Noiz sortua: 2020-02-04 00:30:00

Diktadurako eta 36ko gerrako 137 hildako identifikatu dituzte

EHUren Biomics ikerketa taldea hamar urtean aritu da lanean, Aranzadirekin, Gogora institutuarekin eta biktimen elkarteekin batera. 297 pertsonaren profil genetikoa lortu dute
36ko gerran hildako baten gorpuzkiak, artxiboko irudian.
36ko gerran hildako baten gorpuzkiak, artxiboko irudian. JAIZKI FONTANEDA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Irati Urdalleta Lete -

2020ko otsailak 4
EHUren Biomics ikerketa taldeak 36ko gerratik eta Francoren diktaduratik hobiratuta zeuden 137 hildako identifikatzea lortu du, horiei eta senideei DNA probak eginez. Gainera, beste 297 pertsonaren profil genetikoa ere eskuratu dute, baina oraindik ezin izan dituzte identifikatu, familiakoen DNAk falta zaizkielako. Aranzadiren, Gogora institutuaren eta biktimen elkarteen laguntza eduki dute.

Marian Martinez de Pancorbok gidatutako ikertzaile taldea hamar urtean aritu da gorpuzkiekin lanean. Hego Euskal Herriko, Balear uharteetako, Gaztela eta Leongo eta Espainiako beste lurralde batzuetako hobietatik ateratako gorpuzkiak aztertu dituzte. Hain zuzen ere, horien hezurretatik eta hortzetatik ateratzen dituzte laginak, eta behin DNA lortzen dutenean, markatzaile genetiko jakin batzuk aztertzen dituzte, senidetasun motaren arabera. Analisi genetiko horien helburua da gorpuzkien profila lortzea, alderaketak egiteko familiakoen laginekin edo desagertutakoen senideen DNA bankuko datu basekoekin. Kasu guztietan azterketak izaten dira desberdinak: aitaren bidetik jo nahi badute, Y kromosoma aztertzen dute; amaren bidetik, ordea, DNA mitokondrialari erreparatu behar diote.

Biomics taldeak zailtasun ugari izan ditu lanerako. Batzuetan, urteen poderioz, hondatuta iritsi zaizkie gorpuzkiak. Besteetan, gorpuzkien DNA lortu arren, ez dituzte gertutasun nahikoa duten senideak aurkitu. Izan ere, urteak igaro ahala, zuzeneko senide informazio genetiko gehiena ematen dute gutxiago daude.

Normalean erabili ohi diren metodoak ez dira nahikoa pertsona horien guztien gorpuzkiak identifikatzea lortzeko. EHUren ikerketa taldeak erakutsi duenez, analisi genetikoak tresna eraginkorra dira biktimak identifikatzeko. Gainera, aurrerapen teknologikoek ondorioz, DNA mitokondrialaren zati txikiagoak aztertzen dituzte. Horrela, lehen bereizketa bat egin daiteke, amaren aldeko erlazioak baztertzeko. Hau da, errazagoa da jakitea amaren aldetik familia erlaziorik ez dagoela.

Orotara, 525 pertsonaren gorpuzkiak aztertu dituzte, baina %17tan ezin izan dute profil genetikoa atera, laginen DNA kaltetuta zegoelako.

Milaka desagertu

Oraindik, milaka pertsona daude hobitik atera eta identifikatzeko. Izan ere, hainbat azterketaren arabera, 114.000 pertsona desagertu ziren Espainian, Hego Euskal Herrian, Galizian eta Herrialde Katalanetan 36ko gerran eta Frankoren diktaduran. Oraingoz, biktima horien ehuneko txiki bat baino ez dute berreskuratu eta identifikatu. Hain zuzen ere, azken hamabost urteetan, 9.000 hildakoren gorpuzkiak berreskuratu dituzte, 700 hobi komunetatik 2.000 baino gehiago daudela kalkulatzen dute.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

 ©Berria

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Euskal Herrian 12.066 gaixok eman dute positibo koronabirusaren proba eginda. 737 hil dira. COVID-19 gaitza izandako 3.948 pertsonari eman diete alta. Grafikoak, albiste barruan.

Pertsona bat zebrabidea gurutzatzen, Iruñean. ©Iñigo Uriz / Foku

Alokairu turistikoak, debekatuta Lapurdiko kostaldean

Berria

Munduan 70.000 lagun inguru hil dira COVID-19 eritasunaren eraginez, eta atzemandako kasuak ia 1,3 milioi dira; joan den ostegunean, milioi bat ziren. AEBak eta, bereziki, New York dira pandemiaren epizentro berria. AEBetan, 337.000 positibo baino gehiago baieztatu dira, eta 9.600 lagun hil.. 

Irrintzi konpartsako erraldoiak, Boiseko Basque Blocken, 2015eko Jaialdian ©Urtzi Urrutikoetxea

Diasporako euskal jairik handiena bertan behera utzi dute

Edu Lartzanguren

Boiseko Jaialdi festibala bost urtetik behin egiten dute, eta aurtengo uztailerako zegoen programatuta. Azkenean, 2021eko uztailaren 27tik abuztuaren 1era egitea erabaki dute, "ardurak eraginda".

EGA Euskararen Gaitasun Agiria lortzeko probak. ©Andoni Canellada / Foku

Jaurlaritzak udazkenera arte atzeratuko ditu hizkuntza maila egiaztatzeko probak

Jon O. Urain

Indarrik gabe utzi du maiatzaren 9rako aurreikusitako proba idatzia, eta urrian egingo du. Onartutako eskabideak kontuan hartuko dira bigarren deialdi horretarako.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna