Albistea entzun

BEGIZ

Historiaurreko artista traketsak

Ismael Manterola -

2021eko urriak 12

Alkerdiko kobazulo multzoan historiaurreko beste irudi sorta bat topatu dutela zabaldu da komunikabideetan. Pozteko modukoa da ikustea artearen historiarako hain interesgarria den garaiko gero eta adibide gehiago dauzkagula. Zalantza handirik gabe, gero eta hobeto ezagutzen dugu artea nola hasi zen.

Komunikabideek emandako informazioen artean, zerbaitek piztu zuen nire arreta. Kobazuloko irudi grabatuaren inguruko balorazioa egiterakoan, adituen ustez, irudien egilea ez omen zen oso trebea, marrazkiak traketsak edo kaskarrak zirelako. Suposatzen dut Ekaingo edo Altamirako irudi zehatz batzuekin alderatu ondoren esandako hitzak izango zirela, bestela zaila da ulertzea zer esan nahi duten horrekin.

Zer da ondo marraztea? Zer da irudiak ondo eginda egotea? Historian zehar trebetasun teknikoa artea baloratzeko irizpideetako bat izan da. Norbaitek ondo marrazten duela esan ohi dugu errealitatea irudikatzeko trebetasuna duenean edo norbaitek ondo kantatzen duela esaten dugu afinazio zehatza lortzen duenean. Baina hori nahikoa al da historiaurreko artelanak baloratzeko orduan? Zein da historiaurreko artea baloratzeko irizpidea? Guk historian zehar errenazimenduan eguneratutako greko-erromatarrengandik jasotako kanona? Horrek arte adierazpide asko kanpoan utziko lituzke, adibidez, Mendebaldekoak ez diren herrialde askotan egindako artea, umeena, eroena edo Erdi Aroan egindakoa. Pantokrator erromanikoak traketsak edo zabarrak al dira, barrokoan pintatutako kristoekin alderatuta? XX. mendeko abangoardiek tradizio klasikoko artea baino gehiago miretsi zituzten aipatutako arte mota horiek guztiak.

Bestalde, kontuan izaten badugu historiaurreko irudi gehienak ez direla errealitatean dauden izaki edo gauzekin identifikatzen, zergatik esaten dugu Alkerdin lan egin zuena edo zutenak ez zirela oso trebeak? Zer trebetasun behar da aluaren irudi eskematikoa egiteko? Historiaurrean azaltzen diren irudi asko eta asko marrak, puntuak, sinbolo abstraktu sinple eta konplexuak dira, eta horiek egiteko ez da trebetasun gehiegi behar. Horrek bestelako hausnarketa batzuetara garamatza, ez baitakigu ziur historiaurrean artea egiten zen eta, ondorioz, artistari buruz hitz egin dezakegun.

Artearena Mendebaldeko zibilizazioak greziarren garaitik aurrera garatu duen kategoria soziokulturala da, beraz, ezin da historiaurrera eraman historian sortu dugun terminoa, zalantzak edo ohartarazpen batzuk egin gabe.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

<em>Emakumeak abstrakziogile</em> erakusketako hainbat obra, Bilboko Guggenheim museoan. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Motibo ez-abstraktuak

Iñigo Astiz

Emakumezko artistek abstrakzioaren historian izan duten lekua aldarrikatzen duen erakusketa bat zabaldu du Bilboko Guggenheim museoak: 'Emakumeak abstrakziogile'. Guztira, 110 artistaren 400 obra baino gehiago bildu dituzte
Xabier Erkizia eta Maialen Lujanbio, atzo, Tabakalerako eskailerapean. ©GORKA RUBIO / FOKU

Errealitatea, artelan bat bezala

Gorka Arrese

Maialen Lujanbiok 'Bizitza happening' soinu instalazioa paratu du Tabakalerako eskaileran
Jon Bagues, iazko urtarrilean, Eresbileko zuzendari gisa egindako azken agerraldietako batean, Donostian. ©J.C. RUIZ / FOKU

Jon Baguesi emango dio Eusko Ikaskuntzak Manuel Lekuona saria

Ane Eslava - Itziar Ugarte Irizar

Euskal musikaren ondarearen alde eginiko lanagatik sarituko dute Eresbileko zuzendari izandakoa
Cary Joji Fukunagaren <em>No Time To Die</em> pelikulako fotograma bat. ©BERRIA

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.