Noiz sortua: 2020-03-12 00:30:00

Diruaren makineria sorkuntzatik aztertzea

Txaro Fontalbak eta Taxio Ardanazek trukea, balioa eta antzeko kontzeptuak ikertu dituzte Uharte zentroko Habitacion eremuan. Inpresio eta erreprodukzio teknikekin esperimentatu dute
JAGOBA MANTEROLA / @FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2020ko martxoak 12

Makinek sorkuntza garaikiderako ematen dituzten aukerak ikertzeko proposamenetik abiatuta, Txaro Fontalbak eta Taxio Ardanazek trukea, balioa eta erreprodukzioa gisako kontzeptuak aztertu dituzte Uharteko Arte Garaikidearen Zentroan (Nafarroa), nork bere ikuspegi artistikotik. Zazpi asteko egonaldia egin dute Habitacion espazioan, eta ideia horiek hainbat planotara eraman dituzte: teknikara, gaietara eta baita euren arteko harremanera ere, makinak eta dirua abiapuntutzat hartuta. Igandean aterako dira zentrotik, eta halako egonaldietan sortzen diren hartu-emanek artisten lanari egiten dieten ekarpena nabarmendu dute.

Uharte zentroak torkulu bat eskuratu zuen, eta Fontalbari egonaldi bat egitea proposatu zion, makinarekin esperimentatzeko. Hark Ardanaz gonbidatu zuen, eta lanean honako premisa honetatik abiatzea proposatu zion: «Makinaren ideian arakatzea, baina diru makina gisa ulertuta». Azkenean, ez dute torkulua erabili, baina grabatzeko eta inprimatzeko teknikak aztertu eta esperimentatu dituzte.

Ardanaz diruaren kontzeptua «desmuntatzen» saiatu da. Horretarako, Eurionen konstelazioa aztertu du: billeteetan agertzen den bost puntuko marrazki bat da, segurtasun sistema bat, zeinari esker billeteak ezin diren eskaneatu, ezta erreproduzitu ere. Sortzaileak «poesiaren eta boterearen arteko talka» ikusten du marrazki horretan, eta botereari lotutako aldea kendu nahi izan dio, alde poetikoa nabarmentzeko. Horretarako, hainbat margolan sortu ditu eredu hori erabilita.

Fontalbak ere erabili du Eurionen konstelazioa: bost plater jarri ditu lurrean, eredua erreproduzitzen, eta haurtzaroan oinarritu da trukearen eta balioaren kontzeptuak lantzeko. Horretarako, material bat jarri du plateretako bakoitzean: gorozkiak, lokatza, harea, harriak eta kanikak. «Kaka da ume batek eskain dezakeen lehen materiala; ondoren, lokatzarekin jolasten da; gero hareara pasatzen da; hortik harrietara, eta jada bildu ditzake; eta, azkenik, kaniketara heltzen da, zerbait preziatuagora», azaldu du.

Diruaren inguruan ikertzen jarraitzeko, alde historiko eta sozialago batetik, Ardanazek Espainiako gerran nekazari kolektibitate libertarioetan jaulki zituzten billeteak izan ditu aztergai. «Balio ekonomiko gisa ulertzen dugunetik ateratzen den truke-balio bat zelako interesatzen zait», adierazi du. Billete horien irudikapena eta erabilera ikertu ditu.

Ardanazek bezala, Fontalbak ere eman dio ikuspegi soziala bere lanari. Iaz egin zuen Clitoria erakusketatik abiatuta, emakumeen gorputzean jarri du berriz ere fokua, baina elementu berri bat sartu dio lanari, genitalen erauzketaren gaiari heltzeko: bizar-xafla. «Aluen marrazkiak erabili ditut, eta emakumeen genitalen mutilazioa praktikatzen den herrialdeetako billeteak jarri diet, bai eta bizar-xaflak ere».

Alde metaforikoago batetik, Fontalbak ametsen inguruan lan egin du: zentrora iritsi zen egunetan «asko» amesten zuela eta egunero ametsak idaztea erabaki zuela kontatu du. «Denbora neureganatzeko modu bat izan da». Amets bakoitzaren azpian marrazki bat jarri du, diruarekin lotura duten elementuak erabilita.

Ez dute torkulua erabili, baina inpresio eta erreprodukzio tekniketan sakondu dute, oinarrizko materialen bitartez. «Makinaren erreprodukzio praktikak eskuzko praktiketara eraman ditugu, hala nola kalkora edo txantiloietara», azaldu du Ardanazek. Halaber, sublimazio bidezko inprimatze makina erabili dute irudiak baldosetan transferitzeko, eta gurpil bati marrazki baten patroia jarri diote, kautxuarekin, gurpilarekin marraztu ahal izateko.

Haien arteko hartu-emanean ere garrantzia eman diote trukearen kontzeptuari, Fontalbak azaldu duen moduan: «Utzi, eman, bereganatu, lapurtu eta gonbidatu kontzeptuak praktikara eraman ditugu: materialak konpartitu ditugu, ideiak... Eta elkarri inspiratu diogu». Hala, hartu-eman artistiko horretan, bata bestearen lanarekin «kutsatu» da.

Egonaldia, «luxua»

Egonaldiaren hasieran planteatutako ideiak egunez egun aldatuz eta garatuz joan direla uste dute artistek, bana betiere hasierako erreferenteak edukita, eta «desbideratu gabe». «Prozesuan beti joaten zara bide berrietatik, baina hori ongi dago: gauza berrietara jaurtitzen zaituzten tranpolinak dira», Ardanazen hitzetan.

Habitacion espazioan egotea «luxua» izan da bi sortzaileentzat. Ardanazen iritziz, halako egonaldien alderik positiboena da norberaren lanean aldaketak gertatzen direla: «Beste artista batekin erlazionatzean eta bat egitean gauza berriak sortzen dira zure lanean». Fontalbak arte zentroetan «esku hartzen» duen artista eredu bat defendatu du: tokia zikintzen duena, materialak erabiltzen dituena, zarata egiten duena... «Bestela, badirudi bulego batean egon behar dugula beti, ordenagailuaren aurrean».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan lau pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 22 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bi gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.107 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.056 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan Lanbide arduratuko da errenta berria banatzeaz. ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Iritsi da bizitzeko gutxieneko diru sarrera, muturreko pobrezia murrizteko

Irune Lasa

Espainiako Gobernuak diru saria onartu du, eta ekainean bertan hasiko da ordaintzen. Hegoaldean, Eusko Jaurlaritzak eta Nafarroako Gobernuak kudeatuko dute

<b>Bisitak.</b> Senideen eta egoiliarren arteko bisitak, atzo, Andoainen. ©BERRIA

Egoiliarrak eta senideak, hormaren alde banatan

Irati Urdalleta Lete

Gipuzkoako zahar etxeetan dauden egoiliarren senideak ezin dira barrura sartu, eta atarian ari dira bisitak egiten, horma batek bereizita. Orain arteko egoera ikusita, gustura daude aurrez aurre egoteko daukaten aukerarekin.

Senideak, Iruñeko Erruki Etxearen kanpoaldean, egoiliarrak bisitatzen. / ©Jesus Diges, EFE

Egoiliarra ardatz duen zaintza eredua bultzatu nahi dute Nafarroan

Joxerra Senar

Zahar etxeetako eta beste gizarte zerbitzuetako egoitzak arautzeko dekretuaren zirriborroa aurkeztu du Nafarroako Gobernuak. Etxe baten antz handiagoa izango duen eredu bat lortu nahi dute aldaketekin

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna