Koronabirusa. OSASUNA PENTSALDIAN

Bizitzaren makina eta RNA txertoak

Felix Zubia - Donostia Ospitaleko ZIUko medikua

2021eko urtarrilak 3

Gure material genetikoak eragiten du gu zer izango garen. Azido desoxirribonukleiko (DNA ingelesezko laburduran) moduan antolatua, lau molekulen sekuentzia ezberdinak ezarriko ditu gure ezaugarriak, betiere inguruko baldintzekin elkarreraginean: gure garaiera, indarra, azala edo ilearen kolorea, zein gaixotasun garatuko ditugun... Baina nola gertatzen da hau? DNAn dagoen informazioa proteina bihurtuz. Proteina hauek izango dira gure mamia osatuko dutena, egitura; baina baita gure erreakzio kimikoak baldintzatuko dituztenak ere, funtzioa. Eta nola sortzen dira proteinak DNAtik abiatuta? DNAtik azido erribonukleikoa sortzen da (RNA ingelesez), DNA zati baten bitarteko kopia, eta RNAren informazioa proteina bihurtzen da erribosoma izeneko zelula barneko organuluetan. Eztabaida luzea izan dezakegu biologia mailan, baina nik uste dut bizitzaren makina hemen dagoela, DNAtik abiatu eta proteinak sortzeko prozesuan.

Birusek, askok jakingo duzuenez, ez dute euren egituran proteinak sortzeko organulurik, eta kutsatzen dituzten zelulen egiturak erabiltzen dituzte horretarako. Birusak, azken finean, DNA edo RNA zatitxo bat baino ez dira, inguruan mintza eta proteina gutxi batzuk dituztelarik, zeluletara itsatsi eta hauen egiturak erabili ahal izateko. Hau da, birusek beste zelulen bizitzaren makinak erabiltzen dituzte euren kopiak egin, biderkatu eta ugaltzeko. Horregatik da hain zaila birusen aurkako botikak sortzea, euren sinpletasunak erasotzeko zail bihurtzen dituelako.

Koronabirusak RNA bidezko txertoen garapena leherrarazi du. Duela urte batzuetatik lantzen ari zen gai bat izan arren, hilabete gutxitan erabili da txertoak garatzeko. Zientziaren aldetik, bilakaera ikusgarria benetan. Covid 19a eragiten duen birusaren RNA ezagutzea lortu zen lehendabizi, oso aste urritan; eta ondoren, hilabete bakan batzuetan, berau sintetikoki sortu, eta txerto moduan erabiltzeko aukera. Zer egiten dute txerto hauek? RNA, birusaren material genetikoa, mintz eta proteinarik gabe gorputzari aurkeztu. Horrela, babesik gabe, ezin dute gure zeluletara sartu, ez beste kalterik eragin, eta gure gorputzak atzeman ditzake, beraren aurka immunitatea, defentsak garatuz. Ondoren, birus osoa sartuko balitz gorputzera, defentsek RNA hori atzeman eta aurka egingo liokete.

Nahiz eta oraindik erantzuteko galdera asko izan, txerto hauek euren eraginkortasuna erakutsi dute, eta epe laburreko ziurtasuna ere bai. Epe luzerako ziurtasuna ikusterik ez da izan, oraindik ere hilabete gutxi batzuk sortu zirelako; eta adi jarraitu beharko ditugun arren, ez da hartu zuten lehen boluntarioetan ezer arrarorik atzeman. Bejondeiela garatu dituzten zientzialariei.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

985 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian; egindako testen %8,7

985 positibo atzeman dituzte Hego Euskal Herrian; egindako testen %8,7

Arantxa Iraola

Erietxeetan ere gero eta toki gehiago behar dute gaixoentzat; Osakidetzan, adibidez, azaro amaierako kopuruak gainditu dira.

Arantxa Tapia eskuinean, urrian Zaldibarko zabortegira egindako bisita batean. ©Marisol Ramirez

Eusko Jaurlaritzak ez du aurreikusten zabortegi gehiago eraikitzea

Igor Susaeta

Arabako, Bizkaiko eta Gipuzkoako plantetara eramandako hondakinak 2030erako %85 murriztea du helburu Hondakinen Prebentziorako eta Kudeaketarako Planaren zirriborroak

Iñigo Urkullu Eusko Jaurlaritzako lehendakaria eta Eva Ferreira EHUko errektorea gaur, Gasteizen. ©Irekia

EHUko errektore kargua hartu du Ferreirak

Amaia Ramirez de Okariz Kortabarria

Euskal Herriko Unibertsitateak «integratzailea eta solidarioa» izan behar duela nabarmendu du Ferreirak, eta «erronka sozialak» jarri behar direla erdigunean. Etapa berri bat hastear dela erantsi du, eta baita Urkulluk ere.

Miren Gorrotxategi, Pilar Garrido eta Isabel Salud, gaurko agerraldian, Gasteizen. ©Elkarreki Podemos-IU

Elkarrekin Podemos-IUk ikerketa batzorde bat eskatu du txertaketa «irregularrak» argitzeko

Edurne Begiristain

Miren Gorrotxategik uste du «sare bat» dagoela txertaketa irregularren atzean, eta Eusko Jaurlaritza «bete-betean inplikatuta» dagoela.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.