Albistea entzun

Ondarea

Garraiorik zaharrena berritzea

Historian zeharreko moldaketarik handiena egingo diote Artxandako funikularrari. Besteak beste, bagoiak berrituko dituztela eta zarata murriztuko dutela aurreratu dute.
Artxandako funikularra moldatzeko egingo dituzten lau obrak aurkeztu ditu udalak.
Artxandako funikularra moldatzeko egingo dituzten lau obrak aurkeztu ditu udalak. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Unai Etxenausia -

2022ko irailak 24

Aldapak dituen hiria da Bilbo. Ibaiaren ertzean eraiki zuten Alde Zaharra lehenik, baina, urteen joanarekin, alboetara eta gorantz hedatuz joan da. Horregatik, Bilbon beti eraiki izan dituzte hiriko hainbat txokotara igotzeko balio duten garraio motak: funikularrak, igogailuak, eskailera mekanikoak... Gaur egun, garraio bertikaleko 64 igogailu daude hirian, hilero 1,1 milioi pertsona garraiatzen dituztenak, batez beste. Guztien artean, Artxandako funikularra da ezagunena eta zaharrena.

Eraiki zutenetik, funikularrak ez du aldaketa askorik izan. Orain, berriz, historian zeharreko moldaketarik handiena egingo dute. Horren harira, lau proiektu berri aurkeztu ditu aste honetan Nora Abete Bilboko Udaleko Mugikortasun eta Jasangarritasun Saileko zinegotziak, Mugikortasunaren Europako Astearen testuinguruan: fatxada nagusian lorategi bertikal bat jartzea, plaka fotovoltaikoak jartzea, goiko geltokia gaitzea eta bagoiak berritzea.

«XXI. menderako hirugarren belaunaldiko funikularra bihurtzea» izango da aurreikusitako modernizazio prozesuaren xedea, Abetek azaldu duenez: «Gai izan dadin gaur egun dagoen, eta, Artxanda mendiaren bilakaeraren ondorioz, haztea espero den erabiltzaile kopuruari erantzuteko».

Hiriaren erakargarri turistiko nagusietako bat bihurtu da funikularra. 2019an, milioi bat erabiltzaile baino gehiago izan zituen, eta, aurtengo udan —uztaila eta abuztua bitartean—, markak hautsi ditu: 130.000 turista jaso ditu, 2019an baino %20 gehiago. Beraz, udalak aurreikusten du, seguru asko, datu horiek berdindu edo gainditu egingo direla urtea amaitzean.

Proiektuak Europako Batasunaren Next Generation funtsen finantza laguntza jasoko du, gainera. Hala, 1,7 milioi euro jasoko ditu 2022-2024 bitartean. Udalak zabaldutako datuen arabera, 865.000 euro jarriko dira goiko geltokia birgaitzeko; 470.000 euro bagoiak aldatzeko izango dira; 275.000 euro inbertituko dira lorategi bertikalean; eta 95.000 euro instalazio fotovoltaikoak eraikitzeko dira.

Estetikoa baino gehiago

«Proiektua ez da bakarrik estetikoa: funikularraren airearen kalitatea hobetuko du, giroko tenperatura jaitsiko du, eta barruko zein kanpoko zarata murriztuko du; eta, horri guztiari esker, areagotu egingo da ongizate sentsazioa», baieztatu du Abetek. Horrez gain, gainera, funikularraren fatxada nagusian, «lorategi bertikal bat» jarri nahi dute.

Era berean, abian da bagoiak berritzeko plan bat ere: «Funikularrak gaur egun dituen eta haziz doazen erabiltzaileei erantzutea izango du helburu». Edukiera handiagoko bagoiak eta funikularren bidaien maiztasuna areagotuko dute horretarako. Izan ere, gaur egun, 70 pertsonak bidaiatu ahal dute funikular bakoitzean; etorkizunean, berriz, 120k bidaiatzea espero da. Zinegotziak esplikatu duenez, funikularretako segurtasuna handitzea lortuko da obrei esker, «araudiekin bat datozen kontrol eta aginte sistema berriak abiarazita».

Hiriko garraiobiderik «berezienetako bat» da, zinegotziaren iritziz. Eta, oraindik ere, hiriko erakargarri turistiko nagusietako bat da gaur egun.

107 urte igaro dira Artxandako funikularrak bere lehen bidaia egin zuenetik. XIX. mendearen amaieran eta XX. mendearen hasieran, bilbotar askok Artxanda mendia erabiltzen zuten aisialdirako eta dibertsiorako. Horrela, ingurunean kasino bat eta zenbait txakolindegi ireki zituzten, eta jendea hara joaten zen aisialdiaz gozatzera. Hori dela eta, 1901etik 1912ra bitartean, Bilboko hirigunea eta Artxanda mendia lotuko zituen tren bat eraikitzeko asmoa zeukan udalak. Halere, proiektu hura ez zen aurrera atera, finantzaketa falta zegoelako. Azkenean, 1915ean, Bilboko Herri Lanen Zuzendaritzak Evaristo San Martin Garaz gobernadorearen proiektua onartu zuen, eta, uztailaren 19an, funikularra eraikitzeko oniritzia adierazten zuen gutuna jaso zuen gobernadoreak. Hori horrela, 1915eko urriaren 7an, Benito Marco Gardoki hiriko alkateak lehen bidaia egin zuen.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Juan Mari Arzak, BCCren ohorezko oroigarria hartuta, eta sukaldariz eta ikaslez inguratuta, atzo. ©MAIALEN ANDRES / FOKU

Arzak patroia, Arzak maisua

Enekoitz Telleria Sarriegi

BCC Basque Culinary Centerreko ohorezko patronatukide izendatu dute Juan Mari Arzak. Haren ekarpena eskertu dute, eta bere ezagutza partekatzeko izan duen eskuzabaltasuna goratu.

 ©BERRIA

Ohiko albisteetatik ihesi

Iker Tubia

Reuters institutuaren arabera, geroz eta jende gehiagok erabakitzen du gaurkotasuna albo batera uztea. Eragin psikologikoa, nekea, konfiantza falta eta ezintasun sentsazioa aipatu dituzte albisteetatik deskonektatu direnek.

Jaurlaritzako, Euskal Wikilarien Kultura Elkarteko eta EHUko ordezkariak, Ikusgelaren aurkezpenean, atzo, Donostian. ©JON URBE / FOKU

Martxan da Ikusgela, euskarazko bideo pedagogikoen ataria

Amaia Jimenez Larrea

Euskal Wikilarien Elkarteak filosofiako, ekonomiako eta euskal literaturako bideoak egingo ditu

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...