Albistea entzun

Erreparazioan «gehiago» sakontzea galdegin dute elkarte memorialistek

Espainiako Memoria Demokratikoaren Lege proiektuak «kezkak» eta «zalantzak» sortu dizkie talde memorialistei. Halere, aitortu dute zuzenketek «hobekuntza garrantzitsu batzuk» jaso dituztela
Ezkabako presoei egindako omenaldi bat, 2017an.
Ezkabako presoei egindako omenaldi bat, 2017an. JAGOBA MANTEROLA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Oihane Puertas Ramirez -

2022ko uztailak 2

Egungo Memoria Demokratikoaren Lege proiektuaren hobekuntza «partzialetatik» harago joan eta orain arte erreklamatutako egia, justizia eta erreparazio eskakizunetan «askoz gehiago» sakontzeko: hori eskatu diete Euskal Herriko erakunde memorialistek Espainiako Gobernua osatzen duten taldeei, frankismoaren krimenengatik «oraindik» irekita dauden zauriak ixteko eta gertatutakoa ez errepikatzeko bermeek euskarri «irmoa» izateko helburuarekin.

Espainiako Kongresuak uztail erdialdean bozkatuko du Memoria Demokratikoaren Lege proiektua. Zenbait zuzenketa egin dizkiote orain arte, eta, erakunde memorialisten arabera, hobekuntza «garrantzitsu batzuk» jasotzen ditu. Horien adibide dira, esaterako, biktimen errolda, DNA bankua, desjabetutako ondasunen auditoretza, hobien mapak eta Ezkabako gotorlekua (Nafarroa) eta Donostiako La Cumbre jauregia memoria gune bihurtzea. Azkeneko hori da aste honetan EH Bilduk eta Espainiako Gobernuak hitzartu dituzten zuzenketetako bat: «sinbolismo eta esanahi historiko handiko bi lorpen dira euskal herritarrentzat, eta aurrerapausoa dira memoria partekatua aitortu eta eraikitzeko bidean; are gehiago, bat datoz elkarte memorialistek urteetan eginiko aldarrikapenekin», adierazi du Mertxe Aizpurua indar subiranistako bozeramaileak.

Hobekuntza batzuk egon arren, ordea, proiektuak oraindik baditu erakundeei «kezkak» eta «zalantzak» sortu dizkien hainbat alderdi: «Kezkaz ikusten dugu aterako den proiektuak duela 45 urtetik daramagun frankismoaren krimenekiko zigorgabetasun erregimena osatzen duten funtsezko zutabeetan finkatzen jarraituko ote duen».

Adierazi dutenez, hutsuneak nabaritu dituzte egiari, justiziari eta erreparazioari dagozkien zenbait gaitan, eta, horren kontra egiteko, Nazio Batuen Erakundeek, Giza Eskubideen Batzordeek, kontalariek eta mugimendu memorialistek egiten dituzten eskakizun «guztiekin» bat egiteko exijitu diote Espainiako Gobernuari. Erakunde memorialisten arabera, egiaren aitortza «partziala eta interesatua» da gaur egungo lege proiektuan; izan ere, biktimarioak «ikusezin» egiten eta «babesten» jarraitzen du, eta 1968ko Sekretu Ofizialen Lege «frankista» oraindik ere indarrean dago. Gaineratu dute lege horren barruan kokatzen dela izapidetu gabe dagoen Ume Lapurtuen Lege proiektua. Horiek horrela, erakundeentzat «oso zalantzazkoak» dira frankismoan jasandako eskubideen urraketak «ez berritzeko bermeak».

Hutsuneak justizian

Justiziaren alorrean ikusten dituzte erakundeek hutsunerik «handienak», besteak beste, auzitegietako ateak «ixten» dizkietelako biktimek planteatutako eskakizunei. Horrekin batera, salatu dute 1977ko Amnistiaren Legea ez dela indargabetuko, ezta horren 2. artikuluko E eta F puntuak ere. Gogorarazi dute «aspaldidanik» ari direla hori eskatzen, eta legea indargabetu ezean «gai horri buruzko nazioarteko zuzenbidea ez dela aitortua izango, ezta Nazio Batuetako Kontalari Bereziek horri buruz egindako erreklamazioak aintzat hartuko ere».

Amnistiaren Legea aldatzearen alde ere agertu da asteon EH Bildu, eta zuzenketetan xedapen gehigarri bat proposatu du, hiru hilabeteko epean legearen 2. artikuluko E eta F puntuak indargabetzeko asmoz, puntu horiek «biktimarioak blindatzen» dituztelakoan.

Erreparazioari dagokionez, erakunde memorialistek azaldu dute kasu «askotan» erreparazioa ez dela integrala «inondik ere», eta «mediatiko-administratiboa» baino ez dela izaten, besteak beste, jasandako ondare espoliazioak itzultzeko eta eragindako kalteak «justuki» konpentsatzeko eta ordaintzeko aukerak «ixten» dizkietelako.

Horiek horrela, gaur egungo lege proiektuak biktimak «diskriminatzen» dituela ohartarazi dute erakundeek, eta giza eskubideen urraketa guztiak «berdin» tratatu behar direla aldarrikatu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Sindikatu Medikoko kideak, atzo, greba hasi aurreko elkarretaratze batean. ©VILLAR LOPEZ / EFE

Ultimatuma eta greba hotsak

Ion Orzaiz

Sindikatu Medikoak ezezko borobila eman dio Nafarroako Gobernuaren eskaintzari, eta grebari eutsi dio. Eskaerak: soldata igoera handiagoa, esklusibotasuna eta gobernuaren solaskide bakarrak izatea

 ©JON URBE / FOKU

«Diktaduraren aurkako indarkeria kondenatu beharra ez dut ulertzen»

Xabier Martin

Frankismoak 1960tik 1975era Gipuzkoan eragindako biktimak identifikatzeko ikertzen aritu da. Uste du erakunde batzuk«deseroso» daudela ETA sortu zeneko aro historiko horri erreparatzean.
Presoak desfilatzen, 1960ko hamarkadan, Langraiz Okako espetxean (Araba); Alfer eta Gaizkileen Legearen arabera kartzelatu zituzten horietako asko. ©JAVIER GOMEZ

'Alferrak eta gaizkileak' izateagatik atxilotu zituztenak omentzeko erakusketa bat egin dute Gasteizen

Iraia Vieira Gil

'Alferrak eta gaizkileak' izateagatik atxilotu zituztenak omentzeko erakusketa bat egin du aldundiak Gasteizen. Orduan ahotsik izan ez zutenei lekua eman nahi izan diete gaur.

Mutilentzat bakarrik den Erain ikastetxea, Irunen (Gipuzkoa), artxiboko irudi batean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Jaurlaritzak ituna eten egingo die sexuka bereizten duten eskolei

Edurne Begiristain

Hurrengo ikasturtetik aurrera kenduko zaie finantzaketa. Bildarratzek esan du «ahalik eta modu adostuenean» egin nahi dutela prozesua, eta ikastetxeekin harremanetan direla

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...