Noiz sortua: 2018-08-15 00:30:00

Lira ez dago bakarrik

Turkiako diruaz gain, balio galera handia izaten ari dira Argentinako pesoa, Indiako errupia eta kanpo finantzaketa behar duten beste herrietako monetak ere
Turkiako herritarrak dibisak aldatzen, atzo, Istanbulen.
Turkiako herritarrak dibisak aldatzen, atzo, Istanbulen. ERDEM SAHIN / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Iker Aranburu -

2018ko abuztuak 15

Finantza krisien ezaugarrietako bat da ez direla bakarrik etortzen. Merkatuak beldurtiak dira, eta, nonbait arriskua ikusten badute, alboetara ere begiratzen dute, ikaratuko dituen zerbaiten bila. Kasu ezagunena 1997ko Asiako krisia izan zen, Thailandian hasi eta inguruko hamarren bat herrialdetara hedatu zena. Diru baten debaluaziorik egon ez zen arren, kutsaduraren ezaugarriak ditu euroguneko krisiak ere. Lira turkiarrarekin ere berdin gertatzen da: Turkiako diruak bere balioaren %40etik gora galdu du azken urtean nazioarteko dibisa indartsuenen aurrean, baina ez da nabarmen jaitsi den diru bakarra. Indiako errupiak, Argentinako pesoak, Errusiako errubloak, Hegoafrikako rand-ak, Brasilgo errealak... Denak ari dira balioa galtzen azken asteetan. Atzo, edonola ere, su-etena izan zen merkatuetan, eta lira turkiarrak %5 berreskuratu zuen.

Dibisa bakoitzaren erorialdiaren atzean arrazoi partikularrak daude. Baina denek dute arrazoi komun bat: mundu aberatseko diru politikaren aldaketa. Kasu honetan, zehatzago esateko, AEBetako interes tasak igo izana. Diru merkearen garaian errentagarritasun handiagoaren bila beste herrialdeetara joandako dirua AEBetara itzultzen ari da, interes tasa handiagoek irabazi tartea handitzen dietelako, eta herrialde pobreagoek ematen duten baino segurtasun handiagoarekin.

Argentina da, ziur asko, Turkiarekin batera kezkarik handiena sortzen duen herrialdea. Berez, Nazioarteko Diru Funtsak abuztuaren 9an argitaratutako txosten batek ziurtatu du bi herrialde horiek direla finantza krisi bat izateko hautagai nagusiak. Mauricio Macri Argentinako presidenteak NDFri laguntza eskatu zion joan den maiatzean, jakin arren erakunde horrek ospe txarretan txarrena duela argentinarren artean, 2001eko krisi latza haren diru politika zurrunari egozten baitiote.

NDFren esku hartzeak ez du eten, ordea, Argentinako pesoaren balio galera, eta astelehenean interes tasak %40tik %45era igo zituen BCRA banku zentralak. Inoizko maila txikienean dago pesoa: dolar bat, 29-30 peso. Azken urtean %42 galdu du AEBetako diruarekiko, lira turkiarrak adina. Funtsean, arazo berak dituzte Argentinak eta Turkiak: biek atzerriko diruaren beharra dute beren burua finantzatzeko, eta bietan inflazioa arazo handia da. Argentinan, %30era da iristekoa urte bukaeran, besteak beste, Macriren gobernu liberalak hainbat produktuk zuten diru laguntza publikoa txikitzea erabaki duelako.

Laguntza horiek kentzearekin bat dator NDF, defizit publikoa murrizten lagunduko diotelako. Ildo horretan, beste erabaki baten berri eman zuen atzo Buenos Airesek. Soja olioaren eta irinaren esportazioei ezarri behar zien zerga jaitsiera sei hilabetez atzeratu du, eta espero du 2.000 milioi euro aurreztea horrekin. Soja da Argentinako esportazio nagusia, eta haren ekoizleek eragin handia dute boterearengan. Soja ekoizleek bost greba egin zituen Cristina Fernandezen gobernuaren aurka, hark sojaren esportazioa zergapetzea erabaki zuelako.

India, hazten baina larri

Argentinaren ekonomiaren ahultasuna ez da gauza berria, baina harrigarriagoa da India krisi ekonomiko batekin lotzea, herrialde hura izanik handienen artean gaur egun gehien hazten ari dena, Txinaren gainetik. Baina, astelehenean, Indiako diruak, errupiak, inoiz dolarrarekiko izandako baliorik txikiena izan zuen: dolar bat, 70 errupia. Turkiaren kasuan bezala, kontu korronteko defizit handia da erorialdi horren arrazoi nagusia, hots, atzerrira doazen produktuak eta kapitalak txikiagoak direla atzerritik sartzen zaizkionak baino. Zulo horren arrazoietako bat petrolioaren garestitzea da, Indiak menpekotasun handia baitu inportatutako petrolioarekiko.

Narendra Modi lehen ministroak ziurtatu du errupia indartsuago bat nahi duela, baina badira oraingo mailarekin gustura daudenak ere: industria. Diru merkeari esker azken urteetan galdutako esportazioak berreskura ditzaketela ohartarazi dute, eta horrela eskulangintzan inbertsioak handituko dituztela diote.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 5ean eguneratua. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hiru lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Hamalau positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta ez dute gaixorik ospitaleratu. Euskal Herrian 29.723 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.089 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Ertzaintzaren kontrol bat, Kantabriako (Espainia) mugan. ©Aritz Loiola / Foku

Beste hiru pertsona hil dira COVID-19ak jota

Berria

Hamalau pertsonak eman dute positibo Hego Euskal Herrian PCR proban. Ez dute inor ospitaleratu, eta pertsona bat atera dute zainketa intentsiboen unitatetik.

Herritarrak paseoan, Donostiako Ondarreta hondartzaren ondoan. ©JON URBE / FOKU

Hirugarren fasera igaroko da Hego Euskal Herri guztia

Ainhoa Larretxea Agirre

Hirugarren fasetik aitzinera, autonomia erkidegoetako lehendakariek izango dute erabakiak hartzeko eskumena. Alarma egoera bukatu arte, etenda egongo dira Nafarroaren eta EAEren arteko joan-etorriak. Nafarroan elkarte gastronomikoak irekiko dituzte, baina tabernetako barrek itxita jarraituko dute. Jaurlaritzak bihar emango ditu hirugarren faseari buruzko azalpenak.

Arroabeko haur eskola, artxiboko irudi batean ©urola kostako hitza

Partzuergoko haur eskolak ekainaren 22an irekiko dituztela jakinarazi diete sindikatuei

Irati Urdalleta Lete

LABek plantorako deia egingo du, «prebentzio plan egokia» adostu ezean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna