Albistea entzun

UDAKO SERIEA. Elkargoko ordezkari berriak (II). Renee Karrike.

«Emazteak sostengatu behar dira bizitza publikoan parte hartzeko»

Uztailean osatu zuten Euskal Hirigune Elkargoa. Lehendakariordeen artean buru berriak agertu dira, tartean Renee Karrike, Idauze-Mendiko auzapeza (Zuberoa). Giza baliabideen arduraduna izanen da.
GUILLAUME FAUVEAU Tamaina handiagoan ikusi

Oihana Teyseyre Koskarat -

2020ko abuztuak 26 - Baiona

Renee Karrike (Altzürükü, Zuberoa, 1967) izanen da ondoko sei urteetan Euskal Hirigune Elkargoko lehen presidenteordea, giza baliabideen ardura harturik. Zuberotarra, emaztea, eta euskalduna da. Elkargoaren desafio nagusiak zein izanen diren aipatu du.

Nor da Renee Karrike?

2008an sartu nintzen Idauze-Mendiko [Zuberoa] kontseiluan. 2014an auzapez izendatua izan nintzen, eta orain bigarren kargualdia dut. Altzürükün sortu nintzen, laborari familia batean, eta euskara etxean ikasi dut. Hiru haur baditut. Ofizioz, finantza arduradun naiz Maulen, Zuberoako sindikatuan. Bortuaz okupatzen naiz: Iratiko etxolez eta transhumantziaz, laborariekin. Badu 25 urte han naizela. Aurten izendatua izan naiz presidenteorde elkargoan.

Zuretako zer da elkargoa?

Enetako Ipar Euskal Herriko herri oro juntatzen dituen instituzioa da, elkarrekin aritzeko lanean. Hiru urte hauetan landu da aitzineko hamar poloen fusioa, eta izigarriko lana izan da, eskumen ezberdinak baitziren polo horietan. Lehen lana denen arrajuntatzea izan da, diagnostiko baten egiteko. Orain, politikan sartu behar dugu, politika publikoak plantan ezarriz.

Lehen presidenteorde izendatua izan zara.

Lehenik, uste dut Jean Rene Etxegarai lehendakariak emazte bat ezarri nahi izan duela postu horretan, barnealdekoa zena ere bai. Gainera, giza baliabideak ezarri nahi izan ditu lehen lehendakariordetzan. Hor badira hiru keinu azkar, enetako. Uste dut Ipar Euskal Herriaren aniztasuna itxuratzen duela, eta izugarri inportantea da.

Giza baliabideen arduraduna izanen zara. Zer da zure egitekoa?

Goizegi da oraino esplikatzeko, lehen bilkurak egiten ari naiz: delegazio horretan berria naiz. Ber denboran ene ofizioa horretan da jadanik; beraz, uste dut fite ikasiko dudala nola egin. Maider Behotegik [orain arte giza baliabideen arduraduna izan da] egin duen lanari jarraikiko diot. Izigarriko lan ederra egin du, ene ustez. Elkargoko ofizioak oro plantatu ditu: berrogei baino gehiago badira. Ahal bezain ontsa egin du, eta ikusiko: egunean egunekoa eginen dut, umiltasunez.

Badira 1.200 langile guti gorabehera politika publikoen plantan ezartzeaz arduratzen direnak: haurtzaindegiak, hondakinak, administrazioa, finantzak, turismoa, eta beste hainbeste. Ni kontent naiz ene konpetentziak ekartzeaz. Elkargoari ene harri ttipia ekarri nahi diot. Zuberoarendako ere kontent naiz: keinu handi bat da, demografia beherakadan baita. Zuberoari zerbait ekarriko diola espero dut, Ipar Euskal Herri guziari bezala; baina umilki aritu behar da.

Zein da zure helburua ondoko sei urteentzat?

Nahi nuke oro elkarrekin lanean aritzea Ipar Euskal Herriarendako. Ez dakit utopia den, baina ene gogoa hori da. Ingurumena, biztanleak, tokiko ekonomia eta laborantza errespetatzen dituen lurralde bat eraiki behar dugu, zerbitzu publikoak ontsa egituratuz. Eztabaiden bidez lortuko dugu aitzina joatea.

Emazte arras guti bada elkargoan.

Joan den aldian artikulu batean irakurri dut elkarte guzietan parekidetasuna atzemateko 2070. urtera arte goaitatu behar genuela, oraingo zenbakiak eta eboluzioa kontuan hartuz gero. Hasi behar da, eta guk ere enbeia eman behar diegu emazteei presentatzeko: kuraia eman behar diegu. Pisu da elkargoan postu baten ukaitea: emazteek oraino badute familiaren eta haurren kargua. Horretan zaila da oreka atzematea.

