Albistea entzun

Mossadeko buru ohiak onartu du Israelek Iranen baliabide nuklearrei eraso ziela

Tel Avivek iradoki du Natanz zentralaren kontrako sabotajean eta Fakhrizade zientzialarien hilketan parte hartu zuela, eta mehatxu egin die «Israelen etsaiei»
Teheran hegoaldean dagoen Natanz zentral nuklearraren zati bat, iazko uztailean izandako leherketak suntsituta.
Teheran hegoaldean dagoen Natanz zentral nuklearraren zati bat, iazko uztailean izandako leherketak suntsituta. EFE Tamaina handiagoan ikusi

Julen Aperribai -

2021eko ekainak 12

Jakina zenari hitzak jarri zizkion Yossi Cohen Mossad Israelgo zerbitzu sekretuetako buru izandakoak, eta hark ordezkatutako gobernuak egin ohi duena baino gardenago mintzatu zen herenegun, Iranen programa nuklearraren kontrako erasoetan Israelek izandako parte hartzeaz.

Bost urteko agintaldia amaituta, kargua utzi berritan iradoki zuen Cohenek Israel egon zela Natanz zentral nuklearraren aurka azken urtean egindako erasoen atzean, Israelgo Channel 12 telebista kateari eskainitako elkarrizketa batean; Mossaden beste operazio baten inguruko xehetasunak ere eman zituen: inteligentzia zerbitzuak Teheranen egindako lapurreta bati buruzkoak. Halaber, programa nuklearrean lanean ari diren zientzialarien aurka egin izana ere aitortu zuen, eta mehatxu egin zien, esanez haiek ere bihur daitezkeela inteligentzia zerbitzuen helburu.

Azken urtean, bi leherketa izan dira Natanzen. Uranioa aberasteko Iranek duen zentralik garrantzitsuena da, eta lurpeko zentrifugagailuak erabiltzen dituzte horretarako. Iazko uztailean, zentrifugagailu horietako zenbait suntsitu zituen leherketa batek. Duela bi hilabete antzeko beste eztanda bat izan zen, eta lur azpiko areto handi bat birrinduta geratu zen. Iranek Israel jo zuen erruduntzat, eta «erregimen sionistaren aurkako mendekua» iragarri.

Iranen gune nuklearrak «gertutik» ezagutzen dituela azaldu zuen Cohenek, eta Ilan Dayan elkarrizketatzaileari esan zion, aukera izango balu, Natanzeko «sotora» eramango lukeela, «zentrifugagailuak biraka ibiltzen ziren lekura». Kazetariak galdetu zion ea gailu horiek dagoeneko ez ote duten funtzionatzen, eta Cohenek erantzun zion ezetz, «konpondu ez badituzte behintzat». Ez zuen guztiz argitu zenbaterainoko inplikazioa izan zuen zentralaren kontrako sabotajean, baina esan gabe utzitakoekin erantzun zion elkarrizketatzailearen jakin-minari: «Oso argi esan genion [Irani] ez diogula utziko arma nuklearrak lortzen. Zer da ulertzen ez duzuna?».

Mohsen Fakhrizade Irango zientzialari nuklear nagusiaren hilketaz ere aritu ziren. Iazko azaroan hil zuten Teheranen, tirokatuta, eta Cohenek azaldu zuen aurretik ere Mossaden jopuntuan zegoela. Hala ere, azaldu zuen zientzialariaren kasuan bere ezagutza zela mehatxu nagusia, eta ezagutza hori biltzea izan zela inteligentzia zerbitzuen lana. Haren aurkako atentatua ez zuen bere gain hartu Cohenek, baina hala iradoki zuen kazetariak: «Yossi Cohenek ezin du ekintza honen erantzukizuna bere gain hartu, baina haren sinadura dago operazioan».

Israelek «etsaitzat» dituenak hiltzea defendatu zuen inteligentzia zerbitzuetako buru izandakoak, «baldin eta Israelgo herritarrak arriskuan jartzeko gaitasuna badute». Hilketa horiek aldi berean ohartarazpenak ere badirela azaldu zuen, Israelek mehatxatuta dituen zientzialariek ikusten baitute abisu horiei kasurik egin ezean zer gertatuko zaien.

Bestelako operazioez ere aritu zen, espioitza kasuez eta antzekoez. Esaterako, xehetasunak eman zituen Teheran hegoaldeko almazen batean Mossadek milaka artxibo sekretu ostu zituenekoaz. Aitortu zuen operazioa berak gidatu zuela, Tel Avivetik. Iranen programa nuklearrarekin lotutako askotariko materiala atzeman zuten bertan, Cohenen arabera. Benjamin Netanyahu Israelgo lehen ministroarekin koordinatuta egin zuten operazioa, argitu zuenez. Israelek hasieratik onartu zuen ekintza hori egin izana. Netanyahuk berak prentsaren aurrean eman zuen egindakoaren berri, eta esan zuen operazioa «Israelen historian inteligentziak izandako lorpen handienetako bat» izan zela.

Vienara begira

Elkarrizketak zeresana eman du Israelen, ez baita ohikoa iturri militarrek euren operazioen inguruan hain modu irekian hitz egitea. Aitzitik, elkarrizketen edukiak aurrez gainbegiratu ohi dituzte zentsore militarrek. Horregatik, Cohenek aho bilorik gabe hitz egin izanak eta horrek zentsura neurri oro gainditu izanak pentsarazten du Irani mezu bat bidaltzea zela haren asmoa.

Baita elkarrizketa orain egin izanak ere, gaur berrartuko baitituzte AEBek eta Iranek 2016ko akordio militarra berriz aktibatzeko negoziazioak, Vienan. Lehenengoak 2018an utzi zuen ituna, eta isunak jarri zizkion Irani. Horiek bertan behera uzteko eskatzen du azkenak. Herenegun, Etxe Zuriak baliorik gabe utzi zituen Irango Gobernuari eta herrialde horretako bi enpresari jarritako zigorrak.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

 ©ANDER PEREZ ZALA

«Simeonik alde bakarrez erabaki du gure kontratua amaitzea, eta hori hutsegite bat izan da»

Ander Perez Zala (berriemaile berezia)

Korsikako buruzagi independentistak aitortu du ez zeudela prest Pe a Corsica koalizioaren zatiketarako, baina bigarren itzulian berriz elkartzeko aukerak badaudela dio.

Gazte palestinar bat atz Betleemengo protestetan. / ©Abed al Hashlamoun, EFE

Gaza bonbardatu du Israelgo armadak

Arantxa Elizegi Egilegor

Hiru misil jaurti dituzte gerra hegazkinek. Lehen erasoaldia izan da, maiatzaren 21ean adostutako su-etenaz geroztik.

Fatou Bensouda, Nazioarteko Zigor Auzitegiko fiskal nagusia. ©EVA PLEVIER / EFE

Hagako fiskaltzak Filipinetako Gobernua ikertzeko eskatu du

Arantxa Elizegi Egilegor

Rodrigo Duterte presidenteak ohartarazi du ez duela parte hartuko bere aurkako ikerketan

<em>Banderen martxa</em> mobilizazioarekin bat egin zuten zenbait, atzo, Damaskoko Atean, Jerusalemen. ©ABIR SULTAN / EFE

Tentsioa itzuli da Jerusalemera, martxa sionista baten ondorioz

Julen Aperribai

Israelgo Poliziak Damaskoko Atetik kanporatu ditu arabiarrak, eta hamazazpi palestinar zauritu ditu. Gazatik su puxikak bidali dituzte, eta suteak eragin mugaz bestalde

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna