Albistea entzun

Begiek abesten dituzten doinu goxoak

Peru Galbetek laugarren diskoa kaleratu du: 'Beiratu'. Musika instrumentuak lagun, hamabi kantuz osatu du diskoa
Peru Galbete abeslaria, ukelelea esku artean duela.
Peru Galbete abeslaria, ukelelea esku artean duela. IÑIGO URIZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Miren Mujika Telleria -

2022ko abuztuak 12

«Buelta eman begiei/ eta begiratu zure barnera». Kanpo zein barru, den-denak miatzen ditu Peru Galbeteren Beiratu diskoak. Euskarazko hitz bakar batekin jolas egin eta bi esanahirekin lotu du diskoaren izenburua. «Batetik, begiratu hitzarekin lotu nahi nuen, eta gero ohartu nintzen euskaraz zerbaitek beiraren itxura hartzeari beiratu esaten zaiola». Beiraren distira atera dio, beraz, disko berriari.

Laugarrena du, eta, aurrekoen gisara, haren ahotsak gidatu du melodia: «Oro har, ahotsa eta hitzak dira sortzen ditudan lehendabiziko gauza; horiek eramango dute atzetik doinua». Nolanahi ere, oraingo honetan protagonismo bertsua eman die ahotsari eta instrumentuei, inoiz baino musikari gehiago izan baititu doinuetan lagun: Xanti Etxeberria (kontrabaxua), Jurdana Otxoa (biolina), Miryam Morales (biolontxeloa)... «Egia esan, taldean lan egiteko gogoa nuen aspalditik, eta primerako taldea izan dut ondoan». Hala, hamabi kantuz osatu du diskoa: Hegazti, Ura, Pozoi, -Nola-, Amets hura, Erorketa, -Berdatu-, Gaitzerdi, Munduaren bukaera, Anu, -Zintzur- eta Uxo bat.

Ez ditu alferrik eraman hegaztiak lehenengo eta azkeneko abestietara. Galbeteren hitzetan, oso elementu garrantzitsuak izan dira txoriak euskal kulturan, eta keinu bat egin nahi izan die horiei, abestiak ordena horretan jarriz.

Egileak gidoi tartean izendatutako hiru kantu ditu bildumak; hiru abesti laburrenak. Bada, bideoklip bana sortu du horientzat Galbetek orain gutxi, eta sarean jarri. Naturan kokatu ditu denak: -Zintzur- kantuko bideoklipean, behiak ageri dira zelaian, bata bestea miazkatzen; -Berdatu- abestiak, berriz, zuhaitzak eta haien loreak ditu protagonista, eta -Nola- kantuak, berriz, itsasoa eta hark eragindako bitsa.

«Dena hotza dena grisa, dena lur, dena bizitza/ dena mina, dena poza, dena ur, dena desditxa/ bizi ginen begiratu gabe, begiak lurrean zurrun/ gauak ilundu baino lehen zeinek nahi du desagertu?». Amets hura kantuaren hitzak dira, eta ahots ezagun bat nabarmentzen da bertan: Anarirena. Galbeteren arabera, kantuen hitzek ateak zabalik uzten dizkiote entzuleari, «norberak interpreta ditzan nahi dituen eran».

Erritmo antzekoa darabil Galbetek lau abesti bildumetan. Zerk bereizten ditu, baina, artistaren diskoak? Bada, espazioak. Lehendabiziko diskoa, Peru, gurasoen etxabean grabatu zuen, gauez. Esku grabagailu batekin jaso zituen kantu horiek, eta instrumentu gehiagorekin apaindu zituen gero: «Grabatu nuen lehen lana izan zen, jakin gabe zertarako grabatzen nuen ere. Lagunei bidali nizkien abestiak, baina ez nuen gehiago zabaldu nahi izan».

Bigarrena iritsi zen: Voces de la selva. Izenburuak berak laburbiltzen du diskoak zer jasotzen duen. Izan ere, Bolivia erdialdeko oihanean sortu eta grabatu zuen egileak, Inti Wara Yassi komunitatearekin elkarlanean. «Han kontzertu batzuk eman nituen, eta, Hego Amerikatik alde egin nuenean, han geratu ziren kantu horiek».

Hurrengo diskoa, berriz, itxialdian kaleratu zuen, «barrutik eta barrura begira»: Nor zara zu?. Ez zen, inondik ere, sasoi oparoa izan sortzaileentzat, baina, Galbeteren hirugarren diskoa, ordea, orduantxe atera zen argitara. Usurbil (Gipuzkoa), Urretxu (Gipuzkoa) eta Uharte (Nafarroa) artean idatzi eta grabatutako kanta batzuen bilduma da, eta disko liburu formatuan kaleratu zuen. «Konfinamenduan eta garai horietan, hitzak eta bideodeiak baino zerbait gehiago partekatzeko beharra nuen, eta horregatik jarri nituen sarean».

Umetako bizipenak

Begiak eta begiradak. Horiexek darabiltza disko berriko abestietan. «Txikia nintzenean, nire egurrezko sabaiari begira hartzen nuen lo. Egurrak sortzen dituen korapiloek begiak ziruditen, eta, gauetan, begirada asko nabaritzen nituen niri begira». Hain justu, egurrezko begirada haiek guztiak islatu nahi izan ditu Beiratu diskoaren azalean. Izan ere, abeslaria umea zeneko argazki bat ageri da bertan, atzealdean sabai horren irudia duela. Hainbat tokitan grabatu du diskoa: Jazar sormen gunean, gurasoen etxabean, Uharteko Arte Garaikideko zentroan eta Shot estudioan.

Beraz, irudi horrek inspiratuta eman dio izena disko berriari, eta hori abiapuntutzat hartuta ondu ditu diskoko hamabi kantuak. «Oso pozik» dago sortu berri duenarekin, eta, baita «oso eskertuta» ere, hura argitara ematen lagundu dioten musikari eta artista guztiekin.

Idoia Arizaleta gitarristarekin eta Xanti Etxeberria kontrabaxu jotzailearekin batera ari da, gutxinaka-gutxinaka, zuzeneko kontzetuak egiten, nahiz eta ez den ari gustatuko litzaiokeen erritmoan: «Eskaintzak iritsi ahala ari naiz kontzertuak egiten, baina, egia esateko, gustatuko litzaidakeen baino aukera gutxiago sortzen ari dira». Poliki-poliki, baina iristen ari dira, hala ere. Irailaren 22an, esate baterako, Bilbon izango da, Indautxu plazan, eta bertan joko ditu kaleratu berri duen diskoko kantuak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Nafarroako Orkestra Sinfonikoak Luis de Pabloren —argazkian, erdian— eta beste hainbat konpositoreren lanak interpretatuko ditu gaur. ©BERRIA

1972ko Iruñea harritu zuten doinuak akordura

Uxue Rey Gorraiz

Gaur hasiko dira 72-22 Topaketak Iruñean. Urriaren 18ra bitarte, eta orain dela 50 urtekoak gogoan, askotariko jarduerek eta emanaldiek artez jantziko dute hiria. Musika berebizikoa da gaur: Teresa Catalanen eta Tomas Marcoren solasaldi bat aurrena, eta Nafarroako Orkestra Sinfonikoaren kontzertua ondotik.
Moto- Membra Jesu Nostri obrako lan taldea: Pau Auli, Eneko Sagardoi, Lucia Astigarraga eta Andoni Sierra. ©OSKAR MATXIN EDESA / FOKU

Motoak eta gurutzeak

Iñigo Astiz

'Moto- Membra Jesu Nostri' kontzertu eszenifikatua estreinatuko du bihar Bilboko Arriaga antzokiak, Bieteritx Buxtehuderen musikarekin eta Eneko Sagardoik sortutako testuarekin
Kristof Arotzarena eta Aitziber Zugarramurdi, Zinegin festibalaren antolatzaileak, atzo, Baionan. ©GUILLAUME FAUVEAU

Zinegin festibala urriaren 20tik 23ra egingo dute, zenbait berritasunekin

Ainize Madariaga

Filmez gain, kontzertuak ere antolatu dituzte. Gaualdi «sataniko» sorpresa ere prestatu dute
Hertzainak taldeak joan den asten aurkeztu zituen amaierako kontzertuak. ©Monika del Valle / Foku

Hertzainak-ek beste kontzertu bat emango du BECen, abenduaren 17an

Mikel Lizarralde

Abenduaren 16ko emanaldirako sarrera guztiak amaitu dira dagoeneko.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...