Albistea entzun

BEGIZ

Aitzindariak: Ana Olaizola

Ismael Manterola Ispizua -

2022ko ekainak 7

«Artearen historian ez da inoiz ezer gertatzen». Hitz hauek bota zituen Rosa Olivaresek, arte kritikoak eta editoreak, Ellas izeneko 1900. urte aurreko emakume artisten hiztegiaren aurkezpenean. Olivaresen iritziz, nahiz eta emakumeek artean izandako parte hartzearen gaineko ikerketak aurrera egin, zaila da aldaketak sumatzea artearen sistemaren barruan.

Ados nago kritikoaren ikuspuntu ezkorrarekin, baina, tarteka, esfortzu handiak egin ondoren, zerbait aldatzen da. Aldaketa txikiak dira, baina, aldaketa txiki asko batuz gero, artearen historian zerbait aldatzea lortu daiteke.

Ni EHUko Artearen Historiaren Sailean sartu nintzenean bertan topatu nuen aldaketa txiki baina aldi berean garrantzitsuak egiten ari zen irakaslea. Ana Olaizola Arte Ederren Fakultatean bi aldaketa handi bultzatzen ari zen. Alde batetik, bera izan zen fakultatean artearen historia euskaraz irakatsi zuen lehen irakaslea, eta, bestetik, bera izan zen XX. mendeko artearen irakasgaiaren edukietan gizonezko eta emakumezko artisten artean parekidetasuna proposatu zuen lehendabiziko irakaslea.

Azken erabaki horrek 1990eko hamarkadaren bukaeran izan zituen eragozpenak ugariak izan ziren, gaur egunetik ikusita ez baikara konturatzen sasoi hartan emakume artisten gaineko ikerketa zein egoera hasi berrian zegoen. Horri gehitu behar diogu irakasleen eta ikasleen mesfidantza, lehenek uste zutelako artearen historia idatzita zegoela eta artista handiak edo jenioak (guztiak gizasemeak) ikasi behar zirela nahitaez, eta ikasleek nahiago zutelako beraien buruetan sartuta zeuden artista jenioen ideiak ikasi, topikoak ziurtatzeko. Adibidez, irakasgaiko egitarautik Van Gogh pintorea kentzea erabaki zuenean Suzanne Valadoni tokia egiteko, irakasle ziren kide batzuek astakeriatzat hartu zuten, eta ikasleek beraiek ere esaten zuten Valadon ezin zela Van Goghekin alderatu artista moduan. Aldaketa txiki hauek beren burua feministatzat zuten artista eta irakasle emakume batzuen kontrako jarrera ere eragin zuten, emakume artista ezagun handiei tartea egiteko gomendatzen baitzuten, eztabaida sor zezaketenak alde batera utzi behar zirela argudiatuta.

Hala ere, Ana Olaizolak aurrera egin zuen, eta Arte Ederren fakultateko ikasle euskaldun belaunaldi batentzat erreferente artistikoak aldatu egin ziren; inpresionista, inpresionista-ondorengoa, espresionista, abstrakzioa edo beste mugimendu artistiko bat hartu, eta beti zegoelako emakumeren bat. Orain, Ana Olaizola gure artean ez dagoenean, pentsatu nahi dut berak egindako gauza txiki horiek artearen historia aldatzeko gai izan direla, haren atzetik antzeko asmoak dituzten asko etorri direlako, eta, gaur egun, artearen historia aldatzen ari garela sinistu nahi dut. Nire errespetu, maitasun eta amirazio guztia niretzat lankide baino gehiago bizitzaren irakasle izan den Ana Olaizolari.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

Sebastian Lizaso, Maialen Lujanbiori txapela janzten, 2017ko Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalean. ©Aritz Loiola / Foku

Nork banatuko ditu Bertsolari Txapelketa Nagusiko sariak?

Andoni Imaz

Bertsogintzako kideez gain, euskalgintzan eta kulturgintzan dabiltzan zenbait lagunek emango dituzte sariak abenduaren 18ko finalean; besteak beste, Irantzu Idoatek, Sagrario Alemanek eta Edurne Azkaratek.

 ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

«Badaude mehatxu batzuk airean, eta ez dakit oso kontziente garen»

iñigo Astiz

Itxaropena eta kezka, biak igar daitezke Gaztelurrutiaren diskurtsoan. Bihar irekiko ditu ateak Durangoko Azokak, eta, batetik, pandemia aurreko itxura izango duela espero du, baina, bestetik, erronka sorta baten aurrean ere ikusten du euskal kultura.
<em>Moor Krad</em> ikuskizuna ostiralean estreinatuko du Ertza konpainiak, Bilboko Arriaga antzokian. ©ASIER ZABALETA

Gela ilunak argiztatzera

Ainhoa Sarasola

Ertza konpainiak 'Moor Krad' estreinatuko du ostiralean, Bilboko Arriaga antzokian. Asier Zabaletak zuzendu du obra, eta bost dantzari eta abeslari bat bilduko ditu oholtza gainean

Kepa Junkera musikaria, atzo, Bilboko Arte Ederren Museoan, <em>Berpiztu</em> liburua aurkezten. ©ARITZ LOIOLA / FOKU

Junkera, «liburukote» batean

Iñigo Astiz

Musikariak bere obra osoa errepasatu du 'Berpiztu' liburuan, 40 artistaren obrek lagunduta

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...