Albistea entzun

Hauteskunde batzordeak gezurtatu egin du iruzurrik egon izana

Castillok Peruko presidentetzako bozen garailetzat jo du bere burua. Fujimorismoaren salaketak demokraziarentzat «kaltegarriak» direla uste du Hauteskunde Epaimahai Nazionaleko buruak
Castillo bere jarraitzaileen aurrean, herenegun gauean, Liman.
Castillo bere jarraitzaileen aurrean, herenegun gauean, Liman. HAROLD MEJIA / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Iosu Alberdi -

2021eko ekainak 10

Peru Libreko hautagai Pedro Castillok garaipena aldarrikatu du presidentetzarako bozetan. «Hona nator, ez eskerrak ematera soilik, baita zutik jarri diren gizon eta emakumeei aitorpena egitera ere, demokraziak mugiarazi dituen horiei», adierazi die bere jarraitzaileei. Haren eta Herriaren Indarra alderdiko Keiko Fujimoriren arteko aldeak etengabe egin du gora eta behera joan den igandetik. Botoen %98,35 zenbatuta, ordea, 71.600 botoren aldea ateratzen dio hautagai ezkertiarrak (%50,21) eskuin autoritarioari (%49,79). Fujimorik, ordea, ez du etsi, eta «iruzur zantzuak» daudela salatu du; hauteskunde batzordeak gezurtatu egin du hori.

Fujimoriren esperantza zen atzerrian lortutako abantailari esker markagailua iraultzea —botoen bi heren eskuratu ditu—, baina, haiek guztiak zenbatuta, landa eremuetako azken botoak kontatzea besterik ez da falta; eta Castillok aise irabazi du eremuotan. Fujimorik, baina, ez du bigarren itzuliko porrota onartu nahi, eta emaitzak bertan behera uztea du helburu. «Emaitzak desitxuratzeko eta atzeratzeko estrategia sistematiko eta planifikatu bat» egon dela gaitzetsi du haren alderdiak, eurek boto gehien atera dituzten hauteslekuetako aktak ez zenbatzea helburu izan duena. «Herriaren nahia boikotatzeko asmo argi bat dago», berretsi du Fujimorik.

Emaitza estua dela medio, Castillok haren aldeko hautesleei dei egin zien «herritarren borondatea ikuskatzera» joateko, hau da, hauteslekuetako zenbaketak gainbegiratzeko. Haietako batzuek helegiteak aurkeztu zituzten, aktak egiteko garaian akatsak egon zirela argudiatuta. Zerbait «ohikoa» eta «aztertu beharrekoa», hauteskunde batzordearen esanetan. Inpugnatutako akta horiek, ordea, emaitzei zilegitasuna kentzeko erabili zituen Fujimorik, botoen %94 zenbatuta zegoenean Castillok aurre hartu eta gero.

Herriaren Indarra alderdiko liderraren hitzek aurkari politikoen kritikak soilik ez, Peruko Hauteskunde Epaimahai Nazionalarenak ere eragin dituzte: «Ez da ez hauteskunde batzordearen, ez epaimahai berezien lana iruzurrak bultzatzea edo herritarren nahia desitxuratzea».

Erakundeko presidente Jorge Salasek adierazi du, hitz horiekin, Fujimorik eta haren jarraitzaileek «kalte» egiten diotela demokraziari, eta nabarmendu du «arriskutsuak» izan daitezkeela. «Iruzurrak planifikatuta ekintza bat dakar berarekin, barrutik bultzatua eta herritarren nahia bihurritzeko erabakiarekin egina. Hori ez da existitu, ez da ikusi, ez da gertatu», azaldu du.

Salasek berretsi du halako zerbait gertatu izana «norbanako baten irudipen txarretan soilik» existitzen dela, Amerikako Estatuen Erakundearen eta Hauteskunde Erakundeen Batasun Interamerikarraren txostenek frogatzen duten moduan. Beraz, Peruren orainari eta etorkizunari begiratzeko deia egin die alderdiei: «Herrialdean pentsatu behar da; gorrotoa eta banaketa sustatzen badira, nola egingo da gero batasunerantz?».

Bat dator Gardentasun Zibilerako Erakundeko buru Adriana Urrutia ere. Haren esanetan, salaketak «oinarririk gabeak» dira: «Ez da iruzurrik existitzen. Ikertzea merezi duen kasu bakanak besterik ez daude». Hala, kontuak eskatu dizkio Fujimoriri, hitz horiek bozen testuinguruan eragin dezaketen kalteagatik.

Denera, Peru Libreko kideek 1.200 akta inguru inpugnatu zituztela gaitzetsi du fujimorismoak, baina, hauteskunde batzordearen arabera, 494 inpugnazio egon dira herrialde osoan —bi alderdietako kideek eginak zenbatuta—. Gainerakoetan, hauteskunde batzordeak berak aurkeztu zuen partea, akats material eta teknikoak medio. Guztien onarpenaren inguruko epaiak datozen egunetan emango dituzte hauteskundeetarako auzitegi berezietako epaileek, eta zuzenean ian ahalko da prozesuen berri.

Hori ez da guztia, baina. La Republica egunkariak argitaratu duenez, Herriaren Indarra alderdiak aurkeztutako hainbat salaketa ere faltsuak dira. Adibideen artean adierazi dute Totorani herriko mahai baten aurkako jarritako kexa. Hiru kideek abizen bera zutenez, Peru Libreren alde egiteko «mahaia bere egin zuen familia bat» zela argudiatu zuen alderdiak. Hauteskunde batzordeak, baina, gezurtatu egin du, hausaz aukeratu zituztela esanez.

Gobernu berriari begira

Castillok balioa kendu nahi izan die Fujimoriren hitzei, eta hauteskunde batzordeari exijitu dio gauza bera egiteko, hau da, «herritarren borondatea ez zikintzeko». Era berean, salaketei ez erantzuteko eta «probokazioetan ez erortzeko» eskatu die bere jarraitzaileei.

Hark argi du garaipena berea dela, nahiz eta hauteskunde batzordeak ez duen azken hitza esan oraindik. Hala, jada hasi da bere gobernuaz hitz egiten. Peru Libreko hautagaiak azaldu du «demokrazia eta konstituzioa errespetatuko» dituela, eta «egonkortasun finantzario eta ekonomikoa» bermatu. Aldaketarik ezean, Peru Libreko hautagaiak uztailaren 28an egingo luke karguaren zina, herrialdearen independentziaren bigarren mendeurrena ospatuko duten egunean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Bortxazko asimilaziorako barnetegi bateko argazkia, datarik gabe. ©Egiaren eta Berradiskidetasunaren Batzordea

Bigarrenez, identifikatu gabeko ehunka gorpu aurkitu dituzte Kanadako barnetegi ohi batean

Jone Arruabarrena

Haur indigenak indarrez asimilatzeko sortu ziren gisa horretako barnetegiak. Maiatzaren bukaeran, beste 215 gorpu aurkitu zituzten beste barnetegi baten lurretan.

San Salvadorren atzemandako doga kargamentu bat. / ©Rodrigo Sura, EFE

Duela hamar urtetik hona %22 areagotu da munduan droga kontsumoa

Arantxa Elizegi Egilegor

Droga salmenta eta kontsumoari buruzko urteko txostena argitaratu du NBEk. Haren arabera, handitu egin da kontsumoa 2010etik hona, eta goranzko joerari eutsiko dio datozen urteetan ere, Afrikan 2030erako %40 gehiago areagotzeraino.

Ezkerretik eskuinera, Rull, Romeva, Cuixart, Junqueras, Turull, Sanchez eta Forn, kartzelatik irten berri. ©QUIQUE GARCIA / EFE

Oriol Junqueras: «Gu espetxetik aterata ez da ezer amaitzen»

Iosu Alberdi

Kalean dira Espainiako Gobernuak indultua eman dien buru independentistak. Autodeterminazioaren eta amnistiaren alde lan egiteko asmoa adierazi dute. Asteartean bilduko dira Aragones eta Sanchez

Libiako lehen ministro Abdulhamid Mohammed Dbeiba, atzo, Berlinen. ©S. G. / EFE

«Atzerriko esku hartzea» amaitzeko deia egin dio nazioarteak Libiari

Arantxa Elizegi Egilegor

Gatazkari buruzko nazioarteko bigarren konferentzia egin dute, Berlinen. Bileran izan dira batasun nazionaleko gobernuko ordezkariak ere

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna