Noiz sortua: 2018-10-04 00:30:00

HIRUDIA

'Zahartzen naizenean gaztea izan nahi dut'

Maialen Berasategi Catalan - Itzultzailea

2018ko urriak 4

Ez, noski: ikasle gehienak ez dira Harry Potterren makila magikoak ttak sorgindu balitu bezala irakurzaletuko eskolan Otto Pette edo Jenisjoplin irakurtzeagatik, La Celestina irakurriz zaletuko ez diren bezalaxe; hain zuzen, horixe nabarmendu nahi izan nuen aurreko zutabean: halako liburu kalitatezko batzuk leituz gero ikasle irakurzale samarrek ele bakarreko irakurzale izateari utziko lioketela agian (erdal literaturaren zale izateari, alegia), eta aldi berean literatura ona irakurriko luketela, gainera (adiera unibertsaleko literatura ona, edozein hizkuntzatakoa: beaux livres, joan den astean Rikardo Arregik ezin aproposago hizpidera ekarri zuen bezala). Eta literaturazale ez direnek, berriz, zer? Bada, horiek ere liburu ederrak eta earrak irakurriko lituzkete beren hezkuntza-prozesuaren barruan, eta horrek, gutxien-gutxienean, batere kalterik ez lieke egingo, gizakien nerbio-sistemaren oinarrizko funtzionamenduaren edota kontinenteen geografiaren berri izateak inori kalterik egiten ez dion bezalaxe. Zenbaitek diote euskaratik eta euskal literaturatik uxatzen dela jendea liburu «zailak» irakurrarazten bazaizkie, eta hein batean ulertzekoa da beldur hori, baina ez dut uste bizpahiru libururen kulpaz urruntzen denik benetan jendea: horren egiazko sorburuak adar-abar gehitxo ditu, eta sustrai askoz ere sakonagoak, hezkuntzako literatur programetatik haragokoak.

Egia da: norberaren utopia zoroak eta desideratum-ak gorabehera, ez da oso errealista pentsatzea inoiz mundu guztia irakurzaletuko eta literaturazaletuko denik, eta, berriro diot, ez da ez bidezkoa eta ez praktikoa zama hori irakasleei (eta haiei bakarrik) bizkarrean jartzea ere. Baina, hala eta guztiz ere (lañoxkoegia ez ote naizen), ez zait halako burugabekeria iruditzen Aizkorrira igotzen ahalegintzea tarteka-tarteka, jakinik ere askotan nahikoa izango dugula Olarizuko gaintxo laura igota.

Elitista da Aizkorrira igotzen saiatzea? Elitista da gauza onekin «konformatzea», Wildek zioen bezala? Zer da, ordea, benetan elitista eta gurasokeria? Itxaro Borda irakurtzeko aukera ematea ikasleei, ala Itxaro Borda ikasle bakar baten esku ere ez jartzea, pentsatuz bakar batek ere ez duela ez gogorik eta ez ahalmenik izango Basilika-rekin edo Boga-boga-rekin gozatzeko?

Gaur egun, pantailatik pantailara omen dabiltza gaztetxo asko (eta ez preseski e-book-en pantailen artean), eta, Jon Alonsok txoko honetan orain bi aste aipatu zuen bezala, guraso batzuk, normala ere badenez, etsia hartuta dabiltza seme-alabei ez dietelako interes erdirik ere pizten liburuek. Baina ez gaitezen, esan bezala, gurasokerian eror, ez gazte-jendearekin, ez zahar-jendearekin eta ez inorekin.

Zaharren literaturazaletasunaren eta irakurketaren gaiak ere bai baitu ertzik. Hasteko, askoz gutxiago hitz egiten eta eztabaidatzen da horri buruz. Zergatik? Beharbada, gai bat ez delako, hau da, gazteak homogeneizatu behar ez liratekeen bezala ez liratekeelako homogeneizatu behar zaharrak ere (eta bai, propio darabilt zahar hitza, bada-eta garaia konnotazio bereziki txarrik eta eufemismorik gabe izenda dezagun zahartzaroa eta gogoetatu dezagun haren inguruan, Arantxa Urretabizkaiak eta beste hainbatek aspalditik dioten bezala). Sasi-esperimentu txoro bat egin nahian Googlen gure inguruko hizkuntzetan «edadetuentzako liburuak» idatziz gero, ordea, makina bat autolaguntza-liburu eta gidaliburu didaktiko antzeko agertzen da: Adinduentzako informatika, Edadetuentzako animazioak eta, are, Zahartzen naizenean gaztea izan nahi dut (!) tituluak, besteak beste. Bilatzaile berean «haurrentzako liburuak» idatziz gero, berriz, batez ere literatur liburuak agertzen dira (beste egun baterako utziko dugu «helduentzako liburuen» bilaketa, badaezpada ere). Ematen du zer pentsatua.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du bihar Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna