Albistea entzun

PENTSALDIAN

Zahartzaroa atzeratzeko bidean

Jonathan Caro - Erizain geriatra eta EHUko irakaslea

2021eko urriak 19

Badirudi koronabirusaren amesgaiztoa poliki-poliki amaitzen ari dela. Aro berri honetan, pertsona zaharren zainketaz, zahar etxeen egoeraz eta etorkizuneko zahartzaroko erronkaz behin eta berriz entzungo dugu. Era berean, orainaldira bueltatzen dira bertan behera geratu ziren ikerketak eta proiektuak.

Komunitate zientifikoak zahartze prozesuaren inguruan beti jakingura handia eduki du. Jakingura horren galdera nagusiak honako hauek dira: zergatik zahartzen garen eta nola zahartzen garen esparru biologiko eta sozialaren ikuspuntutik. Galdera horiei erantzuteko hirurehun teoria baino gehiago plazaratu dira. Orain ikerketa berriak jarri dira martxan beste galdera batzuei erantzuteko: zahartzea gelditu daiteke? Zahartze prozesua atzerakorra izan daiteke?

Azkeneko ikerketak ildo horretatik doaz, eta, antza denez, emaitza onekin, gainera. Baina, zahartzaroa atzeratzea onuragarria da? Badakigu zahartzeak gaixotzeko arriskua handitzen duela eta zenbait gaixotasunen prebalentzia nabarmenki handitzen duela; adibidez, alzheimerra, parkinsona edo minbizia bera. Orduan, zahartzaroa atzeratzeak gaixotasun horiek atzeratzea ekarriko du, baina ez haiek eragoztea. Gainera, bizitza luzatzearekin batera gaixotasun berriak agertuko dira, orain arte ikusi ez ditugunak hain luze bizi izan ez garelako.

Baliteke ikerlarien helburua endekapena, dependentzia eta heriotza ekiditea izatea, eta hori, printzipioz, ondo dago. Baina horrekin batera beste arazo batzuk suertatzen dira: guztion zahartzaroa atzeratzen bada, jubilatzeko adina ere atzeratu beharko da, eta gizarteak ez luke hori hain erraz onartuko. Beste alde batetik, heriotzak desagertuko balira (edo asko murriztuko balira) jaiotza tasak ere kontrolatu beharko genituzke, eta oraintxe populazio piramidearekin daukagun desoreka areagotuko genuke biztanleriaren batez besteko adina handitzearen ondorioz.

Nik uste dut gizarteak zahartzeari dion beldurrak eta heriotzari egiten dion ukapenak ikerketa horiei indarra ematen dietela; izan ere, beti egongo da merkatua zahar bihurtu nahi ez dutenentzat. Eta kezka etikoak dakarzkit gai honek, ez bakarrik naturaren kontra joategatik, baita baliabideen erabileragatik ere. Uste dut ikerlari bikainen ahalmenak eta ikerketarako dirutza zaharren zainketa hobetzeko inbertitu behar dela, zainketak ebidentzian oinarrituta egoteko eta zahartzaroa epe hobeagoa bilakatzeko. Gaur egungo ikerketek, nire iritziz, bizitza zabalagoa egin behar dute, eta ez luzeagoa bakarrik.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

ERAGILE, EGILE ETA ORDEZKARI

Julen Aperrribai

Duela 25 urte sortu zuten Euskararen Gizarte Erakundeen Kontseilua, euskararen normalizazio prozesua bizkortzeko eta euskalgintzako erakundeak bateratzeko. Hizkuntza politiketara begirako akordio sozial zabalak, plangintzak eta proposamen zehatzak eragiteko gaitasuna izan du hasieratik. Adostasunok galgatu egin dira sarritan pauso berean: maila sozialetik maila politikora eramateko unean.
 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Adostasun politikoek edukia behar dute; ez gaude argazkien garaian»

Maite Asensio Lozano

Lema uztera doala, azken urteetan egindako aurrerapausoak gogoratu ditu, baina aitortu du arazo batzuk «kronifikatzen» ari direla. Hartara, hizkuntza politika «sendoak» eskatu ditu.
Atzo Euskalgintzaren Kontseiluak antolatutako agerraldia; Iratxe Retolazak eta Leire Vargasek irakurri zuten adierazpena. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

«Euskarak izan behar du hezkuntza sistemako hizkuntza normalizatua»

Imanol Magro Eizmendi Arantxa Iraola

Euskalgintzako hainbat pertsona ezagun batu ditu Euskalgintzaren Kontseiluak; adierazi dute euskara eta euskal kultura behar dituela ardatz Araba, Bizkai eta Gipuzkoarako ontzen ari diren Hezkuntza Legeak

Osakidetzako krisia areagotu du beste arduradun baten dimisioak

Ion Orzaiz

Kargua utzi du Adolfo Begiristainek, Donostia ospitaleko kirurgia zerbitzuko zuzendariordeak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...