ATZEKOZ AURRERA. Elena Bezanilla. Aktorea

«Usaimena hizkuntza artistiko berria da»

Pantzart taldeak hizkuntza artistiko ugari biltzen ditu ikuskizunetan. 'Amilami' antzezlanean, hainbat diziplina erabiltzen dituzte, eta, lehen aldiz, usaimena uztartu dute irudiekin eta musikarekin.
MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria -

2020ko urtarrilak 3

Istorioak, musika, irudiak eta usaimena uztartzen dituen ikuskizun bat da Amilami. Juan Kruz Igerabideren eleberri batean oinarrituta dago, eta ipuin musikatuen bidez antzinako istorioak transmititzea du helburu Pantzart konpainiak. Elena Bezanilla (Bilbo, 1961) da hiru antzezleetako bat. Ikuskizuna egingo dute gaur Gasteizko Oihaneder Euskararen Etxean, 12:30ean.

Amilami ikuskizuna aurkeztuko duzue; urteetan gordetako istorioak izango dituzue oinarri.

Amilami Igerabidek 11 urteko haurrentzat idatzitako eleberri bat da, baina guk egokitu egin dugu 4 eta 7 urte arteko umeentzat. Igerabidek ikerketa lan handi bat egin zuen istorioak batzen eta eleberria osatzen. Sehaska kantak ere jaso zituen, antzinakoak eta hemengoak; gureak. Kantei kutsu poetiko propioa eman die autoreak. Asko miresten dugu.

Eleberri horretako gertaerak eraman al dituzue oholtza gainera?

Igerabidek Amilami laminaren istorioa du oinarri, eta guk ere hori kontatzen dugu. Denborak aurrera egingo du, eta gauza asko gertatuko zaizkio. Gainera, laminek formula magikoak eta aho korapiloak erabiltzen zituzten, baita landareak ere. Saiatzen gara hori haurrei erakusten eta transmititzen. Azken batean, zaintza dago ipuin baten erdigunean; haurrena ez ezik, zenbait tradizioren zaintza ere badago.

Laminak lagun izango al ditu beste pertsonaia mitologiko batzuk?

Kasu honetan, lamina gaiztoak eta onak daude. Gaiztoek haurrak osten dituzten, eta onek, berriz, zaindu. Lamina onak zaindariak izaten ziren, eta baliabide magiko ugari zituzten gaiztoenen aurka egiteko; esate baterako, landareak erabiltzen zituzten ezkutu gisa. Baina bada pertsona okerragorik ere: Sugoi, sugeen erregea. Istorioan onen eta txarren arteko gatazka dago.

Gainera, gertaera horiek gaurkotzen saiatu zarete, ezta?

Egileak eleberrian jasotako istorioak gaur egunera ekarri zituen. Guk gauza bera egin dugu. Eztabaida dago ea zer egiten dugun tradizioarekin, eta, beraz, ikuskizunean saiatu gara ipuinak gaurkotzen eta erakusten. Antzezlana transmisiorako baliabide bat dela esan daiteke.

Ipuinak gaurkotzeaz gain, egungo gizartea islatu nahi izan duzue.

Gure gizartea gaur egun nahasia da, mestizoa eta mistoa. Errealitateari galderak egin eta erantzunak eman behar zaizkio, eta, beraz, uste dugu kultura ere ireki behar dela. Ezin gara isolatuta bizi. Hala, Etoile Magikek ere parte hartzen du ikuskizunean, perkusioarekin. Duela urte eta erdi iritsi zen Boli Kostatik, eta kantaria eta musikaria da. Euskalduna da, eta tradizioaren parte.

Musikaz gain, uztartzen dituzue beste elementu batzuk ere.

Ilustrazioa, musika, ahozko narrazioa eta usaimena uztartzen ditugu, besteak beste. Pantzart konpainiaren poetikaren barnean sartzen da elementu ugariren uztarketa hori. Hainbat hizkuntza nahasten ditugu; esate baterako, egiten diren ikuskizunetan beti dago musika. Badaude txotxongiloak, irudiak eta ilustrazioak ere. Horrela ulertzen dugu arte eszenikoa.

Haien arteko loturak bermatzen al du istorioen esentzia?

Bai. Hasieran ez genituen horrenbeste baliabide, baina gertatu zitzaigun haurrek ez ziotela istorioaren hariari jarraitzen. Beharrezkotzat jo genuen ilustrazioa sartzea umeek istorioa hobeto uler zezaten.

Ulertzeaz gain, haurrek badute istorioan parte hartzeko aukera.

Aho korapiloak erakusten dizkiegu, eta kantatzeko aukera ere badute. Bada momentu bitxi bat ere: Sugoi eta laminaren arteko borroka batean, haurrei erramu hostoak banatzen dizkiegu. Landareen artean babesgarriena zen. Umeek erramu hostoak puskatzen dituzte, eta, haren usainarekin, Sugoi menperatzea lortzen dugu.

Beraz, landareek ere garrantzia dute ikuskizunean?

Usaina duten landareak garrantzitsuak dira. Ikerlan bat egin genuen; ezagutzen genituen landareak batu, eta ikuskizunetara eraman. Haurrei erakusten dizkiegu, eta esaten diegu zer egin daitekeen haiekin, garai batean zertarako erabiltzen zen haietako bakoitza. Gainera, amaieran etxera eraman ditzakete, eta izugarri gustatzen zaie.

Aldi berean, landareen gaineko transmisioa egin dezakezue...

Garrantzitsua da landareek eskaintzen dituzten baliabideak transmititzea. Artistikoki ere usaimena ikuskizunean sartzea erronka bat izan da. Orain arte sartu izan ditugu musika eta irudiak, baina usaimena hizkuntza artistiko berria izan da.

Egongo al da ikuskizuna beste leku batzuetan ikusteko aukera?

Oraingoz, ez daukagu emanaldi berririk, baina espero dugu beste data batzuk edukitzea. Hala ere, jada egin ditugu 50 emanaldi, eta erantzun oso ona eduki du. Haurrei ez ezik, edozein adinetako pertsonei gustatzeko moduko ikuskizuna da.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Erizain bat, gazte bati txertoa ematen, Brasilen. Umeak txertatzeko ohiko kanpainetan jaitsiera nabaritzen hasi dira aurten ©FERNANDO BIZERRA JR / EFE

COVID-19aren uste ustelak

Mikel P. Ansa

COVID-19aren pandemia ukatzen duten joera batzuek indarra hartu dute uda honetan. Haiek zabaldutako uste batzuk zeinen okerrak diren azaldu dute Miren Basaras eta Guillermo Quindos mikrobiologoek artikulu sorta honetan.

PCR proba bat, Indian. Bigarren herrialde kaltetuena da hura. ©SANJEEV GUPTA / EFE

Milioi bat lagun baino gehiago hil ditu COVID-19ak

Iosu Alberdi

AEBetan erregistratu dute kasu eta heriotza gehien. Euskal Herriak munduko heriotza tasa handienetako bat du: 77 heriotza 100.000 biztanleko.

Konfinamendua ezarri zuten Azkoienen. ©Idoia Zabaleta / Foku

Hegoaldeko kasuen erdiak baino gehiago, Nafarroan

Uxue Rey Gorraiz

Beste 603 positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian; Nafarroan atzeman dituzte horietatik 318. Halaber, bi pertsona zendu dira birusaren ondorioz.

Maria Txibite, agerraldi batean. ©Jesus Diges / Efe

Txibitek esan du egoera «kontrolatuta» dagoela Nafarroan

Arantxa Iraola

Positibo «asko» izan arren konfinamendu orokorrik ezartzeko asmorik ez dutela adierazi du

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna