Albistea entzun

Iker Badiola. EHUko ikerlari eta irakaslea

«Gure nanopartikulak blokeatu egiten du tumorearen hazkundea»

EHUko Signaling Lab ikerketa taldeak nanopartikula bat garatu du Santiagoko Unibertsitateko (USC) ikertalde batekin elkarlanean. Nanopartikula horrek %80 txikitzen du gibeleko metastasia.
TERE ORMAZABAL / EHU Tamaina handiagoan ikusi

Isabel Jaurena -

2022ko uztailak 20

Euskal Herriko Unibertsitateko (EHU) Medikuntza eta Erizaintza Fakultateko irakaslea da Iker Badiola (Ondarroa, Bizkaia, 1978). EHUko Signaling Lab ikerketa taldeko arduraduna da, baita Nanokide Therapeutics enpresakoa ere. Badiolak eta haren taldeak garatu duten nanopartikula aurrerapauso bat izan da koloneko minbiziaren arloan, eritasun horrek gibelean eragiten duen metastasia txikitzen baitu.

Zein ibilbide egin duzue honaino iritsi arte?

Aurkikuntza hau orain dela urte batzuk egin zen, eta patente bat sortu zen. Orain, enpresa bat sortu dugu patente horretatik: Nanokide Therapeutics. Enpresa horrek kudeatzen du nanopartikula hori orain arte egin ditugun entseguetatik gizakietan egingo direnetara eramateko prozesua.

Elkarlanean egin duzue?

Bide horretan, Estatu Batuetako Osasun Institutu Nazionalarekin lankidetza batzuk egin ditugu, eurek daukaten programa berezi bati esker. Programa horretan, homologatuta dauzkaten laborategiekin entseguak egiten laguntzen dute, eta entsegu klinikoetara heltzen. Hor parte hartzen dute Estatu Batuetako Osasun Institutu Nazionalak eta Estatu Batuetako Sendagaien Agentzia Arautzaileak, Estatu Batuetan botikak onartzen dituenak.

Zer da, zehazki, koloneko minbiziak eragiten duen gibeleko metastasia?

Koloneko minbizia gertatzen da gure kolonean eta ondestean zelula bat gaixotu, eta horren ondorioz tumore bat sortzen denean. Prozesurik hilgarriena zera da, zelula horiek askatu, gorputzean zehar bidaiatu, eta gibelera iristea. Hor metastasia sortzea oso hilgarria da, horra heltzen diren zelulak oso gogorrak izaten baitira, eta tratamenduaren aurkako erresistentziak baitituzte.

Metastasi hori gertatzen denean, zer egiten du zuek sortutako nanopartikulak?

Tumoreak etengabe hazten dira. Heltzen da momentu bat non tumore horrek oxigeno eta elikagai gehiago behar baititu. Horretarako, inguruan dauden odol hodiei deitzen die; odol hodi horiek tumorera hurbildu, eta oxigeno eta elikagai gehiago ematen dizkiote.

Gure nanopartikulak odol hodi horien hazkundea blokeatzen du. Zuzenean joaten da gibelera eta gibeleko odol hodietara, eta horiek blokeatzen ditu. Orduan, odol hodiak ez dira heltzen tumorera, eta tumoreak ez dauka gehiago hazteko gaitasunik: blokeatu egiten dugu tumorearen hazkunde gaitasuna.

Zer esan nahi du gisa honetako aurrerapen bat egin izanak?

Alde batetik, ikuspegi zientifikotik, Estatu Batuetako Osasun Institutu Nazionalaren berme hori daukagu, zientifikoki baliagarria dela baitio.

Batez ere, ikuspegi industrialetik balioko du, baliabideak lortzeko orduan. Nanopartikula hau merkaturatzeaz arduratzen den enpresarentzat [Nanokide Therapeutics], berme bat da. Argi dago Nanokidek baliabide ekonomikoak erakarri behar dituela, eta, kasu honetan, ez da berdina baliabide ekonomiko horien bila joatean «nanopartikula bat daukat» esatea, edo «nanopartikula bat daukagu, Estatu Batuetako osasun erakunderik garrantzitsuenarekin batera garatuko dugu, eta haiek dituzten baliabideak jarriko ditugu» esatea.

