ATZEKOZ AURRERA. Haizea Ziarrusta. Kimikaria

«Arrainak arriskuan jartzen ari garela frogatu nahi dugu»

Botika eta eguzki iragazki batzuek ura kutsatzen dutela frogatu du Ziarrustak bere doktore tesian. Are gehiago, ondorioztatu du osagai horiek arrainen ehunetan eta jariakinetan metatzen direla.
MAIALEN ANDRES / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Zihara Jainaga Larrinaga -

2019ko maiatzak 7

Haizea Ziarrusta EHUko Kimika Analitiko saileko zientzialariak (Dima, Bizkaia, 1990) botikak uretan eta arrainen ehunetan neurtzeko metodologiak garatu ditu doktoretza tesian. Uste du egun ez dagoela arriskurik gizakientzat, nahiz eta kutsadura handia izan: «Arrainak ohi bezala jaten jarrai dezakegu».

Gero eta ohikoagoa da botikak eta zaintza pertsonaleko produktuak aurkitzea uretan. Nola heltzen dira horra?

Botikak kontsumitzen ditugunean, gorputzak horien parte bat erabiltzen du sendatzeko, baina beste zati bat gorputzak berak kanporatu egiten du. Gernuaren bidez kanporatzen ditugu batik bat, eta ur lohietan araztegietara iristen dira. Araztegietan urak garbitu arren, ez dira erabat ezabatzen botiken hondarrak, eta bertatik erreketara, eta gero itsasora joaten dira.

Nola saihestu daiteke hori?

Ur lohiak gutxitzea da kontua; hau da, ura ez kutsatzea. Alde batetik, botiken kontsumoa neurtu behar da; bestetik, araztegi berriak diseinatu eta eguneratzeak ere arazoa konpon dezake. Egun, zenbait konposatu %70ean ezabatzen dira, baina %90ean ezabatuko lituzketen araztegiak behar ditugu. Horrez gain, ospitaleen irteeretan dauden urak ere beste modu batera tratatu beharko lirateke.

Eta posible da bestelako botikak diseinatzea?

%100ean aprobetxatzeko botikak diseina daitezke, baina gorputz bakoitzak modu batera funtzionatzen du, eta ez da hain erraza.

Frogatu duzue botikak uretan daudenean arrainetara iristen direla.

Biologoekin egindako lanean, ikusi dugu kutsatutako uretan bizi diren korrokoien gibeletara heldu direla antibiotiko, antidepresibo eta eguzkitako kremaren hondarrak. Hori ikusitakoan, erabaki genuen aztertu beharra zegoela nola metatzen diren kutsatzaileak arrainetan; hau da, kutsatzaile hori zelan banatzen den haien gorputzean ur horretan bizitzearen ondorioz.

Zer ikusi zenuten?

Konposatu bakoitza modu desberdinean metatzen da. Antidepresiboa, adibidez, asko metatzen da burmuinean, bere polaritateagatik; antibiotikoa, berriz, ez denez hain polarra, ez da hainbeste metatzen, eta bilisak jarraian kanporatzen du. Horretarako, lanean funtsezkoa izan zen arrainen ahalik eta parte gehien aztertzea, eta, horretarako, metodo espezifikoak garatu genituen jariakin bakoitzerako.

Zein arrain erabili dituzue ikerketan?

Frantziako arrain haztegi bateko urraburuak, ur gaziko espezieak.

Zer lortu nahi zenuten?

Frogatu nahi dugu arrainek osagai kutsagarriak metatzen dituztela, eta ura kutsatzen jarraituz gero arrainak arriskuan jartzen ari garela. Horrez gain, kutsatutako arrainen profil metabolikoa nola aldatzen den ikusi nahi genuen. Metabolitoen kontzentrazio mailak zelan aldatu diren aztertzean oinarritu da gure ikerketa, eta baditugu frogak esateko kutsatzaile horien ondorioz arrainen metabolismoak aldatu direla.

Zer eragin dute arrainen osasunean?

Antidepresiboekin, arrainak zurbildu egiten dira, eta jateko gogoa aldatzen zaie; kutsatutako arrainek astiroago jaten zuten. Baina oraindik ez dugu erlazio zuzenik antzeman ikusi dugun horren eta metabolito mailan ikusitakoaren artean.

Arrainetan metatzen diren kutsatzaile horiek gizakiengana iristeko arriskua dago?

Gizakiok arrainen giharra jaten dugu, eta zaila da osagai kutsatua arrainen giharretara iristea. Baina gu ez gara sartu gizakiengan duen eraginean, ingurumeneko eragina aztertu dugu. Dakiguna da konposatu horiek arriskutsuak direla gizakietan eragin bat izateko, konposatuta baitaude, eta litekeena da beste bizidun batean ere bestelako eragina izatea.

Hortaz, gizakia ezin daiteke kutsatu?

Mezu alarmistak zabaldu dira komunikabideetan, eta ez da hainbesterako. Badago arrisku bat kutsatutako giharra jateko, baina nik Euskal Herrian ikusitako kutsadura bakarra Gernika-Lumoko [Bizkaia] inguruetako korrokoien gibeletan ikusi dut, eta guk ez ditugu jaten, ez gibelak, ez korrokoiak.

Aztertutakoaren arabera, kutsatzaile horien eragina kezkatzekoa da?

Kontua da konposatu horiek ez daudela erregistratuta; beste kutsatzaile batzuen kasuan, muga definitua dago, baina hauek ez dira hainbeste neurtzen eta kontrolatzen. Kontrola egoteko, baina, aurretik ziurtatu behar da txarrak direla, edo ingurumenean eragin negatiboa dutela. Eta horretan ari gara.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Salvador Illa Espainiako Osasun ministroa, atzoko agerraldian. ©CHEMA MOYA / EFE

Jaurlaritzak osasun larrialdia ezarriko du astelehenetik aurrera

Irati Urdalleta Lete - Olatz Esteban Ezkati

Tapia eta Murga sailburuek gaurko agerraldian emango dituzte xehetasunak. Madrilek hartu ditu lehen neurriak, egoera epidemiologikoak okerrera egin duela eta: tabernek 01:00ean itxi beharko dute, eta gauerditik aurrera ezingo da bezero gehiagorik sartu. Kalean erretzea ere debekatuta egongo da, bi metroko tartea bermatu ezin bada.

 ©ARITZ LOIOLA / FOKU

«Martxoko egun zailenetan PCRak orain bezala eginda, 6.000 kasu izango genituen»

Maite Asensio Lozano

Pandemiaren jarraipena egiten ari den lantaldeari esker COVID-19aren transmisioa moteldu egin dela uste du Ignacio Garitano epidemiologoak. Bigarren olatua iritsi dela berretsi du, baina orain askoz positibo gehiago detektatzen direla nabarmendu du.

Bilboko Zorrozgoiti zahar etxeko egoiliar bat, atzo. ©MIGUEL TOÑA / EFE

Etsipena, beldurra eta nekea zahar etxeetan

Aloña Beraza Peña

Zahar etxeetako kutsatzeek gorakada nabarmena izan dute azken asteetan, eta langileak beldur dira ez ote diren itzuliko gaitzaren lehenengo olatuko egoerara. Egoiliarren artean ere kezka da nagusi.

Jendea paseoan Donostiako alde zaharreko kaleetan, atzo. ©Juan Carlos Ruiz/FOKU

618 kasu atzeman dituzte Hego Euskal Herrian

Berria

Bizkaian behera egin dute kasuek; Araban, Gipuzkoan eta Nafarroan, aldiz, igo egin dira.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna
Zihara Jainaga Larrinaga

Informazio osagarria

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna