Koronabirusa

Baztan. Hamabortz herri batean

5.000 biztanletik goitiko udalerria izan arren, ordu mugarik gabe ibiltzea lortu dute azkenean Baztanen. Terrazak eguzkiaren zain daude
Hainbat herritar oinez, maskarak jantzita, atzo, Elizondon.
Hainbat herritar oinez, maskarak jantzita, atzo, Elizondon. JAGOBA MANTEROLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2020ko maiatzak 12

«Hasieran erran zuten Baztan osoa udalerri gisa hartuko zutela, gero herrika, gero berriro erran zuten udalerri moduan, eta azkenean gelditu gara herrietan». Mari Jose Iturralde Elizondon bizi da (Nafarroa), eta ederki aski azaldu du Espainiako Gobernuak paseora eta kirola egitera ateratzeko baimena eman zuenetik eskualdean izan duten nahastea: «Irizpidea aldatu dute lau aldiz behintzat». INEren 2019ko datuen arabera, 7.777 biztanle ditu Baztan udalerriak. Udalerria bera, ordea, hamabortz herriz osatua dago —eskualde bat da, funtsean—, eta herri guziak dira 5.000 biztanletik beheitikoak, herriburu funtzioa duen Elizondo barne. Espainiako legea herri bakoitzari edo udalerriari aplikatu, beraz, badago aldea: udalerri gisa hartuta, goizetan eta gauetan soilik ateratzeko baimena lukete herritarrek; herrika antolatuta, ordea, egun osoan. Udalak herrikako banaketa eskatu zuen, eta salatu izan du Espainiako Gobernuko ordezkaritzak ez dituela euren eskariak kontuan hartu. Lau aldiz irizpidea aldatuta, noraezean ibili dira herritarrak, Iturralderen hitzetan: «Egunean berean jakiten genituen aldaketak, eta, orduan, horren arabera egin dugu». Herriak hartu zituzten azkenean erreferentzia gisa, eta, beraz, kirola egun osoan edozein ordutan egin dezakete baztandarrek, baina norbere herritik atera gabe. Detaileak laster lausotu dira, dena den, Nafarroan libre baita orain probintziaren barnean herri batetik bertzera joatea: «Orain ateratzen ahal gara herri batetik bertzera».

Euria goian-behean ari zuen atzo Elizondon, halere, eta jende guti ageri zen goizean zein eguerdian paseoan. Herri barnean erosketak egiten batzuk, aterkia eskuan hartuta. «Ostatuek erran dute maiatzaren 25era arte ez dutela irekiko», dio plazatik oinez doan bikote batek. Ingurura begiratuta, halakoxea da panorama: plaza ondoko karrikako ostatu guziak hetsiak dira, eta terrazako mahai eta aulkiak kanpoan dituzte, baina aulkiak mahaien kontra beheititurik, itxiak diren seinale.

«Gaur ireki nahi genuen, baina aterperik gabeko terraza dugu, eta, eguraldi honekin, ez dugu irekiko», azaldu du Jose Miguel Gonzalez Iribarrenek, Elizondoko Casino ostatuaren jabeak. Eta, hark bezala, hala dute terraza inguruko ostatu gehienek ere: euripean, blai. Gonzalezek argitu du, halere, batzuek erabaki dutela hurrengo fasera arte ez irekitzea. Eguzkiaren arabera eginen du hark: «Asteburuan eguraldi ona egiten badu, irekiko dugu terraza, eta bertzenaz, ez». Ostatu barnean ari da jabea, ireki dezaketenerako azken prestaketak egiten. Horretan pasatu du konfinamendua: «Pintatu dugu, garbiketa orokorra egin, gauzak konpondu...».

Ondoko herrietara joanda, antzekoa da panorama. Baita urrutixeagoko herrietan ere. Erratzun, erraterako, itxiak dira ostatu guziak. Arizkunen, Uxoa osta- tua da salbuespenetako bat: okindegia eta taberna izanik, zabalik izan dute orain arte ere, ogia saltzeko. «Orain ogitartekoak egiten ditugu eramateko, eta gaur konfinamendua aitzin ohikoak ziren bezeroak etorri dira kafea hartzera», azaldu du zerbitzariak. Estalpeko terrazan bortz gizon daude, batzuk kafea hartzen, bertzeak garagardoa edo patxarana: «Hau ospatu behar da!», dio Xabi Aiensak, edalontzi bat eskutan, erdi txantxetan. «Ogia erostera etorri naiz, eta ikusi ditut hauek hemen, eta...». Lagun baten aldamenean dago, bi metroko distantzia errespetatuta, eta zutik: «Bozatekoak gara biok». Konfinamenduan gustura egon dela azaldu du, herri txikietan ez dutela horrenbertze nabaritu: «Landa eremuetan lasaiago gaude, ez da pisu batean bizitzea bezala». Zehaztu du lanari esker alde batera eta bertzera ibili dela, eta ez duela hainbertze sufritu.

Bentak, bezerorik gabe

Erratzu eta Arizkundik harago, Amaiur eskuinean utzi eta Otsondoko lepoa igarota, Dantxarinea dago: benten eremua. Lapurdira, Baxenabarrera edo Zuberoara joateko «irekia» dagoen pasabideetako bat da, Irun (Gipuzkoa) eta Hendaia (Lapurdi) lotzen dituen Santiago zubiarekin batera gainontzeko bideak itxita daude. Irekia dago Dantxarinekoa, bai, baina arras mugatua: Frantziako eta Espainiako poliziak daude bi aldeetan, eta soilik lanerako mugitu behar direnei uzten diete igarotzen. Bentak bezerorik gabeko eraikin huts erraldoi bilakatu dira horren ondorioz: ateak itxiak dituzte estanko, arropa denda eta jatetxe handiek. «Gure bezeroak Iparraldeko jendea dira», azaldu du zabalik dagoen supermerkatu bakarreko langileak. «Urdazubi eta Zugarramurdiko batzuk etorri dira, baina guti». Zehaztu du 500 langile baino gehiago gelditu direla aldi baterako lan erregulazioan. Muga ireki arteko aldia, bederen.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Ertzaintzaren autoak Donostian, atzo. ©Gorka Rubio / Foku

Ertzaintzak Donostiako Alde Zaharra hartu du berriz

Berria

Segurtasun Sailaren arabera, botilak jaurti dizkiete agenteei. Auzoko Gazte Asanbladak, ordea, ukatu egin du istilurik egon izana. Hamar lagun identifikatu dituzte. Pasaian, berriz, gazte bat atxilotu dute.

PCR proba bat joan den urtarrilaren 8an, Zaldibarren (Biziaia). ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Ospitaleratutakoen kopuruak gora egin du berriro ere azken orduetan

Gotzon Hermosilla

Positibo kopurua apur bat apaldu den arren, 1.400 kutsatuen langatik gora jarraitzen du. Osasun agintariek zazpi heriotzaren berri eman dute

Peon, Oiarbide, Otondo eta Salaberria, atzo Donostian egindako mahai inguruan. ©GORKA RUBIO / FOKU

Arnasguneek arnasa hartzen segi dezaten

Irati Urdalleta Lete

Politika publikoek arnasguneetan nolako eragina duten aztertu dute 'Arnasguneetan oinarritutako hizkuntza politikak' mahai inguruan. Orain arteko lorpenak goraipatzearekin batera, etorkizunerako erronkak ere zehaztu dituzte.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna