu dituzte, eta, orotara, iaz 39,9 milioi bideratu zituen enpresa pribatuen laguntzetara; gehienbat, autonomoengana heldu zen diru hori (24 milio euro). Laguntza hori jaso ahal izateko, aski zen ahalmen ekonomikoari buruzko adierazpen bat sinatzea, eta ganberak ohartarazi du ez zela hori egiaztatzeko mekanismorik ezarri. Azpimarratu du ondoren ostalaritzarako eta turismorako abenduan eta martxoan egindako laguntza deialdian oker hori zuzendu egin dela.

Larrialdi soziala ere eragin zuen pandemiak, eta familien eta norbanakoen artean 7,7 milioi euro banatu zituen laguntzetan. Udalek 25 milioi euro jaso dituzte, bi helbururekin: 11,5 milioi ezohiko gastuei aurre egiteko, eta 13,5 milioi euro inbertsioetarako.

Guztira, hamalau milioi euroko inbertsioa egin behar izan du administrazioak, eta erdia (6,9 milioi euro) informatika arloko ekipamenduak erosteko baliatu da —eskoletan, adibidez, bost milioi euroko inbertsioa eskatu du—. Mediku ekipamenduetan (arnasgailuak, kasurako), 2,9 milioi euroko inbertsioa egin du.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Neurath zentral termikoa, haize erroten artean, Alemanian. Argindarra sortzeko, harrikatza erretzen dute han. ©SASCHA STEINBACH / EFE

Kutsatzea, gero eta garestiago

Irune Lasa

Europan gero eta garestiagoa da CO2-a isurtzea argindarra sortzeko eta altzairua ekoizteko. Gainera, laster sektore asko ordaintzen hasiko dira berotegi gasak atmosferaratzeagatik, Batasuneko emisio trukerako sisteman sartzen direnean.

 ©ARITZ LOIOLA / @FOKU

«Hausnarketa egin behar luke PSOEk: langile asko umezurtz sentitzen dira»

Imanol Magro Eizmendi

Lan eta pentsio erreformak gehiago ezin direla atzeratu argi du Arzak, eta ez du baztertu greba orokorraren aukera. Euskal Herrian sindikatuen arteko batasun handiagoa nahiko luke; «langileek eskatzen digute».
Kaleratu nahi zituzten ITP Aero Castingeko bi langile elkar besarkatzen. ©M. D. V. / FOKU
Glovoko langile batzuk, Zaragozako (Espainia) epaiketa batean. Han ere auzitara jo dute plataformaren aurka. ©TONI GALAN / EFE

Glovoko banatzaileek soldatapeko behar dutela dio justiziak, Bilbon

Xabier Martin

'Rider'-ak autonomo faltsu gisa ari dira, eta enpresak soldatapeko egin behar dituela ebatzi du Bilboko epaitegi batek. Glovok helegitea jar dezake, baina Gorenak ezarria du jurisprudentzia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.