Noiz sortua: 2020-05-19 00:30:00

Gazteontzat, ez normaltasun zaharrik, ezta berririk ere

Izar Hernando Ibero - Ernaiko bozeramailea

2020ko maiatzak 19

Jada bi hilabete pasatxo daramatzagu konfinamendu egoeran, egun batetik bestera gure ohiturak irauli zituen alarma egoera honekin bizitzen. Osasun krisia lehenik, eta horrekin batera gurean urteak (akaso hain bistako izan gabe) zeramatzaten beste hainbat krisi. Eta krisietan gertatu ohi denez, gatazka etengabean: bizitzak ala kapitala.

Ikusi dugu gure kaleak kolore guztietako poliziaz nola bete diren, birusa metrailetaz eta hizkuntza belikoan garaitu nahiko balute bezala. Ikusi ditugu agintariak osasun langileak txalotzen, baita urtez urte osasungintza publikoan murrizketak egin dituzten agintari horiexek ere. Eta ikusi ditugu osasun langileak (baita beste ofizio askotako langileak ere) baldintza kaxkarrenetan krisiari aurre egiten. Ikusi ditugu langabezia datuak gora eta gora egiten, eta, tamalez, baita lanean hildako langileen kopurua ere (mundua gelditu dela sinetsarazi digutelako, kapitalismoak jarraitu duen bitartean). Ikusi dugu, etxeetan eta kalean elkartzeko aukera izan aurretik, terrazetan kontsumitzeko egin zaigun gonbita. Ikusi dugu politikaririk, bi hilabeteren ondoren ere osasun krisiari aurre egiteko irizpide eta plan argirik izan ez arren, argi daukana hauteskundeak modu seguruan egiteko bermeak badaudela. Eta edonork, arrazoi osoz, esan lezake horrelakoak ikusi ditugula COVID-19a gurera iritsi aurretik ere! Izan ere, egunotan behin eta berriz entzuten dugun lehengo normaltasun eta normaltasun berria-ren atzean, azken finean, normaltasuna besterik ez dago. Eta normaltasuna, sistemaren biziraupena da, beste hitz batzuekin esanda. Norma, zapalkuntza, injustizia, krisia. Eta guk ez dugu normaltasun zaharrera itzuli nahi, baina ezta normaltasun berrira joan ere.

Baina, normaltasunak normaltasun, ezin uka egoera berezi honek (jada diagnostikatuak zeuden) krisiak azaleratu eta azeleratu dituela, sistemaren kolapsoa irudikatzen duen une honetara heldu garen arte. Izan ere, bistakoa da parean daukaguna ez dela osasun krisia soilik, zaintza krisi, krisi sozial eta krisi ekonomiko gogorren ateetan gaude, krisialdi fase bortitzaren hasieran. Eta, hori esanda, zaila da 2008ko krisi finantzarioa burura ez ekartzea: krisira eraman gintuzten horiexek erreskatatzeko, langileok ordaindu genuen krisia; eta, oraingoan ere, irtenbide berbera eman nahiko diote datorrenari. Baina guk argi diogu krisia kapitalak ordaindu behar duela, irensten gaituen sistema honek sortzen dituen desberdinkeriak betikotzea nahi ez bada behintzat. Eta, horretarako, partxe eta erreformen gainetik, irauli egin behar dugu sistema kapitalista heteropatriarkala, gure bizitzak kapitalaren mesedetan jartzen dituen sistema, guk jaten ez badugu irentsiko gaituena.

Esan dugu sistemak goia jo duela, gainezka egin duela. Haren kontraesanak inoiz baino ikusgarriagoak diren honetan, beste eredu bat abiatzeko aukera leiho bat zabaltzen zaigu, bizitzak erdigunean jarriko dituen eredua abiatzekoa. Ordea, ez dugu irudikatu nahi erraza izango den prozesurik, sistemak jarraituko baitu egokitzen eta birmoldatzen, eta ez gara izango ondorengo agertokia norabidetu nahi dugun bakarrak. Esaterako, ezin gutxietsi eskuinak beldurra kanalizatzeko daukan gaitasuna. Eta horren aurrean, herri gisa erantzun beharko dugu, balio eraldatzaileek ezaugarritzen duten ehun komunitario eta gehiengoak sortuz. Lana ez da makala, baina ez gara zerotik hasten, autoantolakuntzarako eta elkar babesteko gaitasuna erakutsi baitu herri honek urtez urte, baita azken hilabeteetan ere.

