Robert Mugabe

Boterean gotortutako ikurra

Mugabe agintean zen Zimbabwek Zimbabwe izena hartu zuenerako. Deskolonizazio garaiko lider azkarra zen, Mendebaldearen arerio gogorra. Soilik haren kideek kendu zuten kargutik. Atzo hil zen, 95 urterekin.
YESHIEL PANCHIA / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Andoni Imaz -

2019ko irailak 7

Eespetxetik atera eta bost hilabetera, Nelson Maldela Margaret Tatcherrekin elkartu zen Londresen. 1990. urtea zen, eta lau urte falta ziren Mandela apartheidaren aurkako ekintzailea Hegoafrikako presidente bilaka zedin; Tatcher Erresuma Batuko presidenteak «terroristatzat» zuen haren ANC Afrikako Kongresu Nazionala alderdia. Bileran «eztabaida bizian» aritu ziren arren, amaitutakoan Tatcherrek adierazi zuen Mandela «oso jatorra» zela; «baina ez [Robert] Mugabe bezain azkarra». Zimbabwek ere izan zuen apartheid propioa, eta Erresuma Batuaren kolonia zen garaian herrialdeaz jabetu zen elite zuriaren aurka matxinatu ziren hainbat gerrillari. Mandela kartzelatik atera zenerako, Mugabe (Kutama, Hego Rhodesia, 1924 - Singapur, 2019) herrialdeko presidentea zen: 30 urte egin zituen karguan. Kolonialismoaren aurkako iraultzaren ikurra zen hasieran, baina, urteekin, botereak zakartu eta nagusikeriaz jokatzeko ospea izan du azken sasoian. Atzo hil zen, Singapurgo ospitale batean tratamendua jasotzen ari zela, familiak lagunduta.

Emmerson Mnangagwa Zinbabweko egungo presidenteak eman zuen albistearen berri: «Askapenaren ikonoa izan zen, bere bizitza herriaren emantzipazioari eta ahalduntzeari eman zion panafrikanista. Ez dugu sekula ahaztuko gure nazioari eta kontinenteari egin dion ekarpena». Hain zuzen, Mnangagwak berak lortu zuen Mugabe boteretik kentzea, 37 urteren ondoren —lehen ministro izan zen zazpi urtez, presidente bilakatu aurretik—.

2017an, herrialdea krisi ekonomiko betean zela, Mugabek hauteskundeetara aurkezteko asmoa adierazi zuen, baina inguruko asko ez zituen aldeko. Tankeak atera zituzten Harare hiriburuan. Mugabek astebetera eman zuen amore, bere ZANU-PF Zimbabweko Batasun Afrikar Nazionala - Fronte Patriotikoa alderdiaren zentsura mozioaren ondotik. Mnangagwak irabazi zituen ondorengo hauteskundeak. Gerora, Mugabek «estatu kolpe» deitu zion bere aurkako operazioari.

Hararetik gertu jaio zen presidente ohia, 1924an. Arotza zuen aita, eta irakaslea ama. Zazpi karrera ikasi zituen, korrespondentzia bidezko ikastaroetan. 36 urterekin hasi zuen jardun politikoa, eta Zimbabweko mugimendu independentistako kide izateagatik atxilotu zuten 1964an. Hamar urte eman zituen espetxean, eta erbestera jo zuen gero.

1979an, Landcaster House hitzarmenaren sinatzaileetako bat izan zen. Rhodesia independentea Zimbabwe bihurtu zen orduan. Lehenengo hauteskundeen ondoren, errepublika berriaren gobernuburua izan zen Mugabe, eta gero kargua ezabatu zuten, bera presidente izendatuz. Hauteskunde guztiak irabazi zituen ondorengo hiru hamarkadetan; oposizioak iruzur egitea leporatu izan dio beti.

Mendebaldearekin etsaitua

Erretorika gogorreko presidentea izan zen Mugabe, eta gogor egin zuen beti Mendebaldeko potentzien aurka, bereziki Erresuma Batuaren aurka. Zimbabwek egoera ekonomiko larria izan du, neurri batean Mendebaldeak Mugaberi presio egiteko ezarritako zigor ekonomikoengatik.

2000. urtean, gaiztotu egin zen harremana, urte hartan sartu baitzen indarrean Lur Erreformaren Programa Azkarra, lurjabe zurien nekazaritzarako lurrak konfiskatu eta lurrik gabeko beltzen artean banatzeko legea. Ordura arte, biztanleen %0,6 baino ez ziren zuriak, eta lurren %70en jabeak ziren. Lurjabeen hilketak finantzatzea egotzi zioten Mugaberi, eta nekazaritza ekoizpenak nabarmen egin zuen behera.

2017ko estatu kolpeaz geroztik, Mugabe politikatik urrunduta bizi izan da, osasun makalarekin. Hil berritan, Afrikako Batasuneko Batzordeko presidente Faki Mahamatek adierazi du «askatasun panafrikanistaren eta integrazio kontinentalaren aldeko borrokalari ikonikoa» zela. Cyril Ramaphose Hegoafrikako presidenteak «kolonialismoaren aurkako txapeldun» moduan oroitu du.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Txagorritxuko erietxean, COVIDaren test serologikoak aztertzen. ©G. RUBIO / FOKU

Eritasunari buruzko lezio berrikusia

Arantxa Iraola

Asko falta da oraino, baina COVID-19aren inguruko ezagutzak egunero ari dira argitzen, osatzen; ondorioz, izurriaren hasieran gaitzaz esan ziren hainbat gauza zahartuta eta atzeratuta geratu dira guztiz. Etengabeko berrikusketa eskatzen du gai honek.

Langile bat, Garesen, piperra biltzen iaz. ©Jesus Diges / efe

Nafarroan, PCR probak egingo dizkiete sasoikako langileei

Joxerra Senar

Abuztutik urrira bitartean, ardorako mahats bilketan edo bestelako barazki eta fruituen uzta bilketarako Nafarroaz kanpotik etorriko diren langileei probak egingo dizkiete, etan positibo emanez gero, konfinamenduan lagunduko die gobernuak.

Basurtun, PCR probak egiten ©Javier Zorrila / efe

300 positibotik gora Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian eta Araban gorakada nabarmenak izan dira.

Pentsionisten elkarretaratzea Bilboko Justizia Jauregian. ©Aritz Loiola

Pentsiodunek pandemiako testigantzen txosten bat aurkeztuko diote EAEko Fiskaltzari

Maialen Arteaga

Irailaren 7an bilduko dira fiskalarekin pandemiako testigantzak eta datuak biltzen dituen txostena helarazteko

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna