Albistea entzun

Maddi Ane Txoperena Iribarren kazetariak lortu du Igartza saria

Haurtzaroan sexu abusua jasan zuen emakume bat izango du protagonista 'Ez erran inori' eleberriak. Erasoak gaztaroan eta helduaroan eragindakoak agertuko ditu narrazioak
Aurtengo irabazlearen izena atzo goizean jakinarazi zuten antolatzaileek, eta arratsean eman zioten saria Maddi Ane Txoperena Iribarreni, Beasaingo Igartza jauregian egindako ekitaldian.
Aurtengo irabazlearen izena atzo goizean jakinarazi zuten antolatzaileek, eta arratsean eman zioten saria Maddi Ane Txoperena Iribarreni, Beasaingo Igartza jauregian egindako ekitaldian. A. CANELLADA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Igartua Aristondo -

2020ko irailak 11

Maddi Ane Txoperena Iribarren idazle, bertsolari eta BERRIAko kazetariak XXIII. Igartza saria irabazi du, Ez erran inori nobela proiektuari esker. Haurtzaroko sexu erasoen gaia jorratuko du eleberrian, «pil-pilean» dagoena baina era berean «tabua» ere badena, autoreak azpimarratu duenez. Hamasei eleberri proiekturen artean gailendu da Txoperena Iribarrenena, Garazi Kamiok, Irati Jimenezek eta Ana Jakak osatutako epaimahaiak hala erabakita. Ondo bidean, 2022ko udaberrian argitaratuko du bekaren babesleetako bat den Elkar argitaletxeak. Harekin batera, Beasaingo Udalak eta CAFek antolatzen dute sariketa urtero, eta halaxe egin dute aurten ere.

Lide protagonistak haurtzaroan sufritu zuen erasoa, baina eleberria haren gaztaroan eta helduaroan kokatuko da batez ere, jazoerak luzera begira eragin dizkion ondorioak agertzeko. Izan ere, sexu erasoak jasan dituztenengan «ahaztura, isiltasuna eta erruduntasuna» errepikatu egiten direla azaldu du Txoperena Iribarrenek, eta horietan «arakatu» nahi du fikzioaren bitartez. Egoera hori bizi izan duen jende «gutxi» ezagutzen dela esan du autoreak, nahiz eta, estatistiken arabera, «bost umetatik batek» sufritu dituen sexu erasoak. «Azkenaldian asko hitz egin da Elizan gertatutakoez. Baina estatistika berberek diote gehienak familian edo ingurune hurbilean gertatzen direla».

Ingurune hurbilean gertatzen diren kasuez mintzatuko da Ez erran inori, ezagun batek eraso egingo baitio Lideri. Gainera, Donapaleun (Nafarroa Beherea) jazoko da erasoa, eta horrek egoera «zaildu» egingo du: «Herri txikietan mundu guztiak ezagutzen du elkar». Baionara lekualdatuko da gero protagonista, «airez aldatzeko». Euskal Herrian kokatuko du narrazioa, besteak beste halako kasuak hemen gertatzen ez direla pentsatzeko «tentazioa» egoten delako, autorearen ustez. Halaber, «ezaguna» duelako hautatu du Ipar Euskal Herria gertaeren kokaleku bezala, baita hango «iruditeria» ezagun egiteko Euskal Herri osoan ere.

Ahots bakarra, hainbat ertz

Txoperena Iribarrenek Lideren «emozioak, bizipenak eta haren gorputzean eragindakoak» kontatzea du xede eleberrian, eta helburu horrek forman ere isla izango du. Izan ere, nahiz eta narrazioa une oro Liderengan zentratuta egongo den, hainbat distantziatatik garatuko da protagonistaren ahotsa eta lekukotza. Lehen eta hirugarren pertsonako narratzaileak erabiliko ditu, eta «agian» baita bigarren pertsonakoa ere. Gorputzean gertatzen zaionak narrazio lerro propioa izango du, lerro nagusiarekiko paraleloan joango diren pasarte txikietan jorratuko baitu. Hartara dator narratzaileen ugaritasuna, hainbat ertz eta ikuspuntu jorratze aldera hartutako erabakia izan baita.

