Albistea entzun

Koronabirusa. EKONOMIA PENTSALDIAN

Hamaika minutu

Aiora Zabala - Cambridgeko Unibertsitateko irakaslea

2021eko martxoak 20

Bateriak eta auto pribatuen sustapenak ekonomia berreraikitzeko funtsen ehuneko hamarra jasotzeko bidean daude, mugikortasun jasangarriaren izenean. Mugikortasun jasangarria askoz ere gehiago da: tokiz tokiko eguneroko garraio beharrak gutxitu eta aukerak hobetzen dituen estrategia, baita hiriburuetatik at ere.

Anek hamabost minutu ematen ditu autoan ondoko herrira lanera joateko, edo 75 minutu bi autobusetan, itxaronaldiak barne —bizikletan arriskutsuegia—. Jon urrunago doa, eta egunero hogei minutu galtzen ditu trafikoagatik. Etxera itzuli eta hamar minutu dabiltza biak aparkalekutik atarira, hiri honetako auzo jendetsuan autoak biderkatu baitira azken hamarkadetan.

Aurrera, 2030ean auto elektrikoa zabaldu da. Anek aukera berdinak ditu lanera joateko. Airea garbiagoa da. Berotegi efektuko isurpenak jaitsi ala igo diren ez daki: elektrizitatea eta hidrogenoa berdeak baino, grisak omen dira, energia berriztagarriak kontsumoa bezain bizkor hazi ez baitira (Jevons-en paradoxa). Jon askotan 40 minutu trabatzen da trafikoan. Aparkalekutik etxera hogei minutu dabil maiz. Ah, bai, trenean Madrilera ordu gutxiagoan iritsi daiteke. Oporretarako agian. Tren geltoki hurbilenak 30 minutura darrai.

Euskadin berreraikitze ekonomikorako funtsak esleitzeko proposamena dago abendutik —eskertzeko argitasuna, beste lurraldeetan planen horrenbesteko zehaztasunik ez baitago—. Behin-behineko dokumentu honen arabera, funtsen %18 «mugikortasun jasangarrira» doaz, bigarren eremu estrategikoa diru kopuruari so. Horretatik, %60 bateriak eta automobilgintza bultzatzeko proiektuetara joango litzateke —autobusen elektrifikazioaz aparte—: 13.000 milioi eurotatik, hamarrena. Kopuru horretatik, erdia proiektu bakar batera. Bateriak tokian eginez —eta apustu bakar erraldoia arrakastatsu balitz— bertako industria eta BPGa igo zitekeen —garapenaren adierazle makala, baina hori beste gai bat da—. Ondorioz, bildutako zergak handitu zitezkeen, ondasun publikoak bermatu eta funtsek sortutako zorra ordaintzen laguntzearren.

Mugikortasun jasangarria erregaia aldatzea baino askoz ere gehiago da. Bi puntutan: garraio beharrak murriztu eta ondoren, mugitzeko aukerak hobetzen dituena. Nola? «Ordu laurdeneko hirien» irizpideak jarraituz, merkantzia-garraioaren plangintza zuhurraz, bizikleten funtzionaltasuna berreskuratuz, garraio publikoaren eskaintza eta informazio fidagarria ziurtatuz —nor ez da, gaur ere, abandonatua sentitu autobusa noiz edo ea iritsiko den dudaz, pantaila digitalak geltokian izan arren?—. Baita lantoki eta poligonoetara eguneroko bidaiak eta landa eremuko behar bereziak sistematikoki aztertuz, eta irtenbideak emanez ere—adimendunak ala ez, baina eraginkorrak—. Autoak ez dira desagertu behar, haien beharra gutxitu bai, ordea.

Lan oparoa egin da azken urteotan: adibide garraio publikoen arteko bateragarritasuna eta tokian tokiko hainbat ekimen. Mugikortasun jasangarriaren izenpeko funtsen pisua ekimen horietara mugitzeak ongizatea benetan suspertuko luke. Funtsen faktura hurrengo belaunaldiek ordainduko dutenez, zor diegu.

Gure protagonistek aspaldi ahaztu dituzte auto ilarak, aire zakarra, aparkalekua aurkitzea, bi autoen mantenimendua... Garraio kolektiboz gehiegi luzatu gabe doaz lanera, egunkaria irakurriz, udaberria behatuz, lankideekin auto berean hizketan. Edo bizikletaz lasai, auto eskasak errespetuz doazelako. Eguneroko biziari kalitatezko hamaika minutu gehitu dizkiote, ez bakarrik bateria bat.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Papresa enpresaren paper fabrika, Errenterian. ©ARKAITZ ANZA

Paper hondakinak pirolisiz eta errekuntzaz deuseztatu nahi dituzte Bergaran

Imanol Magro - Eizmendi Iñaki Petxarroman

Urtean 155.000 tona hartuko lituzke, eta Euskadiko Paperaren Klusterra du sustatzaile. Zaldibarrek hondakin horietarako utzitako hutsunea estali nahi du proiektuak. Hirigintza baimena lortuta, ingurumen tramitazioa hasi dute

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Inpaktu handiko proiektuetan ari dira euskal enpresak»

Juanma Gallego

OMAL Latinoamerikako Multinazionalen Behatokiak Mexikon eta Kolonbian euskal enpresek darabilten jokabidea aztertu du, eta ondorioztatu du praktika asko aldarazi behar direla haien jardunean.
Hitzarmen berrituaren sinatzaileak, atzo, Bergaran. ©UEMA

Uemako herrietan euskara lehenesteko konpromisora batu da Bankoa Abanca

Julen Aperribai

Laboral Kutxak eta Kutxabankek Uemarekin egindako akordiora batu da finantza erakundea. 44 herritako finantza bulegoetan aplikatuko dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.