Albistea entzun

IRITZIA

Antzerki biopolitikoa

Andoni Mutiloaren <em>Esnatu naiz</em> kabareta.
Andoni Mutiloaren Esnatu naiz kabareta. LORALDIA Tamaina handiagoan ikusi

Arantzazu Fernandez Iglesias - Antzerki kritikaria

2021eko ekainak 1

Maite Aizpuruaren Erresistentzia arazo fisiko bat da eta Andoni Mutiloak ondutako Esnatu naiz ikuskizunaren azken bertsioa ikusi ondoren, lerro hauetan hainbat hausnarketa partekatu nahi ditut antzerkizaleekin. Bi lan horiek narrazio lineal bat aurkezten digute, non protagonista bakar batek derrigortutako gorputz identitateari buruzko erreibindikazio istorio katartikoak kontatzen dizkigun. Bietan aktoreak publikoaren partaidetza bultzatzen du tarteka-marteka, bietan distira zein askatasun momentuak pop musikaren bitartez bizitzen ditugu. Lehenbizikoan, korritzeko zinta baten laguntzaz, herrena izatearen diagnostikoari buruz eta debekuez dihardu Aizpuruak umoretik; bigarren piezan, aldiz, Londreseko Pink Flamingo kabaretean Elur trans-emakumearen dantza eta kantak eskaintzen zaizkio ikusleari giro alaian eta konplizean. Biak dira ikusi ditudan azken teatro lanak, eta biek gorputzaren inguruko diskurtsoa harilkatzen dute.

Euskal antzerkiaren historiografiari erreparatuz gero, 2010ean aro berri bat inauguratzen zuen Errautsak ikuskizunak. Lan horrekin 70eko hamarkadan jaiotako belaunaldikoek antzerkia planteatzeko joera nagusiak aldatuta, publikoaren oniritzia lortu eta teatro ezkertiar eta herrikoi baterako ildo sendoak zabaldu zituzten ikusleen fideltasuna bermatzen zutela. Bide horretatik taularatu dute, besteak beste, Francoren bilobari gutuna gogoangarria Artedrama, Axut eta Dejabu konpainiek. Talde horiek, lan egiteko era kolektibo eta horizontala erabiliz, euskal gizarte mailako gatazkak, kontraesanak zein traumak oholtzaratzeko konpromisoa dutela argi uzten digute muntaia guztiekin.

Baina, esanak esan, ezin ahaztu Erresistentzia arazo fisiko bat da eta Esnatu naiz gorputzetik abiatzen den kezka batetik sortuak direla eta ez dutela zerikusirik 2010ean garaiko konbentzionaletatik ateratzeko Errautsak-ek suposatu zuen ahaleginarekin. Horregatik, memoria zorroztu behar dugu 2008ra iristeko. Denboraldi horretan Miren Gaztañagak, Butler eta Preciado feministen teorietan inspirazio hartuta, Stereo lana estreinatu zuenean, euskal antzerki queer gisa definitzen dugunari hasiera eman zion. Aktore bakarrak burla egiten zion binarismoari, animalia, gizon eta emakume ziren gorputzetara transitatzen zuela, genero performancearen gaineko performance ironikoa plazaratuta. Horrela, euskal teatroaren ibilbidean emandako ziabogarekin azken urteotan oso oparoa suertatzen ari den antzerki biopolitikoaren bide alternatiboa seinalatu zigun estreinakoz.

Eta hortik edaten dute bai Maite Aizpuruaren bai Andoni Mutiloaren lan gomendagarriek, Josune Gorostegiren King Kong neska-k edan zuen gisan. Horrela —zilegi izan bekit txantxa egitea—, gorputzak ekarri digu corpusa. Gogoratu besterik ez dugu egin behar. Horratx, beste batzuen artean, Tanttakaren Soka, Erika Olaizolaren Panpina, Atx Teatroaren Arren ganbara eta emeen sotoa nahiz, Xanti Agirrezabalaren Satiro, Galder Perezen Lurrun minez, Xakeren Lur, Metrokoadokaren Andre zaharraren manifestua. Genero eraikuntza dela, orientazio sexuala dela, finean, ez-normatibitatea dela, gure antzokietan hainbatek dioskute gorputza dugula gure gatazkaren lurraldea. Eta horrela —berriro ere zilegi izan bekit broma egitea— euskal gorputzen egonezinak, kontraesanak zein traumak oholtzaratzeko konpromisoa dutela argi uzten digute muntaia horietan. Biba Foucault!

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Gitarra, pipa eta bibotea izan ziren Georges Brassensen ezaugarri bereizgarrienak. ©ROBERT DOISNEAU / EFE
Alex Gurrutxaga, Txani Rodriguez eta Mikel Reparaz erdian, Javier de Isusi pantailan, eta Bingen Zupiria Kultura sailburua eta Andoni Iturbe Kultura sailburuordea hegaletan, atzo, Bilbon. ©OSKAR MATXIN / FOKU

Euskadi saria Alex Gurrutxagari, Leteri buruzko saiakeragatik

Javi West Larrañaga

'Xabier Lete. Aberriaren poeta kantaria' liburuagatik jaso du saria Gurrutxagak. Txani Rodriguez, Mikel Reparaz eta Javier de Isusi saritu dituzte gaztelerazko eta ilustrazioko arloetan
Kulturako zuzendari nagusia, Nafarroako Museoko zenbait arduradun eta erakusketan parte hartzen duten artistetako batzuk, museoan. ©NAFARROAKO GOBERNUA

Nafarroako Museoak iaz erosi zituen hamalau obra berriak ikusgai daude

Ane Eslava

Hamalau artista nafarren askotariko lanak dira. Erakusketak 'Hamalau gehiago' izenburua du
Sustatzaile eta parte hartzaileek atzo aurkeztu zuten egitaraua. ©DONOSTIA KULTURA

24. Aita Donostia Musika Astea programa bikoitz batekin hasiko da gaur

Erredakzioa

Julian Barrenetxea eta Aita Donostia abesbatzak ariko dira lehen saioan. Ohi bezala, Donostiako Kaputxinoen elizak hartuko ditu emanaldiak

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.