Bestalde, bere lehen eleberrian, Ene baitan bizi da (Elkar, 2020) liburuan erabilitako estilo berarekin idatziko du Ez erran inori obra ere: «Aski estilo zuzena, buelta askorik ematen ez duena eta esaldi ez oso konplikatuak dituena». Kontuan izanda gaia zein den, autoreak onartu du «modu gordinean» egon daitekeela idatzia. Euskalkiari dagokionez, «nafarreraren eta lapurteraren nahasketa» erabiliko du.

Idazlearen «ardura»

Gai «potoloa eta delikatua» dela argi izanda, «ardura handiarekin» idazten saiatuko dela esan du Txoperena Iribarrenek. Jakitun da «zauriak ireki» ditzakeela, eta hori «mingarria» izan daitekeela sexu abusuak sufritu dituztenentzat. Aldiz, autoreak mahai gainean jarri nahi du sexu erasoen gaia: «Isiltasunak min handiagoa eman lezake». Halaber, beka irabazteak dakarren «babesa» ere baduenez —alegia, diru saria eta argitalpenaren bermea—, «ongi egitea» gustatuko litzaiokeela gaineratu du.

Ez da eraso mota horiei buruz aritzen den lehen aldia, bukatu berri duen Gizarte Antropologiako graduko bukaerako lana ere horien inguruan ondu baitzuen. Ez-fikziozkoa izan zen orduan aurkeztutako testua, baina lanerako dokumentatzeko «asko» irakurri zuenez gaiaren inguruan, bertan erabilitako bibliografia baliagarria izango zaio orain literatur obra lantzeko ere. Gehien inspiratu duten liburuetako bat Mari Luz Esteban antropologoaren Antropología del cuerpo [Gorputzaren antropologia] izan da.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Maialen Lujanbiok idatzi du liburuko testua, eta Arrate Rodriguezek ondu ditu ilustrazioak. Irudian, bi egileak, atzo, Donostian. ©JAGOBA MANTEROLA / FOKU

'Traste arrunten barruan zuk zer ikusten duzu?' album ilustratua argitaratu dute

Miren Mujika Telleria

'Traste arrunten barruan zuk zer ikusten duzu?' album ilustratua argitaratu dute Maialen Lujanbiok eta Arrate Rodriguezek, Pamiela argitaletxeko Bagara sailean. Albumak Rosa Valverde artistaren lana ezagutaraztea du xede

Alena Baeva biolinista. ©ANDREJ GRILC

Beethovenen 'Bosgarren sinfonia' interpretatuko du Euskadiko Orkestrak

Erredakzioa

Dinis Sousak aurrenekoz zuzenduko du orkestra denboraldiko bosgarren programan. Hilaren 3tik 9ra izango dira kontzertuak
Joxean Fernandez, Maria Pilar Rodriguez, Isabel Herguera, Izaskun Arandia eta Bingen Zupiria, liburuaren aurkezpenean. ©Jagoba Manterola / Foku

'Euskal emakume zinemagileak' liburua plazaratu dute

Andoni Imaz

Euskal Herriko zinemagintzan «funtsezkoak» izan diren emakumezko zuzendariak ditu ardatz, eta Euskadiko Filmategiak eman du argitara. Maria Pilar Rodriguez ikertzaileak koordinatu du artikulu sorta.

Inauteri giroan murgilduko du herria festibalak. ©GUILLAUME FAUVEAU

Inauterietako dantzak eta musika batuko ditu Hartzaro festibalak

Berria

Otsailaren 10etik 21era egingo dute Uztaritzeko jaialdia, udaberriari ongietorria emateko asmoz

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...