Albistea entzun

Estatuaren biktimak «diskrimina» ez daitezela eskatu du Foro Sozialak

Datozen hilabeteotan «biktima guztiak» izanen ditu lehentasun. «Subkontziente kolektiboan» aldaketak nahi ditu. Eskatu dute berriro ireki dezatela EAEko legeari espedienteak aurkezteko epea
Agus Hernan eta Nekane Altzelai Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak, atzo, Donostian eginiko agerraldian.
Agus Hernan eta Nekane Altzelai Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak, atzo, Donostian eginiko agerraldian. MAIALEN ANDRES / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maddi Ane Txoperena Iribarren -

2022ko urtarrilak 15

Foro Sozial Iraunkorrak uste du Euskal Herriko «subkontziente kolektiboan» ideia bat dagoela iltzatuta: biktimak ETAk eragindakoak direla, eta ez GALek edo Poliziak hildakoak eta tortura pairatu dutenak. Foroaren arabera, «diskriminazio adierazpen» bat da hori, eragile instituzional, politiko eta komunikazio taldeen jarrerak «zirimiriaren gisan busti» dituena. Are: «adierazpen praktiko oso bortitzak» utzi ditu, foroaren ustez. Horren adibide jarri ditu, erraterako, Jose Antonio Cardosa postaria hil zuen bonbari buruzko grabazioak argitaratu zirenean gertatu zen «erreakzio eta babes falta ikaragarria»; Rafael Veraren, Ramon Jauregiren eta Jose Manuel Villarejoren adierazpenen ondoren gertatu zena; eta Fernando Grande-Marlaska Espainiako Barne ministroak 1994an giza eskubideak urratzeagatik zigorturiko polizia bati domina bat eman izana.

Foro Sozialak uste du ez litzatekeela halakorik gertatuko isiltasunak eta adierazpenak bertze jatorri batekoak balira: «Sinetsita gaude horrelako ekintzak ez zirela inolaz ere onartuko ETAren biktimen kasuan, haiek kolpatu zituen indarkeria goresten edo justifikatzen saiatu izan balira. Eta horrela izan behar du». Hala, Agus Hernan Foro Sozial Iraunkorreko bozeramaileak «pauso erabakigarriak» eskatu zituen atzo Espainiako Estatuak eragindako biktimen «diskriminazioa» gainditzeko, Donostian, Nekane Altzelairekin batera eginiko agerraldian. «Hitzez zein ekintzaz» izan, «eskubideak urratzen dituzten eragileen araberako bereizkeria edo kategorizaziorik» ez egitea galdegin zuen.

Urteko asmoen berri emateko eman zuen prentsaurrekoa Foro Sozialak, eta, jakinarazi zuenez, «biktima guztiak» izanen ditu lehentasun aurten. Orain arte foroak nabarmendu izan dituen hiru «korapilo» nagusien artean dago biktimena, Altzelaik atzo gogorarazi zuenez, eta foroak uste du, presoen eta memoria kritiko inklusiboaren arloetan bezala, datozen hilabeteotan «urrats erabakigarriak» emanen direla biktimenean ere. Hernanen hitzetan, iaz presoen ongietorrien gaia «behin betiko ixteko beharrezko baldintzak» sortu zituzten: «Orain, beste biktima batzuek ere jasaten dituzten diskriminazio egoerak gainditzeko pauso erabakigarriak eman behar dira: estatuaren biktimek jasaten dituztenak».

«Reset kolektiboa»

Hernanek nabarmendu duenez, azken urteotan «urrats positiboak» egin dira Espainiako Estatuaren biktimei dagozkien eskubideak bermatzeari dagokionez: bertzeak bertze, aipatu du adostasun politikoa dagoela «biktima guztien egia, justizia eta erreparaziorako eskubidean»; erreparaziorako tresnak martxan jarri direla —EAEko eta Nafarroako legeak—; eta adostasunak lortu direla salbuespenezko espetxe politikaren eta torturaren ondoriozko biktimizazioa aitortzearen alde.

Ordea, foroak arrisku bat ikusten du: urrats horiek arlo «teorikoan» gelditzea. Hala, Hernanek ohartarazi du «premiazkoa eta beharrezkoa» dela kontzientzietan «reset kolektibo» bat egitea, «biktima guztiak berdin babesteko, ekidistantziarik eta diskriminaziorik gabe». Erakundeei, alderdi politikoei eta komunikabideei eskatu die horretan «eredugarriak» izateko.

Eskaera zehatz bat ere egin du foroak. Hain zuzen, ikusita polizia abusuak eta estatu indarkeria aitortzeko EAEko 12/2016 legeak biktimengan «zapore gazi-gozoa» utzi duela, foroak «beharrezkotzat» jo du espedienteak aurkezteko epea berriz irekitzea —joan den abenduaren 11n bukatu zen, eta espero baino eskaera gutiago jaso zituzten—. Epea zabaltzea ez ezik, foroak beharrezkotzat jo du «benetako informazio kanpaina bat» egitea eta balorazio batzordeari baliabide gehiago ematea.

Era berean, eskatu dute «egia» jakiteko artxiboetarako sarbidea «liberatzea», Espainiako Sekretu Ofizialen Legea aldatuta. Foro Sozialak gogorarazi duenez, identifikatuak dituzten estatuaren 364 biktimetatik %38 «argitu gabeko kasuak» dira: «Baina gaia agenda publikotik kanpo dago erabat». Aurten Nafarroan torturaren arloan urratsak egitea ere espero du foroak.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Aurreko lerroan, Beatriz Artolazabal sailburua, txostenaren egileen artean. ©Berria

Artolazabalek «gogoeta» eskatu du Espainiako Segurtasun Indarrek pairatutako «bidegabekeria onartezinaz»

Gotzon Hermosilla

Txosten bat aurkeztu dute, ETAk Guardia Zibilaren eta Espainiako Polizia Nazionalaren kontra egindako atentatuak aztertzen dituena

Bingen Zupiria Eusko Jaurlaritzako bozeramailea, artxiboko irudi batean. ©Jaizki Fontaneda / FOKU

Zupiria: «Ezin dugu gure historia zuritu»

Oihane Puertas Ramirez

Eusko Jaurlaritzako bozeramailea Radio Euskadiko Boulevard saioan egon da, eta, adierazi duenez, azkenaldian pertsona batzuk «zuritzeko» zenbait ekintza egiten ari dira. Besteak beste, Mikel Antza, Rodolfo Martin Villa eta Txillardegi aipatu ditu.

 ©IñIGO URIZ / @FOKU

«Zigorren helburu nagusia heztea da»

Maddi Ane Txoperena Iribarren

Laneratzea, gizarteratzeko. Hori du asmo nagusia Eusko Jaurlaritzaren Aukerak erakunde berriak. Ibilbide «indibidualizatuak» egin nahi dituzte presoekin, prestakuntza eta lan eskaintzak haien neurrira egokitzeko.
Enrique Maia Iruñeko alkatea. ©Iñaki Porto / EFE

EH Biduk, Geroa Baik eta PSNk Enrique Maia arbuiatzeko adierazpena egingo dute udalean

Berria

Adierazpen xenofoboak «daturik eman gabe» egitea eta «kolektibo oso ahulak jomugan jartzea» egotzi diote Iruñeko alkateari

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.