Noiz hasiko zarete merkaturatze lanekin?

Esperimentazioa egiteko, hamabi hilabete beharko genituzke, eta egindako proba horiekin lortuko genuke baimena gizakiekin entsegu klinikoak egiten hasteko. Hortik aurrera, bat, bi eta hiru fasetako entsegu klinikoak izango dira, eta, horretarako, beste bost urte beharko lirateke.

Tratamendu osagarri gisa erabiliko duzue?

Tratamendu honek odol hodien hazkundea gelditzen du. Hazkunde hori gelditzean, [tumoreari] baliabidea kentzen dio, baina, hein berean, tumoreari zuzenean kalte egin beharko genioke. Adjubante moduko tratamendua deitzen zaio horri. Horrek esan nahi du bi eratara eraso egin litekeela: batetik, inguruari eraso eginez, inguruko lagunak kenduz, eta, bestetik, zuzenean eraso eginez tumoreari.

Aurrerapenik egon da minbiziaren arloko ikerketa eremuan?

Azkeneko urteetan, diagnostikoan aurreratu da gehien, eta ez hainbeste tratamenduan. Minbizia lehenago detektatzea lortu dugu. Horrekin, metastasia sortu aurretik kirurgia bidez tratatu ahal dugu, eta, askotan, kendu.

Zein dira etorkizuneko erronkak?

Erronka da, diagnostikoan aurrera egin den moduan, tratamenduetan aurrera egitea. Ez dugu ahaztu behar orain erabiltzen ari garen tratamenduak tradizionalak direla: kirurgia, erradioterapia eta kimioterapia. Erronka berri hauetan ikusten duguna da immunoterapia izan daitekeela etorkizuneko tratamenduetako bat, askoz zehatzagoa. Gaur egungo immunoterapiekin lortu nahi da immunitate sistema apur bat suspertzea, hor tumore bat dagoela erakustea, eta hark tumoreari eraso egitea. Nanopartikulekin egiten ari garen lana ere gero eta indar handiagoa hartzen ari da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

 ©BERRRIA / BERRIA

«Zergatik egon behar dut nik kontrolpean?»

Maite Asensio Lozano

Manuelaren senar ohiak eskumuturrekoa darama. Manuela hiltzen saiatu zen. Gizonak maiz uzten du gailua kargatu gabe, eta, alarmak etengabe jotzearen ondorioz, antsietate arazoekin dabil emakumea.

 ©MARISOL RAMIREZ / @FOKU

Kontrol telematikoa hobetu beharra

Maite Asensio Lozano

Tratu txarrak ematen dituzten gizonei eskumuturreko telematikoa jartzea maizago eskatuko dute poliziek eta fiskalek, baina gailu horien nahi gabeko ondorioek kezka piztu dute eragileen eta biktima taldeen artean.

Saretxe Groseko etxebizitza sindikatuak atzo antolatutako elkarretaratzea, hustu duten atartearen aurrean. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Bizilagun gehiago kaleratuko ditu Azora putre funtsak Donostian

Jone Arruabarrena

Ategorrieta hiribideko beste eraikin bateko bizilagunak bota ditu. Putre funts horrek Donostiako 300 etxebizitza erosi ditu azken urteetan, Gros eta Amara auzoetan

<em>Aita Mari</em> ontzia Pasaiako portuan (Gipuzkoa), 2020ko uztailean. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

'Aita Mari' ontziari milioi bat euroko isuna jarri dio Espainiako Gobernuak

Isabel Jaurena Edurne Begiristain

Zigorrak lotura du 2020an Palermon gertatu ziren ekintza batzuekin. Itsas Salbamendu Humanitarioak alegazioak aurkeztuko ditu

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...