Albistea entzun

Hizkuntza politika «proaktiboa» izateko zirrikitu bila, udaletan

Euskara zerbitzuen eginbeharrez eta euskaraz lan egiteaz gogoetatu dute zenbait teknikarik Donostian, 'Udalak eragile' jardunaldietan
Iñaki Arruti, Idoia Zabaltza eta Maite Zarate euskara teknikariak, atzo, Donostiako Miramar jauregian.
Iñaki Arruti, Idoia Zabaltza eta Maite Zarate euskara teknikariak, atzo, Donostiako Miramar jauregian. GORKA RUBIO / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Julen Aperribai -

2021eko azaroak 19 - Donostia

Tokiko hizkuntza politikatik abiatuz nola eragin euskaran. Gai horren inguruko arituen eta adituen iritzi trukerako gune da atzo eta gaur Donostiako Miramar jauregia. Udalak eragile jardunaldiak egiten ari dira han Euskalgintzaren Kontseilua eta Eusko Jaurlaritza. Soziolinguistikoki oso egoera desberdinetan dauden lau herri edo ingurutako euskara teknikariak hizketan jarri zituzten atzo eguerdian.

Udal zerbitzuak euskaraz emateko aukerez, euskara udalen jardunean zehar-lerro moduan txertatzeko moduez eta legediaren bermeez eta zirrikituez aritu ziren Iñaki Arruti Lasarte-Oriako (Gipuzkoa) Udaleko Euskara Zerbitzuko burua eta Idoia Zabaltza Agoitz eta Aezkoako (Nafarroa) Euskara Zerbitzuko teknikaria. Euskararen Legeak ezarritako zonifikazioaren arabera, bi eremu administratibotan jarduten du Zabaltzak: eremu mistoan dago Agoitz, eta euskaldunean, berriz, Aezkoako ibarreko herriak. «Egitura sozialei» begiratuta ere egin daiteke banaketa, Zabaltzak azaldu zuenez. Landa giroko herriak dira Aezkoakoak, eta populazioa galtzen ari dira; Agoitz, ordea, biztanleria gazteagokoa eta «egitura sozial sendoagokoa» da, dioenez; gainera, azken urteetan geroz eta immigrante gehiago jasotzen ari da.

«Ertz askoko» errealitate horrek hizkuntza politika berezituak aplikatu beharra dakarrela azaldu zuen Zabaltzak; batzuetan, «hizkuntza eskubideak bermatzen» saiatzea izaten dela helburua, eta, beste batzuetan, «eskubideetatik haragoko» xedeetan, eragitean, indar handiagoa egiteko aukera dutela. «Egitura sozialaren» araberakoa da hein batean, haren arabera. Izan ere, zenbait herritan langile bakarra izaten da udalean. «Alferrikakoa da hizkuntza politika pentsatzea eta aplikatzea langile bakarreko udal batean».

Hain justu, euskara zerbitzuek zenbateraino izan behar duten udalaren hizkuntza politika lantzeko arloa eta zenbateraino gainerako zerbitzuak busti eta horietan eragiteko sailak, horren inguruan ere aritu ziren hizlariak. Lasarteri dagokionez,«eboluzioa» ikusten du Arrutik. Hasieran, euskarazko egitasmoak antolatzean zentratzen zirela zehaztu zuen, baina ohartarazi horren helburua «erresistitzea» dela, eta ez «hizkuntza normalizatzea». Egun, «ahalik eta gutxien egiten eta ahalik eta gehien eragiten» ahalegintzen direla adierazi zuen; hots, udalaren zerbitzu guztiak euskalduntzen saiatzen dira.

Horretarako dauden korapilo nagusietan eraginkor jokatzeko beharra azpimarratu zuen Arrutik. Herritarrekiko harremanak sarritan modu elektronikoan egiten direla zehaztu zuen, esaterako, eta alor hori «operatibizatu» beharra dagoela: «Informatikari euskaltzaleak behar ditugu». Bestalde, esan zuen sarritan udaletxeko leihatila hartzen dela adibidetzat herritarren arretaz aritzean, eta gogorarazi zuen intentsitate eta iraupen handiagoko bestelako komunikazioak ere izaten dituztela udalek, eta modua dagoela horietan euskarari zentralitatea emateko. Horretarako, baina, Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan «hizkuntza eskubideen defentsatik» harago jo behar dela adierazi zuen, «proaktibitatera» igaro behar dela: «Administrazioak ezin du izan neutroa. Hizkuntza normalizazioak behar duen eraldaketa sozial ikaragarriko prozesu bat ez da aktibatzen posizionamendu neutro batekin, ez da katalizatzen».

Gainera, ziurtatu zuen legediak modua ematen duela sarritan udalek herritarrekin egiten duten baino euskara gehiago egiteko; are, esplizituki adierazten duela Euskal Autonomia Erkidegoko Udalen Legeak —Espainiako Auzitegi Konstituzionala aztertzen ari da, konstituzioaren aurkakoa den ala ez ebazteko—: «Esaten du udalek herritarrak lehendabizi euskaraz artatu behar dituztela aurrez aurreko harremanetan, eta, gero, herritarrak egiten duen hizkuntza hautua errespetatuz. Hori paradigma aldaketa bat da. Normalean, herritarren hautuaren arabera jokatzen da».

Ordenantzen beharra

Zabaltzak gogoratu zuen Nafarroako egoera oso bestelakoa dela. Hark lan egiten duen eremuan udal ordenantzek duten garrantzia balioetsi zuen, hizkuntza irizpideak zehazterako orduan, nahiz eta gabeziak ere badituztela onartu: «Oso eraginkorrak izan dira, zeren bete beharrekoak dira; oinarri bat jartzen diete herritarrei, eta ez dira unean uneko erabakiak hartu behar». Lanpostu publikoetan euskara eskakizuntzat hartzeko erabili izan dute, azaldu zuenez, eta horrek herritarrak euskara ikastera bultzatu izan dituela azpimarratu zuen. Hala ere, erantsi zuen ez dutela «segurtasun juridikorik», eta ziurgabetasuna ematen diela horrek.

Euskara udaletako lan funtzionamenduan txertatzearen inguruan aritu ziren, bestalde, Maite Zarate Bemeko Udaleko Euskara Zerbitzuko burua eta Manex Agirre Gorbeialdeko Kuadrillako Euskara Zerbitzuko teknikaria. Tokian tokiko administrazioan euskara lanabes izateko bidean zer urrats egin dituzten azaldu zuten, nork bere lan eremuko berezitasunak kontuan hartuta.

Gaur izango dute segida Udalak eragile jardunaldiek. Zenbait eremu administratibotako teknikarien testigantzak jasoko dituzte, eta baita Jaurlaritzakoena ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Maiaren adierazpenen aurkako protesta egin zuten ostegunean, SOS Arrazakeriak deituta. Irudian, manifestari bat, alkatearen aurkako afixa batekin. ©JESUS DIGES / EFE

Maia, datuek gezurtatua: delituen %0,3 dagozkie migratzaile adingabeei

Ion Orzaiz

Adingabeen Fiskaltzak 522 espediente ireki zituen iaz Nafarroan, eta soilik 99 izan ziren migratzaileei egotzitakoak. Iruñeko alkateak dioenaren kontrara, delitu horien ehunekoa apaldu egin da 2019tik
Frantziako Polizia osasun ziurtagiria eskatzen, Miarritzeko ostatu batean. ©GUILLAUME FAUVEAU

Txertatze ziurtagiriaren alde egin du Konstituzio Kontseiluak

Oihana Teyseyre Koskarat

Astelehenetik goiti beharrezkoa izanen da Ipar Euskal Herriko hainbat leku publikotara sartzeko. Kontseiluak atzera bota du ekitaldi politikoetan parte hartzeko agiria eskatzea

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.