Albistea entzun

Europaren «babesa» lortu nahi dute euskararentzat Ipar Euskal Herrian

Euskal Konfederazioak eta Itsasuk kanpaina bat abiatu dute Hizkuntza Gutxituen Europako Tokiko Ituna izenpetzeko. 30 herriko etxerekin bildu dira oraingoz
Euskal Konfederazioko kideek eta Itsasuko hautetsiek Tokiko Itunaren izenpetzeko proiektua aurkeztu zuten atzo.
Euskal Konfederazioko kideek eta Itsasuko hautetsiek Tokiko Itunaren izenpetzeko proiektua aurkeztu zuten atzo. BOB EDME Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2021eko martxoak 26

Ipar Euskal Herrian euskarak Europako Kontseiluaren «babes politikoa» lortzea: hara zer eman lezakeen Hizkuntza Gutxituen Babeserako Europako Tokiko Ituna izenpetzeak. Itsasuko Herriari hauteskunde zerrendatik (Lapurdi) partitu zen ideia iragan martxoko bozen denboran, eta, urtebete geroago, bide puska bat egina dute. Euskal Konfederazioak eta Itsasuko hautetsiek elkarlanean aurkeztu dute proiektua. Helburua: Ipar Euskal Herriko herriko etxeek lehenik eta instituzioek ondotik Europako Hizkuntza Gutxituen Babeserako Tokiko Ituna izenpetzea.

Tokiko ituna Hizkuntza Gutxituen Euroitunaren bertsio berezi bat da, non eta lurralde kolektibitateek izenpetzeko aukera duten. Izan ere, Frantziako Estatuak baizik ez du euroituna izenpetzeko eta berresteko eskumena. 1999tik Frantziako Estatuak izenpetua du, baina ez du berretsia, Frantziako Konstituzioaren kontrakoa delakoan.

Gilen Hiribarren Itsasuko hizkuntza politikarako hautetsia da: «Itsasun hausnarketa eramana dugu; ituna puntuz puntu landu dugu Europako Kontseiluarekin. Gure helburua da beste herriak ere batzea». Oraingoz, 30 bat herriko etxerekin eta lurralde polo batekin bilduak dira, eta «harrera ona» izan du proiektuak. Espero dute datorren azarorako «ahal bezainbat» herriko etxek izenpetzea tokiko ituna. Gilen Hiribarren: «Desmartxa komun bat da, tresna komun batekin». Mikel Hiribarren Itsasuko auzapezak ere argi du: «Bakarrik fiteago joaten ahal ginen, baina elkarrekin urrunago joanen gara».

Peio Jorajuria Seaskako lehendakari eta Euskal Konfederazioko kideak azaldu duenez, ituna izenpetzeak euskarari Europako Kontseiluaren babes politikoa emango lioke Ipar Euskal Herrian: «Ez da babes juridiko bat, baina bai babes politiko bat. Europako Kontseiluak euskarari nolabaiteko ofizialtasun sinboliko bat emango lioke Iparraldean. Gainera, ikusgaitasuna ematen dio euskararen alde egina den lan guziari».

Urratsez urrats

Tokiko itunak, beraz, hizkuntza gutxituei babes politikoa ematen die hizkuntza politika hainbat arlotan garatzeko, hala nola hezkuntzan, justizian, administrazioan edota zerbitzu publikoetan. Horren gauzatzeko, 49 xedapen ditu itunak, norabideak finkatzeko. Herriko etxe batek horietarik 35 hautatu behar ditu, gutxienez, «bere ahalen eta beharren arabera» ituna izenpetzeko. Itsasuko hautetsiak gida bat prestatzen ari dira Ipar Euskal Herriko beste herriko etxeei laguntza eskaintzeko, xedapen horiek nola gauza ditzaketen azaltzeko, adibide praktikoak emanez.

Behin ituna izenpetuta, ikuskaritza batzorde bat osatzeko asmoa dute Ipar Euskal Herrian, herriko etxeek beren engaiamenduak atxikitzen dituztela egiaztatzeko. Dena den, Europako Kontseiluak bat egiten duten herriko etxeen behaketa lana egiten du, eta, ondotik, haren webgunean hedatzen ditu lorpenak eta gabeziak. Jorajuria: «Gardentasunez jokatzea inportantea da, publikoa izan dadin. Herritarrek segitzen ahalko dituzte aitzinatzeak, Ipar Euskal Herritik zein Europa osotik».

Herriko etxeek ituna izenpetua izanen dutelarik, Euskal Hirigune Elkargora joko dute eragileek. Mikel Hiribarren: «Herrien engaiamendua lortu nahi dugu, errazagoa izanen baita gero Elkargoaren sostengua ukaiteko». Bide «luzea» egitekoa dute oraino: «Ituna ez da helburu bat, tresna bat baizik. Bide luzea da euskararen erabilera osoki bermatua izateko euskararen herrian».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Koronabirusaren biktima bat lurperatzen, Brasilgo Manaos eskualdeko Nossa Senhora Aparecidako hilerrian. ©Raphael Alves / EFE

Izurria hasi zenetik hiru milioi lagun hil eta 139 milioi kutsatu dira mundu osoan

Ion Orzaiz

Egun bakarrean 600.000 kutsatze eta 12.000 heriotza izan direla jakinarazi du Johns Hopkins unibertsitateak. OMEk ohartarazi du transmisio tasa «gorenean» dela

Guardia Zibila Aroztegiko proiektuaren aurkako kanpaldia egiten ari diren lekuan, atzo ©iñigo uriz

Guardia Zibila berriz sartu da Aroztegiaren aurkako kanpaldian, baina ez dute hustu

Irati Urdalleta Lete

Guardia Zibila hirugarren aldiz joan da kanpaldiko ingurura, baina alde egin du berriz ere. Arratsaldean elkarretaratzea egin dute Lekarozen, 228 etxebizitza, hotel bat eta golf zelaia eraikitzeko proiektua gelditzeko. Proiektua geldiarazi arte, kanpaldiarekin jarraitzeko asmoa dute.

Zenbait anbulantzia, Donostia ospitaleko larrialdietako sarreran. ©GORKA RUBIO / FOKU

Egun bakarrean 116 lagun ospitaleratu dituzte Hego Euskal Herrian

Ion Orzaiz

985 kasu gehiago atzeman dituzte Osakidetzak eta Osasunbideak, eta positibo tasa %7,9 da

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.