Ene lekua ez dut ukan bakarrik emaztea naizelako. Emaztea naizelako bai, baina nonbait bada ere Ipar Euskal Herria errepresentatzen dudala. Bozkatua izan naiz bai Zuberoan, bai eta ere elkargoan. Hauteskunde bat izan da, eta hautatu naute.

Kontseiluetan emazte guti bada, ez baita legerik hori segurtatzeko. Segur ere beharko litzateke lege bat. Uste dut borondatea badela, eta lan egin behar dugula zentzu horretan, zuhurtziaz jokatuz.

Ez gara hor bakarrik emazteak garelako, baizik eta konpetentziak baditugulako, eta legitimitatea badugulako. Emazteak sostengatu behar dira bizitza publikoan parte hartzeko: ez dira beldurtu behar. Lehendakariak badu borondate bat parekidetasunera heltzeko, ene ustez, baina ez da emazte hautetsi aski elkargoaren baitan kontseiluak parekideak izateko.

Euskarari nola eskaintzen ahal zaio leku gehiago?

Euskara sostengatzeko, petik hasi behar da: haurrak euskaraz eskolatu behar dira, elebidun sisteman edo ikastoletan. Erroetatik hasi behar da, eta zentzu horretan aritu beharko dugu lanean. Barne mailan, elkargoaren baitan ontsa litzateke itzulpen sistemak plantan ezartzea hautetsien bilkurendako. Zerbitzuetako langileak elebidunak izatea aitzinapauso bat izaten ahal da, baina baztertu gabe langile horien konpetentziak zein diren.

Zein dira desafio handienak hemendik aitzina?

Desafio handiak ukanen ditugu, hala nola trantsizio ekologikoaren eta laborantzaren arloan. Barnealdeko biztanle gisa, uste dut zinezko laborantza politika bat behar dugula elkargoan. Ipar Euskal Herriko paisaiak laborariek lantzen dituzte, gogorki lan egiten dute. Gazteei gogoa eman behar zaie lan horren egiteko. Hori erreusitzeko, haien diru sarrerak emendatu behar dira, eta instalatze proiektuetan lagundu behar dira. Mendiak biziki ontsa artatuak dira laborarien lanari esker. Dena den, barnealdeko problematikak kontuan hartu behar ditugu, kostaldearekin oposiziorik egin gabe, betiere.

Elkargoa urrun sentitzen dute biztanle anitzek. Nola itzulikatu behar da egoera?

Egiazko desafioa da. Jendea hurbildu behar dugu elkargotik, komunikaziotik pasatuz, edo poloetan arartekari bat igorriz biztanleen proiektu eta galdeen biltzeko. Jendeak jakin behar du zer diren hartzen ditugun neurriak. Biziki zaila izan da orain arte gauza anitz egin behar izan ditugulako. Baina ikasiko dugu, eta elkarrekin lanean aritu behar dugu. Bada gauza anitz egiteko, eta potentzial anitz bada.

Bihar: Joseba Erremundegi, mugaz gaindiko harremanez

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Bernat Etxepare lizeoko ikasleen protesta, Oier Oaren alde ©Guillaume Fauveau

Oier Oari ez diote lurralde debekua kenduko, eta familiatik banatua segitu beharko du

Ekhi Erremundegi Beloki

Gaur eman du erabakia Parisko Zigor Auzitegiak. Otsailean epaituko dute, Baionan, lurralde debekua urratzea leporatuta.

Llotja de Marreko alderdien ordezkariak, iaz, Espainiako Kongresuan. ©Javier Lizón / EFE

Alderdi subiranistek Espainiako Konstituzioa «agortuta» dagoela aldarrikatu dute

Paulo Ostolaza

Konstituzioaren Egunaren bezperan, ohar bateratu bat plazaratu dute Llotja de Marreko akordioaren sinatzaileek. «Herrien autodeterminazio eskubidean oinarritutako eredu bat» eskatu dute.

 ©GORKA RUBIO / FOKU

«Gure ustez, beharrezkoa da EAJ gobernutik kanporatzea»

Gotzon Hermosilla

Ezker Anitza-IUk X. Batzarra egin du, eta EAEn «ezkerreko alternatiba sendo bat» osatu behar dela nabarmendu dute berriro, «Nafarroan egin denaren antzera».
 ©CHEMA MOYA / EFE

«Kontuen emaitzak ikusita, esango nuke badugula zer esana»

Iosu Alberdi

Kongresuan kontuen inguruko lehen akordio bat lortu arren, Esteban ez da negoziazio mahaitik altxatu. Aurrekontuen ingurukoak izan ditu hizpide; baita datozen hilabeteetan irits daitezkeen lege erreformak ere.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.