'Iruña-Veleia auzia'. Erreakzioak

Lurmen enpresak helegitea jarriko dio epaiari

Iruña-Veleia Argitu-k esan du «eskubide guztiak» urratu dituztela. Lopez de Lacalleren arabera, epaiak Kultura Sailaren lana berretsi du

Iruñea-Veleia Argitu plataformako kideek protesta egin zuten atzo, sententzia jakin ostean, Gasteizen.
Iruñea-Veleia Argitu plataformako kideek protesta egin zuten atzo, sententzia jakin ostean, Gasteizen. J. FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Ane Eslava -

2020ko ekainak 11

SOS Iruña-Veleia, Euskararen jatorria eta Martin Ttipia taldeek eta Lurmen enpresak osatzen duten Iruña-Veleia Argitu egitasmoak ohar baten bitartez adierazi du auziaren epaiaren «aurka» dagoela, eta jakinarazi du Lurmenek helegitea aurkeztuko duela. Taldearen irudiko, epaiketan «eskubide guztiak» urratu dituzte, epaileak ez duelako ahalbidetu arkeometrian espezializatutako Europako laborategiek azter dezaten aztarnategian aurkitutako grafitoen lagin bat, faltsuak diren ala ez zehazteko. Onartezintzat jo dute hori: «Faltsuak direla uste badute, zergatik ez dute utzi beste laborategi batean egiten?». Horri lotuta, adierazi dute datazioak egiten ez diren bitartean ez dela justizia egongo: «Bitartean, aurrez aurre izango gaituzte».

Aztarnategian aurkikuntza egin zutenean, 2006an, 400 piezatik gorako multzoa aurkeztu zuten, eta, akusazioaren arabera, faltsuak ziren. Epaileak, baina, frogatutzat jo du soilik horietako 36 manipulatu zituztela delitu egiteko helburuarekin. Kolektiboak salatu du hori ebazteko Espainiako Kultura Ministerioaren parte den laborategi batek egindako azterketa bat baliatu dutela, eta laborategi hori ez dela inpartziala: «Euskalduntze berantiarra babesten ari direlako, eta Iruña-Veleiak hankaz gora jartzen duelako teoria hori».

Bestalde, esan dute auziarekin «onura» atera duen bakarra Euskal Herriko Unibertsitateko Arkeologia saila dela, Arabako Foru Aldundiak Lurmen enpresa kanporatu ondoren aztarnategiaren ardura hartu zuelako.

Horiek horrela, Iruña-Veleia Argitu-ko kideek adierazi dute «inoiz baino beldur handiagoa» dutela ez ote dituzten grafitoak suntsituko. Salatu dute, gainera, El Correo egunkariaren bidez izan dutela epaiaren berri, «justizia sistemaren mailaren erakusle». Edonola ere, «pozik» daude Eliseo Gilek ez duelako espetxera joan behar izango, eta hark eta Ruben Cerdanek Foru Aldundiari ordaindu beharko dioten zenbatekoa —12.490 euro— eskatzen zutena baino txikiagoa delako.

Bestalde, aztarnategiaren arduradun eta akusazioko parte den Arabako Aldundiak ez du baloraziorik egin, baina Ramiro Gonzalez ahaldun nagusiak Radio Vitorian esan du pozten dela «hainbeste urte igaro eta gero epaiak erakutsi duelako zeintzuk izan ziren egitateak, eta nortzuk arduradunak». Horrez gain, azpimarratu du «eragozpenik gabe garrantzizkoan arreta jartzeko» modua ere emango duela: «Aztarnategiaren balioa nabarmentzea».

Bestalde, Eusko Alkartasuna ere «pozik» azaldu da auziaren epaiarekin. Aurkitutako grafitoen egiazkotasuna zalantzan jartzen hasi zirenean, 2007tik aurrera, alderdi horretako Lorena Lopez de Lacallek zuzentzen zuen Arabako Foru Aldundiko Kultura Saila. Kasuan delitu zantzuak antzemanda, aldundiak arduradunen aurkako salaketa jarri zuen 2008an. Lopez de Lacallek adierazi du epaiak garai hartan haren sailak egindako lana babestu duela: «Ez Arabak ez Euskal Herriak ez dute iruzurrik behar beren iraganaz, orainaldiaz eta etorkizunaz harro egoteko».

Izen ona berreskuratzea

Hasieratik gaia «sakonki aztertu» nahi izan zutela azpimarratu du Lopez de Lacallek, «gertatutakoa argitzeko»: «Kultura Sailak erantzukizunez egin zuen lana, Arabako ondareari eragindako kalteak eta galerak auzitegien esku utziz, horien zantzu nahikoak baitzeuden». Hala ere, nabarmendu du helburua inoiz ez zela izan akusatuek kartzela zigorrak jasotzea.

Kultura Saileko taldeak 2007ko abuztutik 2010eko abendura egindako kudeaketa txalotu du, eta gaineratu du hemendik aurrera aztarnategiaren «izen ona eta indusketen erritmoa» berreskuratzeko garaia izango dela, «bikain zaindutako gunea izanda, historiaurretik gaur egunera arteko datuak aztertzeko aukera ematen duen Arabako historiaren liburu irekia baita».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Fernando Perez Azkuna zentroko zuzendaria eta Juan Mari Aburto Bilboko alkatea, prentsaurrekoan. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Bilboko Azkuna zentroak hiru erakusketa hartuko ditu aurten

Olatz Enzunza Mallona

Beste 200 jarduera baino gehiago programatu ditu, eta sorkuntza sustatzea izango du ardatzetako bat. Egoera kontuan hartuta, 2020aren balantze positiboa egin du zuzendariak

Xipri Arbelbide <em>Oilarra kukuruka</em> liburua aurkezten, atzo, Donostian. ©GORKA RUBIO, FOKU

Kontsumismotik Elizara itzultzeko

Joana Ibargarai Leritza

Xipri Arbelbidek 'Oilarra kukuruka' liburua argitaratu du, Ereinekin. Elizaren gainbeheraz mintzo da liburuan, eta, krisiaren aitzinean, ebanjelioan «sinistera» bultzatu nahi du

'Caminho Longe' filmaren fotograma bat. ©

Alfonso Etxegarairen itzulera hizpide duen dokumentala gaur iritsiko da aretoetara

Berria

Deportaturik 33 urte igaro ostean, ETAko kide izandako Alfonso Etxegarairen itzulera du hizpide dokumentalak.

Remigio Mendibururen 'Txalaparta' (1965) eskultura, haritzez egina, San Telmo museoaren Euskal Artea aretoan, Donostian. ©Gorka Rubio / Foku

Mendibururen 'Txalaparta' eskuratu du San Telmo museoak

Itziar Ugarte Irizar

Donostiako museoaren bildumara igaro da artistaren 1965eko obra ezaguna, eta erakusketa iraunkorrean izango da ikusgai aurrerantzean. Izaera artistikotik harago, euskal kulturaren ikur bat da eskultura.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.