Albistea entzun

Afganistan

AEBek jopuntuan jarri dute EI, Kabulgo atentatuaren ondoren

Aireportuko ebakuazioak «azken unera arte» luzatuko ditu Washingtonek, eraso gehiago izateko arriskua dagoen arren. UNHCRk uste du milioi erdi lagunek euren etxeetatik ihes egingo dutela
Soldadu taliban bat Kabulgo aireportura ematen duen errepide bat zaintzen, atzo.
Soldadu taliban bat Kabulgo aireportura ematen duen errepide bat zaintzen, atzo. EFE Tamaina handiagoan ikusi

Julen Aperribai -

2021eko abuztuak 28

Etsaiak mailakatzera eta lehentasunak birdefinitzera behartu ditu Kabulgo atentatuak AEBak. EI Estatu Islamikoaren Afganistango adarra gordin agertu da aireportuko anabasaren erdian, eta haren erasoek —170 dira dagoeneko hildakoak; tartean, hamahiru soldadu estatubatuar—, erakutsi dute orain arte talibanen itzalpean izan den mehatxuaren tamaina.

Ikusteko dago horrek Etxe Zuriaren planak aldaraziko ote dituen, baina atentatuaren osteko beroan Joe Biden presidenteak jopuntuan jarri zituen egileak: «Ez dugu barkatuko. Jazarri egingo dizuegu, eta ordainarazi». Gainera, jakinarazi zuen Pentagonoari eskatu diola diseinatu ditzala askotariko planak EIren kokalekuei eraso egiteko. Halaber, ez zuen baztertu atentatuari erantzuteko Afganistanera militar gehiago bidaltzea.

Ez du ematen asmo hori talibanek jarritako baldintzarekin ondo ezkontzen denik: datorren astearterako Kabulgo aireportua uztearekin. Luzapenik ez dela egongo esan du orain arte Washingtonek, eta ebakuazioak «azken momentura arte» egingo dituztela. Hala ere, baliteke atentatuak eta Kabulgo aireportuko segurtasunik ezak AEBak behartu izana talibanekin lankidetza sendotzera, azken horiek baitira aireportuaren kanpoko perimetroa zaintzen dutenak. Alde horretatik, Politico hedabideak zabaldu zuen AEBetako soldaduek herritar estatubatuarren izenen zerrendak eman dizkietela talibanei, aireportura sartzen utz diezaieten. Horri buruz galdetuta, Bidenek ez zuen baieztatu halako zerrendarik existitzen denik, baina aitortu zuen AEBetako armadako kideek izenak trukatu izan dituztela talibanekin.

Washingtonen aliatuak —Italia, Norvegia, Erresuma Batua— ari dira, apurka, ebakuazio lanak amaitzen. AEBak izango dira azkenak aireportua uzten, eta gobernuz kanpoko zenbait erakundek ohartarazi dute arriskua dagoela azken operazioetan funtzionarioak eta militarrak erreskatatzeari lehentasuna emateko, zibilak alboratuta. 105.000 lagun ebakuatu dituzte atzerriko indarrek orain arte, Etxe Zuriaren arabera. Atzo arratsaldean, oraindik 5.400 zeuden bertan, zain.

Behin astearteko epemuga igaro ondoren Kabulgo aireportuaren kudeaketa noren gain geratuko den ere ez da argitu oraindik. Recep Tayyip Erdogan Turkiako presidentearen arabera, talibanek bere gobernuari eskaini diote kontu logistikoez arduratzea, baina Ankarak ez du erabakirik hartu oraindik horren inguruan. Kudeaketaz ez ezik, segurtasunaz ere arduratu nahi du Turkiak, eta, era horretan, bere militarren presentzia bermatu Kabulen. Talibanek, ordea, ez dute halakorik onartu, eta NATO Ipar Atlantikoko Itunaren Erakundeko gainerako indarrekin egin ez duten moduan.

Gobernua osatzeko negoziazioetan ere ari dira talibanak. Euren iturriek Al-Jazeera telebista kateari adierazi zioten «behin-behineko gobernu inklusibo bat» eratu nahi dutela, Afganistango etnia eta tribu guztietako ordezkariak barnean hartuko dituena. Halere, guztien buru amir-ul nomineen bat izango dela zehaztu zuten, hau da, leialen komandante bat.

