Noiz sortua: 2019-10-24 00:30:00

Ipuinen atzetik, nor bere bila

Unai Elorriagak 'Iturria' kaleratu du, ipuin liburu bat biltzen duen eleberria. Pedro Iturria izeneko idazlearen atzetik Europan barna egindako bilaketak harilkatzen ditu ipuinak

ANDONI CANELLADA / @FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2019ko urriak 24

Liburua irakurri dutenek zalantza azaldu diote idazleari, ea Iturria nobela bat den, ala narrazio bilduma bat den. «Niretzat ipuin bilduma bat da», argi du Unai Elorriagak (Algorta, Bizkaia, 1972). «Zer gertatzen da? Nobelaz mozorrotutako ipuin-liburu bat dela. Hari bat dauka, baina hori artile ere bihurtu da; gehiago esango nuke, soka ere bihurtu da. Mozorroa bihurtu da ipuinak eurak baino potoloagoa». Eta, hala ere, liburuaren balio literario handiena ipuinek biltzen dutela uste du idazleak.

Pertsonaia nagusietako baten abizenari zor dio izena Elorriagaren lan berriak: Pedro Iturriari. Ipuinak idatzi, eta Europako hainbat herrialdetan plazaratzen dituen adineko gizon bat da, lekuan lekuko hizkuntzan ematen dituena argitara; Txekian txekieraz, Hungarian hungarieraz, Danimarkan danieraz. Gaztetako laguna du Soro Barturen, eta, elkar ikusi gabe urteak igaro ondoren, haren atzetik abiatuko da; ipuin berri bat non argitaratu, hara joko du Barturenek. Erroman adiskidea eta Eszter Nagy itzultzailea izango ditu bidelagun bilaketan. Eta bilaketa hori da, hain justu, ipuinei jarritako markoa; narrazio sortari jarritako mozorroa. «Nire lehenengo nahia ipuin liburu bat egitea bazen ere, eta indar gehien haietan jarri banuen ere, egia da markoak beste gauza asko eman dizkiola liburuari». Horien artean, umorea nabarmendu du, Barturenen pertsonaiari nabarmentzen zaiona. «Soro ez da bere izena, baina hala deitzen baldin badiote, imajinatu dezakegu nolakoa den. 80 urte izango ditu laster, eta nahi duena esaten eta egiten du. Horrek hainbat egoera komiko eta ironiko sortzen ditu». Lanaren alderdi hori bereziki disfrutatu duela ere aipatu du idazleak: «Nire helburua, idazterakoan, behin sasoi honetara helduta, ondo pasatzea da, eta oso ondo pasatu dut pertsonaia hori sortzen. Umorea eskaini diot, eta berak barreiatu du».

Umorea «nobela» osatzen duen harian antzeman daiteke, baina ez hainbeste ipuinetan. «Ipuinak beste gai batzuk tratatzeko daude». Askotariko gaiak landu ditu horietan, baina, Leire Lopez Susako editorearen ustetan, gai batek zeharkatzen ditu narrazio guztiak: heriotzak. Edonola ere, liburu «bitalista» bat iruditzen zaio: «Hori Soro eta Erroman pertsonaiek ematen diote. 79 urte dituzte, baina bizitzaren aurrean indar handia erakusten dute. Ziurrenik, heriotza hurbil ikusteak badu eraginik».

Liburuan ahozkotasunak duen garrantzia ere azpimarratu du Lopezek. Baita literaturaren gaineko irakurketek duten pisua ere: batzuetan agerian azaltzen dira —Barturenek itzultzaileekin dituen elkarrizketetan, kasurako—, baina, editorearen ustez, liburuak bere osotasunean dihardu literaturaz. «Bereziki egiletzaz, idazleen egoez eta beldurrez; nahiko lotuta dauden bi kontu».

Benetako Iturriaren gutuna

Liburuaren idazketan garrantzitsua izan den beste elementu bat «harridura» izan da Elorriagarentzat. Literaturaren dohainik indartsuenetako bat hori iruditzen zaio, eta horretan saiatu da liburuan: «Leirek [Lopez] arrarotasuna erabili du, eta izan daiteke; baina niri harridura gustatzen zait. Liburu batek hasiera, korapiloa eta amaiera baldin badauzka; azkenean estatubatuarrek irabazten badute; neska eta mutila maitemintze badira... Horrek ez dit eragiten ezer, ez nau mugitzen barrutik. Harritzen nauenean hasten naiz liburu batekin gozatzen, literaturan sakontzen. Ni ere horretan saiatu naiz».

Eleberriak hamar ipuin biltzen ditu guztira, lau ataletan banatuta. Horien atzetik Soro Barturenek egiten duen zeharkaldia «odisea bat» bezala ulertzen du Elorriagak: «Bere Itaka propiora doa. Gaixorik dago, hiltzeko, itxuraz osasuntsu egon arren. Bere odisea egiten du Itakaren bila, eta Itaka hori seguruenik ez da Pedro Iturria; izan daiteke bere gaztaroa, edo izan daiteke bere iturria. Iturriak beste zentzu bat ere badaukalako».

Donostiako Tobacco Days liburu dendan aurkeztu zuen liburu berria Elorriagak, eta bezperan etxean jasotako gutun azal bat erakutsi zuen. Pedro Iturriak bidalia. «Pedro Iturria nafarra, Iruñeko Estafetan botika bat dauka, eta liburu bat bidali dit. Idazlea da, existitzen da. Zoragarria, zelako itzulerak dituen literaturak».

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Maiatzaren 26an eguneratua, 20:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan zazpi pertsona hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez, 11 positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta lau gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 28.634 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.027 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Brasiliako dendetako langileak, COVID-19 proba egiteko ilaran. ©Joedson Alves / EFE

5,6 milioi gaixotu dira munduan, eta 350.000 baino gehiago hil

Berria

Munduan 5.594.175 kasu positibo baieztatu dituzte, eta 350.531 lagun hil dira COVID-19aren eraginez. Oraindik ez dira sendatu kutsatutakoen erdiak ere. Johns Hopkins Unibertsitatearen arabera, 2.288.579 dira sendagiria jaso dutenak.

Kubako mediku espezialistak Italiara iritsi berritan, pandemiari aurre egiten laguntzera ©ERNESTO MASTRACUSA / EFE

Politika berdeak pandemiaren aurka

Arantxa Elizegi Egilegor

Mundu osoko 40 milioi osasun langile ordezkatzen dituzten 350 erakundek eskatu diete G20ko kideei balia dezatela krisia kutsaduraren eta klima aldaketaren aurkako neurriak hartzeko

<b>Laborategia.</b> Lan eskerga egiten ari dira zientzialariak birusa menderatzeko. ©S. MOREIRA / EFE

Bio zigiluaren balio erantsia

Xabier Martin

Maskaren ekoizpenean erreferentzia bihurtu da Euskal Herria, baina laborategian ere ari dira birusaren aurka biozientziaren esparruan jarduten duten euskal enpresak

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna