Albistea entzun

BEGIZ

Euskal musika

Haizea Barcenilla -

2019ko ekainak 25

Estilo nordikoko giroan, janari esperimentala zerbitzatzen duen jatetxe batean lan egiten du nire lagun Sandrak. Arratsaldean kafea hartzera doan jende gutxia terrazan eseri ohi dela aprobetxatuz, bere gustuko musika jarri ohi du garbitu eta afarietarako mahaiak prestatu bitartean. Arratsalde hartan Negu Gorriak entzuten ari zen laguna.

Iluntzean, turista frantsesen talde batekin etortzekoa zen gida pasatu zen halakoan jatetxetik. Ez zuen lokala ezagutzen, eta espazioa nolakoa zen ikusteko asmoz zetorren. Lekua gustatu zitzaion; musika, ez horrenbeste. Sandrari eskatu zion gauean mesedez doinu lasaiagoak jartzeko, eta berak baietz, jendea afaltzen ari zenean bestelako musika jarri ohi zuela.

Baina emakumeak beste eskari bat gehitu zuen orduan: euskal musika izan zedila gauekoa. Azkar ulertu zuen Sandrak zer sartzen zuen emakume frantses hark euskal musika kategorian, eta bizi ihardetsi zion jotzen ari zena, hain zuzen, euskal musika zela. Nahasita geratu zen emakumea; bueno, tira, ulertu didazu... «Euskal musikaz ari naiz. Badakizu».

Sandrak bazekien, denok dakigu, zer den turista askorentzat euskal musika: folklorea edo folklorean oinarritutakoa, trikitia eta panderoa, txistua eta danbolina; hizkuntza magiko eta arrotzean ahoskatzen diren soinu misteriotsuak; afari bateko elkarrizketan arreta lapurtuko ez dutela jakinda jarri daitezkeen melodia exotiko baina leunak (albokak ez, arren!).

Iraganean izozturik egon behar du euskal musika-k: ez zaio gitarra elektrikoaren zipitzik onartzen, akustikoaren akorde pare bat gehien jota. Kanpoko eragina baimentzen zaio soilik berea bezalako kultura antzinako (eta galdu) batetik badator: bretainiarra, eskoziarra, zelta orokorrean. Purutasuna zikinduko ez duten doinu arkaikoak, alegia.

Euskal musika horrek ez du garaikidetasunik. Ez da aldatzen, ez da globalizatzen, ez du esperimentatzen. Ez dago gaur egungo mundurako prest. Ez daki rocka zer den, ezin du pop hitza ulertu, punkak izutzen du. Harriak jaso eta berriz erortzen uztearen antzekoa da: atabikoa, baina sinplea. Mugatua.

Musikaz ez ezik, euskal kulturaz orokorrean ari dira irudi hori zabaltzen geure turismo-politikak. Euskal kultura folklorea da, hots, galdu ez dadin musealizatu dugun hondar exotikoa, Iparraldean saltzen diren oihaletako lauburuen antzeko aztarna dekoratiboa. Euskal Herrira datozenak euskal kultura pintxoak jan bitartean gozatuko dute, baina garaikidetasuna BBK Liven biziko dute erdaraz edo ingelesez abesten duten musikarien eskutik, edo atzerritik datozen artista benetan modernoen lanak ikusiz Guggenheimen. Gure politikek hilotzaren irudia proiektatzen badute, nola sinetsarazi datozenei oraindik bizirik gaudela?

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Asier Olabarrieta (erdian), Islabaten emanaldi batean, Gasteizen. ©NURIA GONZALEZ / ISLABAT

«Kontsumo ereduak kaleratzen den musika baldintzatzen du»

Iraia Vieira Gil

Islabat izenpean, bere burua onartzeko prozesuan oinarritutako rock diskoa kaleratu du Olabarrietak. «Lasaia» izan da diskoaren bidea; egungo abesti «azkarrak» ez bezala, poliki sortu du musikariak lana.
Ivan Zuluetak egindako irudiak eta <em>Arrebato</em> filmaren elastikoak, Artium museoko erakusketan. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Kinka buletina

Klima larrialdiari eta ingurumenari buruzko azken berriak zabaltzen dituen buletina.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.