Albistea entzun

Europaren «babesa» lortu nahi dute euskararentzat Ipar Euskal Herrian

Euskal Konfederazioak eta Itsasuk kanpaina bat abiatu dute Hizkuntza Gutxituen Europako Tokiko Ituna izenpetzeko. 30 herriko etxerekin bildu dira oraingoz
Euskal Konfederazioko kideek eta Itsasuko hautetsiek Tokiko Itunaren izenpetzeko proiektua aurkeztu zuten atzo.
Euskal Konfederazioko kideek eta Itsasuko hautetsiek Tokiko Itunaren izenpetzeko proiektua aurkeztu zuten atzo. BOB EDME Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2021eko martxoak 26 - Baiona

Ipar Euskal Herrian euskarak Europako Kontseiluaren «babes politikoa» lortzea: hara zer eman lezakeen Hizkuntza Gutxituen Babeserako Europako Tokiko Ituna izenpetzeak. Itsasuko Herriari hauteskunde zerrendatik (Lapurdi) partitu zen ideia iragan martxoko bozen denboran, eta, urtebete geroago, bide puska bat egina dute. Euskal Konfederazioak eta Itsasuko hautetsiek elkarlanean aurkeztu dute proiektua. Helburua: Ipar Euskal Herriko herriko etxeek lehenik eta instituzioek ondotik Europako Hizkuntza Gutxituen Babeserako Tokiko Ituna izenpetzea.

Tokiko ituna Hizkuntza Gutxituen Euroitunaren bertsio berezi bat da, non eta lurralde kolektibitateek izenpetzeko aukera duten. Izan ere, Frantziako Estatuak baizik ez du euroituna izenpetzeko eta berresteko eskumena. 1999tik Frantziako Estatuak izenpetua du, baina ez du berretsia, Frantziako Konstituzioaren kontrakoa delakoan.

Gilen Hiribarren Itsasuko hizkuntza politikarako hautetsia da: «Itsasun hausnarketa eramana dugu; ituna puntuz puntu landu dugu Europako Kontseiluarekin. Gure helburua da beste herriak ere batzea». Oraingoz, 30 bat herriko etxerekin eta lurralde polo batekin bilduak dira, eta «harrera ona» izan du proiektuak. Espero dute datorren azarorako «ahal bezainbat» herriko etxek izenpetzea tokiko ituna. Gilen Hiribarren: «Desmartxa komun bat da, tresna komun batekin». Mikel Hiribarren Itsasuko auzapezak ere argi du: «Bakarrik fiteago joaten ahal ginen, baina elkarrekin urrunago joanen gara».

Peio Jorajuria Seaskako lehendakari eta Euskal Konfederazioko kideak azaldu duenez, ituna izenpetzeak euskarari Europako Kontseiluaren babes politikoa emango lioke Ipar Euskal Herrian: «Ez da babes juridiko bat, baina bai babes politiko bat. Europako Kontseiluak euskarari nolabaiteko ofizialtasun sinboliko bat emango lioke Iparraldean. Gainera, ikusgaitasuna ematen dio euskararen alde egina den lan guziari».

Urratsez urrats

Tokiko itunak, beraz, hizkuntza gutxituei babes politikoa ematen die hizkuntza politika hainbat arlotan garatzeko, hala nola hezkuntzan, justizian, administrazioan edota zerbitzu publikoetan. Horren gauzatzeko, 49 xedapen ditu itunak, norabideak finkatzeko. Herriko etxe batek horietarik 35 hautatu behar ditu, gutxienez, «bere ahalen eta beharren arabera» ituna izenpetzeko. Itsasuko hautetsiak gida bat prestatzen ari dira Ipar Euskal Herriko beste herriko etxeei laguntza eskaintzeko, xedapen horiek nola gauza ditzaketen azaltzeko, adibide praktikoak emanez.

Behin ituna izenpetuta, ikuskaritza batzorde bat osatzeko asmoa dute Ipar Euskal Herrian, herriko etxeek beren engaiamenduak atxikitzen dituztela egiaztatzeko. Dena den, Europako Kontseiluak bat egiten duten herriko etxeen behaketa lana egiten du, eta, ondotik, haren webgunean hedatzen ditu lorpenak eta gabeziak. Jorajuria: «Gardentasunez jokatzea inportantea da, publikoa izan dadin. Herritarrek segitzen ahalko dituzte aitzinatzeak, Ipar Euskal Herritik zein Europa osotik».

Herriko etxeek ituna izenpetua izanen dutelarik, Euskal Hirigune Elkargora joko dute eragileek. Mikel Hiribarren: «Herrien engaiamendua lortu nahi dugu, errazagoa izanen baita gero Elkargoaren sostengua ukaiteko». Bide «luzea» egitekoa dute oraino: «Ituna ez da helburu bat, tresna bat baizik. Bide luzea da euskararen erabilera osoki bermatua izateko euskararen herrian».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Frantziako Poliziaren kontrola  Irun eta Hendaia arteko mugan ©Bob Edme

Mugetako kontrolen luzapena eskatu dio Frantziak Bruselari, 2023ko apirila arte

Ekhi Erremundegi Beloki

Kontrolak zorroztu dituzte azken urteetan, eta Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko zortzi pasabide itxi zituzten 2021eko urtarrilean. Horiek irekitzeko eskatu diote erakundeetako ordezkariek Frantziako Gobernuari aste honetan.

Iñaki Arriola. ©Raul Bogajo / Foku

Arriolak normaltzat jo du AHTaren lanen amaiera 2027ra atzeratu izana

Gotzon Hermosilla

«Urrun dagoela eman dezake, baina lanen tamaina aintzat hartuta, ez da hain epe luzea»

Askabide klinikaren aurkako protesta, joan den maiatzean, Donostian ©Andoni Canellada/ Fokyu

Askabide klinikatik ehun metrora ezin izango da protestarik egin, epaile batek agindu duenez

Edurne Begiristain

Abortatzera doazen emakumeak jazarri egiten dituztenen aurkako kautelazko neurriak hartu ditu Donostiako lehen instrukzio epaitegiak.

Euskararen Egunaren harira Elgoibarren 2015ean eginiko egitasmo bat. ©BARREN.EUS

Aterki bat euskaltzaletasunari

Julen Aperribai

Euskara elkarteen baturatik sortu bazen ere, mugimendu izaera hartu zuen Euskaltzaleen Topaguneak 2012an. 25. urteurrena ospatuko du gaur Donostian, gaurko erronketan begia jarrita

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...