Eredu aldaketa horretarako, burujabetza beharrezko dugu, den-dena guk erabakitzeko. Izan ere, krisietan ikusten omen da argien erabakiak hartu eta betearazteko boterea nork daukan. Eta kasu honetan, birus global batek kolpatu gaituen arren, estatuek izan dute lehen eta azken hitza haien mugen barnean aplikatu diren neurriak erabakitzeko. Gure kasuan, zentralismoan oinarritutako deseskalada izan dugu, Madrildik diseinatu eta betearazi dena. 155 estali honen bidez, erkidegoen autonomia egun batetik bestera deuseztatu du Espainiako Gobernuak; autogobernua gezur hutsa zela, ilusio bat besterik ez zela, argi utziz. Horrez gain, hiru eremu administratibo eta bi estatutan banatuta gaudenez gero, lurralde bakoitzean neurri ezberdinak izan ditugu, neurriak lurralde bakoitzeko agintarien interesen araberakoak izan baitira. Eta, bide batez, Euskal Herria inoiz baino zatituago dugu, mugak ireki eta ixtea Frantziako eta Espainiako Estatuen esku dagoen bitartean. Euskal Herrian burujabetza behar dugula garbi uzten duen beste adibide bat gehiago. Burujabetza, guri aplikatuko zaizkigun neurriak guk geuk erabaki ahal izateko. Burujabetza, denon bizitzak erdigunean jarriko dituen eredua eraikitzeko, ehun komunitarioan oinarrituko diren instituzioak sortzeko, denok zainduko gaituzten egitura publikoak indartzeko.

Eta burujabetzaren aldeko bide horretan, gazteok lehen lerroan egongo gara. Gazteon oraina borrokan dela genioen, eta hala izan da salbuespen egoera honetan ere; auzoz auzo eta herriz herri zaintza sareetan aritu gara, baldintzarik kaskarrenetan egin dugu lan, eta gure proiektuak eta ideiak bizirik mantentzeko ilusioa eta indarra ez dira agortu. Baina, datorren testuinguruan ere borrokan izango da gure bizitza. Ikusi dugu langabezia tasak nola egin duen gora, eta beste behin ere gazteona izan dela sektore kolpatuenetakoa; ikusi ditugu gure gune autogestionatuak suntsitzeko ahaleginak; ikusi ditugu gure herrian ezarritako muga fisikoak; ikusi dugu beldurra hezurretaraino sartuz gure ohitura eta balioak aldatzeko saiakera... Garai gogorra izango da datorrena, baina ez gara begira geratuko; aukera-leihoz beterikoa baita egungo testuingurua, eta gazteok, sistemaren kontraesanetatik herri hobe bateranzko norabidea hartu eta garatuko dugu. Gure egunerokotasunetik, auzotik hasi eta sistema iraultzerainoko praktikez beteko dugu eraldaketa, komunitatetik eta kolektiboan.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 29an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan bost pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, hamabi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta hiru gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.287 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.066 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Iñigo Urkullu eta Nekane Murga, goizeko bileran. ©/ Irekia

Ekainaren 8an hirugarren fasera igarotzeko eskatuko du bihar Jaurlaritzak

Jon O. Urain

Nafarroako Gobernuak «oso balorazio positiboa» egin du erkidegoek konfinamendua leuntzeko hirugarren fasea kudeatzeko aukeraz.

Aitor Esteban eta Salvador Illa, Kongresuan. / ©Ballesteros, EFE

Erkidegoek kudeatuko dute hirugarren fasea

Jon Ordoñez Garmendia

Alarma egoera luzatzeko akordioa egin dute Espainiako Gobernuak eta EAJk, eta horren truke Urkulluk eta Txibitek hartu, kendu, moldatu eta ezarriko dituzte alarma egoeratik ateratzeko neurriak hirugarren fasean Hego Euskal Herrian. ERCrekin ere egin du akordioa Madrilek. Jaurlaritzak bihar eskatuko du ekainaren 8an hirugarren fasean sartzea.

 ©BERRIA

Kulturgintza: eutsi ala hautsi

Iñigo Astiz

Koronabirusaren hedapenak ziurgabetasun handia eragin du aurrez ere prekaritateak gogor jotako sektore batean: kulturgintzan. Sorkuntza ere krisi honi aurre egiteko moduan dagoen jakiteko, lau sortzaile elkarteren zuzendaritzako kideak bildu ditu BERRIAk: Eneritz Artetxe (Ehaze), Garbiñe Ubeda (Euskal Idazleen Elkartea), Aitor Bengoetxea (Musika Bulegoa) eta Igor Elortza (Euskal Herriko Bertsozale Elkartea).

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna