Koronabirusa

Ipar Euskal Herrian kexak hedatzen ari dira PCR proben kudeaketagatik

Mediku talde bat sinadurak biltzen hasi da, PCR probek «zentzuzko» antolaketa izatea galdegiteko. Atzerapenak salatu dituzte paziente batzuek, eta positibo ematean kudeaketa ez dela koordinatua
Baionan PCR probak egiteko gunean lerro luzea sortu zen.
Baionan PCR probak egiteko gunean lerro luzea sortu zen. BOB EDME Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2020ko irailak 15

Sei egunez egon dira beha Lora Lazkano eta Bastien Marianne, PCR probaren emaitza noiz etorriko zain. Abuztu bukaeran egin zuten testa, Bidarten (Lapurdi), Eskualdeko Osasun Agentziak antolaturiko atzemate kanpaina batean. Mariannek sintomak izan zituen besta pribatu batean egon ondotik —musikaria da—, eta berehala erabaki zuen testa egitea. Elkarrekin bizi dira, eta irakaslea da Lazkano. Hortaz, hark ere PCR proba egitea erabaki zuen, eskolan hasi aitzin. Baina abentura luzea bizi izan du bikoteak, «kontraerranez» betea. Sintomak izanik ere, gizonak ez du neholako lehentasunik izan PCRa egiteko.

Hain zuzen, PCR proben antolaketa «inkoherentearekin» ezinegona azaldu dute Ipar Euskal Herriko sendagile ugarik. Txomin Haran Uztaritzeko (Lapurdi) medikuak sinadura bilketa bat abiatu du, eta ehun izenpe baino gehiago lortu ditu. Antolaketa desegokiagatik kexu da Haran: «Mediku agiririk gabe joaten da jendea testak egitera, eta tokia hartzen die sintomak dituztenei edo positibo batekin kontaktuan izan direnei». Haren erranetan, PCRak egiteko orduan ez dituzte sendagileak aintzat hartzen: «Medikuok ez dugu izurritearen kontrolik; iduri du ahantzi gaituztela, eta hori problema bat da. Frantziako Estatuak bultzatzen du testak egitera, baina zenbakiak lortzeko egiten du, argi da».

Kudeaketa «problematiko» hori pairatu behar izan dute Lazkanok eta Mariannek. Sintomak izan, eta medikutara deitu zuen Mariannek, eta urririk antolatuak diren atzemate kanpainetara bidali zituen hark. Bidartera joan zen bikotea, eta lerroan bi ordu baino gehiago goaitatu behar izan zuten. «Jendez lepo zen. Lerroan ginelarik, neska bat pasatu zen erranez beranta anitz bazela laborategian. Testak Pariseraino igorri behar zituzten aztertzeko. Asteazkenez egin genuen testa, eta berez erran zuten emaitzak astelehenean ukaiten ahalko genituela», azaldu du Mariannek. Emaitza jasotzeko zain, bere kabuz konfinatu zen bikotea, eta eskola sartzera huts egin zuen Lazkanok. «Astelehenean aitzin sartzea genuen irakasleok, eta abisatu nuen biharamunean baizik ez nintzela agertzen ahalko. Asteartean pentsatzen nuen eskolara joatea, baina emaitzen beha ginen oraino, eta ezin izan nintzen joan».

Lazkanori jakinarazi zioten negatibo eman zuela, baina Mariannek, berririk ez. Azkenean, sei egunera, hark ere jaso zuen emaitza: negatibo. Egun zailak izan ziren, eta egoeraren aitzinean «galduta» egon ziren: «Ez genekien batere zer egin behar genuen: denetarik irakurri genuen».

Protokoloetan galdurik

Ez da gisa bereko salaketa bakarra. Nafarroa Behereko herritar baten lekukotasuna ere jaso du BERRIAk —ez du izenik eman nahi izan—. Positibo eman zuen proban. Kexu da jasotako tratuarekin. Batetik, egunetan zain egon behar izan zuelako proba egiteko: sintomak agertu eta astebetera egin zioten PCRa. Emaitza fite ukan zuen. Hortik goiti, ordea, «informazio kontrajarriak» baizik ez ditu jaso. Kutsatze katea identifikatzeko momentuan, instituzioek egindako kudeaketa salatu du. «Ni hasi naiz hurbilekoen deitzen, sintomak izan ditudanetik, eta berriz baieztatu diet emaitza ukan eta».

Protokoloaren arabera, positibo eman dutenen jarraipena Gizarte Segurantzak egiten du: kontaktuak identifikatu, deitu eta bideratu. Eta Eskualdeko Osasun Agentziak ematen ditu manuak: bakartzea nola egin, noiz atera etxetik... Baina Nafarroa Behereko herritar horrek salatu du irizpide desberdinak erabili dituztela erakunde batek eta besteak. «Instituzio bakoitzak informazio desberdina ematen zidan, batzuetan kontrajarria zena. Adibidez, ez zekiten zenbat denboraz egon behar nuen bakarturik. Hamalau egun dira, baina ez zekiten testa egin nuenetik edo sintomak agertu zitzaizkidanetik hasten ote zen epea». Informazio eskasiaren sentsazioa izan du: «Gaitza dugunok dugu informazio gutxien. Egunean bi aldiz deitzen ahal duzu instituzio bera: goizean zerbait erranen dizute, eta arratsaldean, kontrakoa». Bizi izan dituen egoera «absurdoak» ere kontatu ditu: «Egun batez, deitu ninduten, eta ene bizilagunekin mintzatu nahi zuten, ene telefonotik. Erran nien telefono bera erabiltzea ez zela biziki segurua, kutsatzen ahal nituelako. Telefonoaren beste puntakoak ez zuen pentsatua ere hori. Harrigarria».

Haran medikuak baieztatu du «denetarik» entzun dutela. Medikuek ere «informazio kontrajarria» jasotzen dute. Bi protokolo nagusi daude, eta ez dute bat egiten PCR proben kudeatzeko maneran. Batek dio kutsatu eta hiru egunera egin behar dela proba; besteak, zazpi egunera. «Pazienteek beren artean aipatzen dutelarik ohartzen dira bi bertsioak badirela, medikuak segitzen duen protokoloen arabera. Horrek eragiten du konfiantza galtzen dutela medikuengan».

Sinadura bilketa abiatu dutenetik «gauzak pixka bat mugitu» direla dio Haranek. Eskualdeko Osasun Agentziarekin ez, bertako laborategiekin eman dituzte pausoak. «Iparraldeko laborategiekin adostu dugu gure arteko protokolo bat: guk paziente bat bidaltzen badiegu, lehentasuna du. Baina lekuko antolaketa da, ez du Eskualdeko Osasun Agentziak kudeatu egoera. Gure baitarik egin dugu». Arazoa «baliabide eskasia» da, medikuaren ustez. Gogoan izatekoa da aurreko asteetan kanpainak antolatu dituela Eskualdeko Osasun Agentziak: nahi zuten guztiei egin diete proba. Haranen erranetan, saturazioa ekarri du horrek. «Kanpaina horiek zenbait proba gastatu dituzte, nolabait. Laborategi anitz behartuak dira testak Parisera bidaltzera, eta denbora galtzen dute. Egiteko manera kaltegarria da hain baliabide guti izanik».

Pazienteek kezka handia dute egoerarekin, ondorio larriak ekar ditzakeelako PCRen kudeaketak eta positibo eman dutenen artatzeak. Hala ohartarazi du Nafarroa Beherean positibo emandako herritarrak: «Gure kasuak ez dira larriak izan, eta nahiz eta pixka bat gure baitarik kudeatu behar izan dugun, ez gara hain gaizki atera. Kasu larriagoak izan balira, eta gu bezalako kudeaketa... Ez ziren ondorio berak izanen».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Bi pertsona maskarak soinean daramatzatela, autobusean. ©JUAN CARLOS RUIZ / FOKU

Lau gako asintomatikotasunaz

Arantxa Iraola

Kutsatu guztiek ez dituzte izaten sintomak. Adituek diote COVID-19an positibo emandakoen erdiek-edo, birusa izan arren, ez dutela batere sintomarik. Horrek zaildu egiten du izurriaren kontrola.

Herritar batzuk kalean maskara jantzita, Frantzian. ©CAROLINE BLUMBERG / EFE

Birusaren bigarren oldarraldia

Jone Bastida Alzuru

Kasuek ugaritzen jarraitzen dute munduan, eta hainbat herrialdek neurriak zorrozteko erabakia hartu dute. Israelek joan den ostiralean indarrean sartutako itxialdia gogortu du

Langile batzuk kaleak desinfektatzen, atzo, Azkoienen (Nafarroa). ©Idoia Zabaleta / Foku

Bigarren egunez, 800 kasu baino gehiago atzeman dituzte Hegoaldean

Uxue Rey Gorraiz

Osakidetzak jakinarazi du 9 urteko ume bat hil dela, birusa izanda. Positiboek gora egin dute Araba, Bizkai eta Gipuzkoan; Nafarroan, ez

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna