Albistea entzun

«Euskararen Errepublika» helburu, hizkuntza politika burujabea exijitu du EHEk

Ehunka lagun bildu dira Durangon, Euskal Herrian Euskaraz-ek egindako manifestazioan. Euskara «prozesu subiranistaren erdigunean» jartzera deitu du
Manifestazioa, atzo, Durangoko kaleetan.
Manifestazioa, atzo, Durangoko kaleetan. FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Maite Asensio Lozano -

2021eko abenduak 7 - Durango

Hizkuntza politiketan jauzi baten premia sumatu du EHE Euskal Herrian Euskaraz taldeak, eta, atzo, Durangoko (Bizkaia) kaleetara eraman zuen eskaera hori: euskararen alorrean ere burujabetza nahi du. Euskal errepublika «Euskararen Errepublika» izan dadin aldarrikatu zuten ehunka lagunek, Durangoko Azokaren altzoan egindako manifestazio nazionalean. Eta, helburua ezartzeaz gain, eskaera zehatzak ere egin zituen EHEk. Euskalgintzari eta euskaltzaleei galdegin zien «euskalduntzearen aldeko borroka berrindartzea»; eta independistei, berriz, hizkuntzarekin ez ahaztea: «Euskararik gabe ez dago Euskal Herririk».

Euriak ere ez zuen huts egin atzo. Mobilizazioaren orduan gogoz bota zuen, eta giro handirik ez zen kalean, baina, halere, EHEren dozenaka bandera berde ikusarazi zituzten aterki artean. Landakotik abiatu zen martxa, Euskaraz bizitzeko, euskararen errepublika lelopean, eta, Alde Zaharrera hurbildu ahala, ozenduz joan ziren hainbat aldarri: «Euskarari erasorik ez», «Hemen gaude euskararen alde»...

«Nire hizkuntzak zure estatuaren oinarriak astintzen baditu, horrek esan nahi du, ziur asko, zure estatua nire lurrean eraiki duzula». Musa Anter idazle kurduaren esaldi horrekin abiatu zuen Koldo Zarate EHEko kideak martxaren osteko ekitaldi politikoa, kurduen bisita aprobetxatuta. Izan ere, haren ustez, euskaldunak «arnasarik gabe» nahi dituzte Espainiako eta Frantziako estatuek: «Gure hizkuntza gure gorputzetatik ostu nahi digute. Herri izatea ematen digun osagaia, euskara, zokoratu nahi dute. Estatuen botere eta ahalmen guztiak euskara gutxiagotzeko eta gure eskubideak urratzeko baliatu dituzte». Historian zehar debekuak, zigorrak eta irainak izan direla ekarri zuen gogora Zaratek, baina ohartarazi zuen eraso gehiago helduko direla: «Datozkigun astinaldiak bizirik gauden euskaldun gehienok inoiz ezagutu ez ditugun dimentsio eta intentsitatekoak izango dira; herri gisa baturik aurre egin ezean, neoliberalismo homogeneizatzailearen eta estatuen zentralismo linguiziden olatuak harrapatuko gaitu».

Hortaz, egungo egoera gainditzeko premiaz mintzatu zen EHEren bozeramailea. Batetik, ez dutelako borondate politikorik ikusten Madrilen eta Parisen: «Frantziar eta espainiar estatuak ez daude prest euskararen berreskuratze eta normalizazio osoa gerta dadin uzteko. Zapalkuntza hori da euskaldunok pairatzen dugun hizkuntza gatazkaren muina». Bestetik, agortuta nabaritzen dituztelako egungo hizkuntza politikak: «Eman behar zutena eman dute». Beraz, jauzi bat behar du euskarak, «burujabetza osoa eskuratzean» datzana: «Inolako esku hartzerik gabe, soilik Euskal Herrian erabaki behar dugu nolako hizkuntza politika nahi dugun. Horretarako, Euskararen Errepublika independentea lortu behar dugu ezinbestean».

Hiru eskaera

Bide horretan, eskaera zehatzak egin zituen atzo Euskal Herrian Euskaraz-ek. Lehenik, euskalgintzari galdegin zion euskararen borroka «biderkatzea» eta Euskal Herri osoan zabaltzea: «Aktiba ditzagun euskalgintzaren indarrak instituzioak eta eragileak burujabetzarantz presio egiteko». Euskaltzaleei ere «grina berpizteko» eskatu zien: «Ahal dugun guztietan euskaraz bizitzetik hasita. Euskaraz bizitzea baita euskaldunok egin dezakegun ekintzarik desobedienteena».

Azkenik, Euskal Herriaren independentziaren aldeko eragileei ohartarazi zien euskarak «prozesu subiranistaren erdigunean» behar duela: «Bizi dugun egoerak eskatzen du eragile politiko, sindikal eta sozial independentistok elkarrekin esertzea, adostasunak bilatu eta guztion artean Euskararen Errepublikara, Euskal Errepublikara, eramango gaituen gehiengo sozial independentista egituratzeko». Hala, Txillardegi zenaren esaldi batekin amaitu zuen Zaratek mintzaldia: «Estatu batekin, agian, euskara ez da salbatuko; gabe, ziur ezetz».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Euskal Herriko jaiotza tasa, herriz herri

Euskal Herriko jaiotza tasa, herriz herri

Berria

Mila biztanleko kalkulatzen da jaiotza tasa: herri bakoitzeko biztanleak mila balira jaiotzak zenbat liratekeen neurtuta. Herrien artean konparaketak egiteko balio du tasak. Euskal Herriko jaiotza tasa mila biztanleko 7koa zen 2020an, 1960ko hamarkadatik baxuena. 2008tik hiru puntu jaitsi da jaiotza tasa, orduan 10,2koa baitzen.

Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoko arduradun Pedro Barreiro eta Koldo Urkullu, atzo, Bermeon. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Hasi dira ur edangarria Santurtzitik Bermeora itsasontziz garraiatzen

Gotzon Hermosilla

«Ezohiko egoera bati erantzuteko ezohiko neurria» da ontziarena. Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoko arduradunen esanetan, uraren kalitatea bermatuta dago: «Ez dago kontrol gehiago duen urik»

Biarritzeko hondartza (Lapurdi), itxirik. ©Guillaume Fauveau

Lapurdiko hondartza guztiak itxi dituzte, kutsaduragatik

Berria

Azken orduotako eurite indartsuen ondorioz, gainezka egin dute ur araztegiek, eta ura kutsatu egin da. Gaur egingo dute berriz ur kalitatearen proba.

Guardia Zibilak errepidean ezarritako kontrola, Palentzian (Espainia), artxiboko irudi batean. ©Almudena Alvarez, EFE

Palentzian hilik aurkitu dute uztailaren 22tik desagertua zen Trapagarango gizona

Berria

Hildakoak 75 urte zituen. Poliziak susmoa du gizonak auto istripua izan zuela, eta horregatik hil zela. Landare artean aurkitu dute gorpua, ibilgailuan; inguruagatik, ikusi ezinezkoa zen kasik.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...