Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Ekaitz Cancela. Kazetaria

«Eginikoa sozializatzea ez da inoiz plataformen aroan bezain erraza izan»

Kapitalismo digitalaren eragina eta horri aurre egiteko proposamenak ditu hizpide Cancelak, eta horiez jardungo du Gasteizen. Lana ez ezik, ezagutza bera ere sozializatzea du helburu, plataforma publikoetatik.
JAVIER CASTILLO Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria -

2022ko martxoak 9

Etxetresna elektrikoen denda bat zuten Ekaitz Cancela kazetariaren (Barakaldo, Bizkaia, 1993) aitak eta aitonak; baina pixkanaka ohartu zen Amazon ez ezik saltoki handiak ere bertakoa jaten hasiak zirela, «goitik beherako xurgatze bat» egon zela. Era horretan gerturatu zen kapitalismo digitalaren alorrera, eta, egun, ikerketa horietan dihardu. Setem Hego Haizeak antolatutako jardunaldi batzuetan hartuko du parte, Google, Amazon, Glovo... Nola egin aurre erraldoi digitalen kontrolari eta prekarizazioari izenpean, ostiral eta larunbatean, Gasteizen.

Kapitalismo digitala. Zer dago lantzeko?

Hiru eraso fronte daudela esango nuke. Lanean, batetik, kaiola sartze digitala dago, lanaren kontrol algoritmiko berria litzatekeena. Hau da, plataformak, hala nola Glovok eta Uberrek, langilearen produktibitatearen kontrol oso zehatza izan nahi dute, ahalik eta gehien esplotatzeko eta kapitalaren irabaziak handitzeko.

Zeintzuk dira beste biak?

Plataforma hauek sareko lan plataformak dira, eta erreserba industrialeko armada bat ari dira sortzen. Eskuragarri dauden langileen kopurua handiagoa den heinean, soldatak automatikoki jaisten dira. Gainera, online izanda, munduko edozein lekutan eman diezaiokete lana edonori, eta, era horretan, kapitalistek edonora jo dezakete langilea presionatzera. Horrez gain, aipatuko nuke automatizazioa ere, prekarizazioaren aurreko urratsa: makinen hazkundea izugarria da, eta baita langileak zukutzeko modu bat ere, lanak automatizatuz eta desagerraraziz.

Ba al dago horri aurre egiteko aukerarik?

Norabide ezberdinetako aukerak egon daitezke, baina, lanaren kasuan, lan plataforma publikoak sortu daitezke, eta, gainera, kode irekian. Langilea ez dadila egon Uber edo Glovoren mende, baizik eta izan daitezela plataforma zibernetikoak, estatuaren eta sindikatuaren laguntzarekin, beharginak bere burua antolatzeko eta produkzio bitartekoen kontrola kudeatzeko aukera izan dezan. Bitarteko horiek, eginiko hori sozializatzea ez da inoiz plataformen garaian bezain erraza izan.

Beraz, lanari dagokionez, bederen, sozializatzean jarri behar da arreta.

Bai, baina ez gaitezen ahantz kapitalismoa ez dela soilik bitarteko ekonomiko batzuen bidezko esplotazio ekonomiko batean oinarritzen; hor dago desjabetzea ere, bitarteko politiko batzuen bitartez. Bada, eta ez soilik lanaren alorreko plataformei dagokienez, uste dut ziurtatu beharko liratekeela beste plataforma zibernetiko batzuk ere bestelako mekanismo batzuk ezartzeko.

Adibidez?

Nire aitaren eta aitonaren kasutik jota, esate baterako, lehen pertsonengan zegoen ezagutza; talentu eta jakintza hori guztia galtzen ari da kapitalaren irizpide berri bat ezartzeko. Horregatik, uste dut hori instituzionalizatzeko plataformak behar direla, eta ezagutza horrek kalitatezko zerbitzu publiko bat izan behar duela amaieran.

Bilgune kolektibo bat behar da, software publiko eta ireki batean, eta horrek ahalbidetuko luke pertsona bakoitzak horretarako sarbidea izatea; are, era horretan, erosketetarako Amazonera jo ordez, egongo litzateke aukera zuzenean komertzioekin konektatzeko plataforma publiko batzuetatik. Hori niretzat utopia sozialista bat da.

Utopia bat izan arren, asmo horretara gerturatzeko aukerarik egongo al litzateke?

Orain, Eusko Jaurlaritza, adibidez, dirutza bat ari da gastatzen kontratu publikoetan software eta garapen teknologikoko kontuekin, eta, horietako gehienak, gainera, pribatuak dira. Proposamen bat behar da, teknologiak palanka politikotzat ulertzen dituena, eta plan industrial serio bat, handizalea izango dena, eta, zergatik ez, sozialista, Euskal Herriaren subiranotasun digital, politiko eta ekonomikoaren inguruko hainbat borroka desblokeatzeko. Ez da magia, eta, borroka politikoa ez ezik, egongo dira aldaketak ere, baina posible ikusten dut.

Beraz, berriro ere, hor dago muina: ikuspegi sozialista batetik begiratu behar da.

Bai, eta gustuko dut ideia berriro ekartzea. Niretzat zerbait sozializatzea da pertsonak lan eta kontsumoaren merkatutik kanpo beren kabuz garatu ahal izatea, prestakuntza baten teknologiak erabiltzea beren nortasun sakonenetan murgiltzeko, beren buruari buruzko gauzak aurkitzeko, eta horiek partekatu ahal izatea, gizartearentzat baliozkoak eginez.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Txupinazoa, behetik ikusita

Osasungintzako langileei eta AEA dutenei eskaini die txupinazoa Unzuek

Berria

Hiru urteren ondoren, zuria eta gorria itzuli dira Iruñeko kaleetara. Aurten ere ikurrina, Nafarroako bandera eta euskal presoen eskubideen aldeko bandera izan dira plazan, baita GKSko bat ere.

Banatzaile bat zenbait oinezkoren artean pasatzen, Iruñeko San Nikolas karrikan, San Fermin bestak hasi aurreko egunean. ©IDOIA ZABALETA / FOKU

Bi urteko etenaldiaren ondoren, iruindarrak festak ospatzeko gogoz gainezka daude

Ane Etxandi Marin - Itsaso Jauregi

Aurten bai, itzuliko dira sanferminak Nafarroako hiriburura. Aurreko egunetan hiria prestakuntza lanetan murgilduta egon da. Bi urteko etenaldiaren ondoren, iruindarrak festak ospatzeko eta zapi gorria janzteko gogoz gainezka daude. BERRIAk zuzenean emango du 11:00etatik aurrera.

 ©GORKA RUBIO/ FOKU

«Publikoa gertu sentitzea, horixe eskertzen dut»

Miren Mujika Telleria

Kantuen bertsioak egitea du pasio Andoni Ollokiegi musikari eta abeslariak. Urteak dira horiek abestuz bizi dela, eta hala konkistatu ditu Euskal Herriko makina bat plaza.
Saran, Ezkertegia etxearen parean, erromatar galtzada gainean, gidak kontatu ditu kontrabandoaren nondik norakoak; gibelean Nafarroa ageri da. ©GUILLAUME FAUVEAU

Kontrabandoa, diru bandoa

Ainize Madariaga

Mugari abantaila ekonomikoak atera izan dizkiote mendeetan. Sarako bisita gidatuak kontatu ditu nondik norakoak. Mixel Gerendiainek bereak kontatu dizkio BERRIAri.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...