Albistea entzun

BEGIZ

Lekuan lekuko altxorrak

Haizea Barcenilla -

2022ko irailak 27

Udako ezusteko aurkikuntza izan da Eva Kmentova txekiar artistaren lana. Artearen historia benetan unibertsala balitz liburu guztietan egongo litzatekeen horietakoa da haren obra. 1960ko eta 1970eko hamarkadetan lurralde sobietarretan eskuratzeko errazak ziren materialekin (zementuarekin bereziki) egindako bere eskulturetan gorputzaren arrastoak agertzen doaz: hatz punta ugariek soina markatzen duen silueta zeharkatzen dute; semearen hankak zementu-xaflan puzten dira, gorpuaren eta gorputzaren arteko mugak zalantzan jarriz; igeltsu gaineko eskuen aztarnak pinpilinpauxa bilakatzen dira. Politikari aipamen zehatzik egin gabe, norberaren lurraldea den gorputzaren aldarrikapen oso politikoa egin zuen Kmentovak, geografikoki ez ezik, kultura eta ideologiaren ikuspegitik ere oso urrun zeuden lurralde kapitalistetako artista feminista askoren lanen hari berberean.

Gorputzaren mugak intimoki ezagutu zituen artistak, bere azken bost urteetan larriki gaixo egon baitzen, 1980an hil zen arte; urte horietan fisikoki kudeatu zitzakeen materialetara jo zuen, paperera bereziki, harekin eskultura txikiak eta collageak eginez. Berriz ere, artea benetan unibertsala balitz, Hannah Wilkek ia bi hamarkada geroago egingo zituenekin erlazionatuko lirateke artistaren lanok, eta artea, bizitza eta heriotza lotzen dituen edozein klasetan derrigorrezko materiala lirateke. Zein ederra litzatekeen artista bien lanak aurrez aurre ikustea erakusketa batean.

Pragan ezagutu dut Kmentovaren lana, bere senarra izandako Olbram Zoubeken obrekin batera osatutako erakusketa batean. Kasualitatez Pragara oporretan joan izan ez banintz, ez dut uste sekula lan honekin topo egin izango nukeenik. Txekiar errepublikan ondo dakite hori, eta euren erakargarritasun turistikoa aprobetxatzen dute esportatzeko aukera izango ez dituzten artistak erakusteko. Estrategia ona da: lurralde txikia da, nazioartekotzeko indar eskasekoa, baina urtero bost milioi bisitari dituena; zergatik ez probestu egoera norberarena ezagutzera emateko? Eta ez soilik hit komertzialak, edo jada ezagunak diren artistak (Alfons Mucha adibidez, aski ondo esplotatzen dutena) baizik eta, batez ere, esparru murritzagoetan ibilbidea egin duten eta hizkuntza txikietan soilik ikertuak izan diren egileak.

Globalizazioak maiz pentsarazten digu artista onartu, ezagun eta nazioarteko baten erakusketa egiten badugu, turista gehiago erakarriko ditugula, baina ni behintzat nekatuta nago Pragan, Stockholmen, New Yorken edo Beijingen poke eta pizza jan eta Picassoren erakusketak topatzeaz. Ez al goaz (eta ez al datoz) bidaian lekuan lekukoa ezagutzera? Txikiak garen lurraldeok, turismoa ekidin ezin badugu, erabili dezagun behintzat gure harribitxi ezkutuak munduari erakusteko.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalaurrekoa, 2 itzulia: Bilbo

Bilbon erabakiko da zein zazpi bertsolari sailkatuko diren finalerako

Olatz Enzunza

Zazpigarren eta azken finalaurrekoa jokatuko da gaur Bilbon. Aitor Mendiluze Gonzalez, Amets Arzallus Antia, Joanes Illarregi Marzol, Jone Uria Albizuri, Maddalen Arzallus Antia, eta Saioa Alkaiza Guallar arituko dira kantuan. Idoia Anzorandia Kareaga izango dute gai jartzaile.
 

Aitor Mendiluze eta Amets Arzallus, atzo, elkarrekin kantuan, hamarreko txikiko ariketan. ©MARISOL RAMIREZ / FOKU

Ez da ate ondoan geratu

Miren Mujika Telleria

Amets Arzallusek Bilbon irabazi ondoren, erabakita gelditu da finala. Harekin batera ariko dira Illarregi, Ibarzabal, Gaztelumendi, Colina, Mendiluze, Martin eta Lujanbio
 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Beharbada gu ere iraultza bat bizitzen ari gara»

Itziar Ugarte Irizar

Etorkizun hurbilean, Parisen, hiria errefuxiatu klimatikoz beteta dagoenean eta ia jende guztiak errealitate birtualerako betaurrekoak aldean daramatzan inguru batean girotu du idazleak 'Berriz zentauro' eleberria. Agertokiak agertoki, baina, adin ertaineko emakume baten galderak ikusten ditu ardatzean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...