Ezarri nahi duten erregimenaren inguruko azalpenak ere eman zizkioten talibanek Al-Jazeerari. Emakumeek «gobernuko zenbait organotan» lan egin ahalko dutela berretsi zuten, «aurreko gobernuarekin egin zuten moduan»; besteak beste, osasungintzan eta hezkuntzan. Horrez gain, azaldu zuten epaitegi bereziak ezarriko dituztela ustelkeriaren kontra egiteko.

Kazetariak ere estu

Talibanen adierazpenak ez datoz bat haien jazarpena pairatzen ari diren kolektiboek emandako informazioarekin. Hainbatek salatu dute egunotan haien jopuntuan daudela kazetariak, eta, hain justu, CPJ Kazetariak Babesteko Batzordeak ohar bat plazaratu zuen lanbide horretako kideen egoera ahula ikusarazteko. «Azken asteetan, talibanek eraso fisikoak egin dizkiete kazetariei, etxeak miatu dituzte, eta telebistan agertzeko debekua ezarri diete emakumeei», gaitzetsi zuten.

Guztira, ia 400 kazetariren kasuak aztertzen ari dira talibanak, CPJren arabera, eta horiek erreskatatu ditzatela eskatu zuen. Alde horretatik, gogoratu zuen CPJk, gizarte zibileko beste 50 erakundek bezala, G7ko herrialdeei eskatu diela kazetariak eta hedabideetako langileak atzerriratzeko eta datorren asteartetik aurrera ere ebakuazioak egiten jarraitzeko.

Iheslarien kopurua handitzen ari da, bien bitartean, eta espero da, datorren asteartera gerturatu ahala, ugaritu egingo dela ihesera lurrez abiatuko direnen kopurua, nahiz eta talibanek hainbatetan azpimarratu hegaldi komertzialetan atera ahalko dela herrialdetik. UNHCR Iheslarientzako NBEren Agentziak uste du milioi erdi pertsonak alde egingo dutela aurten bizilekutik. Horrez gain, Pakistani eskatu zion herrialdera sartzen uzteko «bizia arriskuan duten afganiarrei». Pakistango armadako komunikazio zuzendari Babal Iftikharrek segidan erantzun dio esanez bere herrialdeko mugetan ez dagoela errefuxiaturik.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Erreskate taldeak hondakin artean.

5.000tik gora dira oraingoz Ekialde Hurbileko seismoetan hildakoak

Arantxa Elizegi Egilegor - Mikel O. Iribar

Gau osoan zehar lanean jarraitu dute erreskate taldeek, baina toki askotan laguntzaren zain daude oraindik. Ohartarazi dute biktima kopurua handitu egingo dela datozen orduetan. Milaka dira kaltetuak, eta 20.000tik gora zaurituak. Erdoganek hiru hilabeteko larrialdi egoera ezarri du hamar probintziatan.

«Herrialdearen historiako lurrikararik okerrena izan da hau»

«Herrialdearen historiako lurrikararik okerrena izan da hau»

Orsola Casagrande

Kurdistanen krisi mahaia eratu du HDP alderdiak, laguntza kudeatu eta kaltetutako eremuetara iristeko. Aterpeak lortzea da orain lehentasuna Sancarrentzat.

Greziako kostazainen ontzi bat, artxiboko irudi batean. ©HELLENIC COAST GUARD / EFE

Gutxienez hiru migratzaile hil eta hogeitik gora desagertu dira Lesbostik gertu

Mikel O. Iribar

Kostazainek hamasei pertsona erreskatatu dituzte. Bizirik atera direnen esanetan, haien ontzia haitzen aurka jo ostean hondoratu da.

Palestinar bat astelehenean Jeriko hirian izandako tiroketen arrastoei begira. ©EFE

Israelgo armadak adin txikiko palestinar bat hil du tiroz

Berria

Gazteak haien kontra tiro egin zuela adierazi dute armadaren iturriek. Urte hasieratik gutxienez 42 palestinar hil ditu Israelek.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.