Albistea entzun

KRITIKA. Musika

Umiltasunean handi

Jesus Mari Begoña -

2016ko abenduak 20

Bilboko Orkestra Sinfonikoa

Egitaraua: Anton Bruknerren 5.Sinfonia. Zuzendaria: Erik Nielsen. Lekua: Bilboko Euskalduna jauregia. Eguna: Abenduaren 15a.

Mokadu handitzat jo dezakegu Anton Bruknerren maisulana, 5. Sinfonia, hain zuzen. Halbreichek omen zioen «soinuz egindako katedrala» zela. Eta benetan, esandakoa asko hurbiltzen zaio musika-asmakizunari. Izan ere, nola arkitekturan dintela eta arkua diren oinarri, hala Brukner-ek musika-zelula txikietatik eraikiko ditu konposizioan zehar garatuko diren leiho ojibalez egindako hormak edo izar-gangak, baina, hori bai, soinuzko blokeetan, hain juxtu. Dena den, konplexutasun horrek arrisku handia dakar zuzendari eta orkestrarentzat; bozkarioa, ordea, entzuleentzat.

Hasierako mugimenduan, esaterako, Bilboko musikariek txukun aurkeztu zituzten esaldi independenteak bata bestearekin, isiluneen tartean sakabanatuak: ematen du ideiak izoztuak geratzen direla, garatu gabeak, eta horrek harridura sorrarazten du entzuleengan. Biolinen baten agudo helduezinak edo pizzicato baten denboraz kanpo emandakoak ez zuten apenas eragin izan taldearen joaldi onean: hots, biolen gaia, biolinak eta fagotak atzetik, tronboien korala tutti-an edo bigarren biolinen koral erritmikoan. Orkestrak orokorrean ondo haizeratu zuen Adagio-Allegroak duen erlijiozko bultzada.

Bigarren mugimendua, Adagioa hura ere, geldoa, tentsioduna, baina ederra da.

Lehenengo gaia oboeak goxo abestu zuen, atzetik flautak eta klarineteak izanik. Bigarren gaia laukoteak zeraman, maisutasunez. Bi gai horiek bata bestearen kontra jokatu zuten doinuaren, erritmoaren eta harmoniaren bitartez, inolaz ere, aldagaien bitartez. Organoaren aurrean geundela zirudien.

Hirugarrenean, Scherzo-an, aurreko mugimenduaren gaia hartu eta arineketan zabaldu behar da mugimenduan barrena. Musikariek ez zuten arazorik izan hasierako zatian hiru gaiak elkar kontrajartzeko, ländler -a—baltsaren aitzindaria— tartean delarik. Bigarren zatiko Trioa-rekin, egurrezkoek eta tronpak polito bultzatu zuten hats erromantiko misteriotsua.

Laugarrenean, berriz, zuzendariak, zentzu osoz, gogo bilketa azaldu zien musikariei hasi orduko. Joaldi konplexuena eta sinfoniaren galdera ikurren erantzunak ematen direlako. Baina hasi bezain laster sakelako baten tonadak ebaki zuen joaldia pianissimo-aren giroan ematen zena. Hasi eta berriro, beste sakelako batek abortatu zuen ahalegina. Hirugarrenean, «agidanez», lortu zuen aurrera egitea eta entzuleek ere, hasierako mugimenduak entzundako esaldi zirriborroak, gauzatuak ikusi genituen modu ziklikoan. Erik Nielsen zuzendariak bikain biribildu zuen azkenean sinfoniaren drama, tentsioen eta gaien arteko borroka eta azken ebazpena. Nabarmentzekoak dira fuga sisteman garatzen duen laukoteak, gai lirikoa, unisonoan jotako bestea, eta, azkenean, korala, lau ahotsez metalezkoek eramana, fortissimo-an. Bukatzeko, fuga bikoitza eta kodaren apoteosia tronpetek eta tronboiek gai koralean, kontrabaxuek lehenengo gaia jotzen duten bitartean. Organista umilaren lan handia, orkestra handiarentzat.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

<b>Artze anaiak.</b> Txalaparta erakustaldia Iruñeko 1972ko Topaketetan. ©BERRIA

ARTE KONSTELAZIO BAT IRUÑEARI OPARI

Yasmine Khris

Iruñeko 1972ko Arte Topaketen 50. urteurrena ospatuko da aurten, eta orduko oroitzapenak bizirik dituzte batzuek. Xabier Morras margolariak, esaterako, kontrastez beteriko hiriaren irudia ekarri du gogora. Zentsurak, polemikek eta artisten aniztasunak ezaugarritu zuten topaketa.

 ©BERRIA

«72ko topaketen oroitzapena ez da anekdotikoa, baina ia»

Yasmine Khris

Ofizioz idazlea da Andres, baina komisario lanean arituko da aurten, 1972-2022ko Topaketetan. Urriaren 6tik 18ra eginen dira eta 70 jardunaldi baino gehiago antolatzeaz arduratu da.
Walter Salas-Humara (eskuinean), gaur egun The Silos osatzen duen hirukotearekin. ©BERRIA

Musikaren plazera

Mikel Lizarralde

1980ko hamarkadan AEBetan sortutako sustraidun rockaren ordezkari da The Silos, Walter Salas-Humararen proiektua. Bi kontzertu ditu Euskal Herrian egunotan.

Mende erdia bete berri da Alejandra Pizarnik hil zela. ©BERRIA

Zauri diren lerroak

Ainhoa Sarasola

Sufrimendu biziko aldiak eta sormen loraldiak tartekatu ziren Alejandra Pizarnik idazle argentinarraren bizialdi osoan. Beldurrari, maitasunari eta bakardadeari idatzi zien, eta XX. mendeko poema bilduma nabarmenetako bat osatu zuen. 50 urte bete dira hil zenetik.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...