Noiz sortua: 2018-06-21 00:30:00

HIRUDIA

Piztuko gara berriz

San Joan gaueko sua, Donostiako Zurriola hondartzan, orain bi urte.
San Joan gaueko sua, Donostiako Zurriola hondartzan, orain bi urte. JAVIER ETXEZARRETA / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Maialen Berasategi Catalán - Itzultzailea

2018ko ekainak 21

Batzuetan, urte-garai honetan bereziki, hedonismo-kolpe txoro batek jotzen nau (hori da modu dotorexko bezain zozo bat aitortzeko batzuetan gauzarik arinenetan aritzen naizela plazerik arinenaren bila, nire garaiaren alaba esanekoa naizenez gero), eta poesia eta balio literarioa ikusten dut gauza guztietan: poesia(rekin) fribolizatuz laketzen naiz, liburu-dendan gehiagotasun moral eta intelektuala erakutsi nahian autolaguntza-liburuen kontrazalak irakurriz barrez aritzen diren horien alderantzizko mekanismo moduko bat erabiliz. Besteak beste, azkenaldian buruan darabilzkit honako hauek, zurrunbiloan: «San Simon eta San Juda» (ezin iritsirik dela uda), «santaluzietan gaba da luze, sanbernabetan dogu eguna, aukera batean bizi danak ez dau erruki bere laguna». Hain dira antipoetikoak urtaroei eta eguraldiari buruzko konbertsazioak, euriagatik haserretzen garenon lantuak («uda-da-jope!») eta euriagatik haserretzen garenokin haserretzen direnen purrustadak («Euskal-Herrian-euria-egiten-du-urtaro-guztietan-Utzi-behingoz-kexatzeari-ostia»), ezen eztabaida poetiko-poetikoak gertatzen baitira azkenerako. Barka, beraz, irakurle estimatua, azken hilabete hauetan gezurra esan baitugu Hirudian behin baino gehiagotan, Euskal Herrian eztabaidarik ez dagoela-eta kexatu garenean: eguraldiari buruzko eztabaida poetiko eta jadanik politikoak igogailuaren itxitik jalgi dira txoko guztietara, lehen baino areago, eta badute nahikoa mami bertso-lerro alexandrinoko dozenatxo bat olerki egiteko.

Letren txoko bat da zutabe hau, baina zer da zientzia letrak ez bada? Zientifikoki uda da gaur, uda, bai, sintomek zer ere dioten. Ez dirudi udazkenak bezain urtaro poetikoa (zein lehia daiteke, izan ere, gero eta laburtzenago diren egun hezeen orbelaren gorriztarekin?), baina badu bere zera: ai, umetako uda eternalen ezin amaia; ai, Shakespeareren 18. sonetoa, Uda-egun bat ote dirudizu? (Juan Garzia maisu handiak euskarari ekarria): «inoiz su-begia Zeruk lar gori/ eta sarri urre-distira lausoz;/ eder orok noizbait galtzea sari/ zoriz zein berez, sasoien aldaroz». Eta, kontrastean, oi, gure pudoreak eta lotsariak hortxe bat-batean, edozein hondartza, igerileku, ibaitan agerian, batzuk hanka-bistan, beste batzuk bular-bistan, arraro, jantzita ez baizik erantzita ibiltzea balitz bezala bitxia eta artifiziala. Oi, zeinen antipoetikoak likra, plastikozko hozkailutxoak, baina hain antipoetiko izatearen izateaz zeinen poetikoak aldi berean, galipot beroaren urrina bezainbeste kasik.

Gogoan har dezagun udan oporrik ez dutenen (in)justizia poetikoa, opordunei beha irauteko kondena: oraintxe uztaileko opordunak pozik, gero uztailaren bukaeran triste, eta, haiek hondoa jota daudela, orduantxe abuztuko opordunak pozak txoratzen, eta abuztuaren amaieran denak lur jota, halaxe dena zikloka, zikloka, ez Giro eta ez Tour, hauxe egiaz gure ziklismo patetikoa, barka, poetikoa. Eta, oi, Urteberriko asmo onak bezain olerkitsuak sanjoanetako asmo onak, «beranduegi-da-bikini-operaziorako-baina-niri-zer-axola-Dena-sutara», has bedi berriz urtea, erdi-erditik baldin bada ere, has bedi, eta degiogun berriro geure buruari zina, orain irakurriko ditugula urte osoan irakurri ez ditugun liburuak, jantziko dugula geure burua letraz arropak eranztearekin batera, azken hilabeteetan kontrolik gabe eta era ia ekosistemikoan hazten utzi ondoren Liburu Irakurri Gabeen Dorre Brutalista gero eta beldurgarriago horri.

Bada, topikoekin hasitako zutabea topikoekin amai bedi: eutsi diezaiogun, eutsi, udaren makalari. Datozen asteetan horixka eta fantasmagoriko bihurtuko da dena, bat-batean eta behin-behinean hala moduzko Comala batean bizitzeko promesa egin izan bagenio bezala elkarri.

Ondoloin eta sarri arte, irakurle estimatua. Izan txintxoa, eta irakurri. Piztuko gara denok berriro udazken egiaz poetikoan.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du bihar Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna