Albistea entzun

ARKUPEAN

Ezezagunaren etxea

Julen Azcona -

2022ko azaroak 17

Norbait hobeto ezagutzeko lekurik aproposena bere etxea da. Kaletik zelata genitzake, pareko eraikin batetik, leiho batetik bestera prismatiko batzuekin, baina orduan xehetasunak galtzeko arriskua izango genuke. Izan ere, etxearen sarrera da lekurik hoberena pertsona baten izaeraren bazter sekretuenak miatzeko. Bertan paratzen diren ornamentuek uste baino askoz gehiago esaten dute han bizi denaz. Leku hauek, zoritxarrez, ez dute maiz leihorik eta, beraz, kanpotik espiatzeko ikusgarritasunik ere ez. Kasu hauetan, kuxkuxeroei geratzen zaigun aukera bakarra da inkilinoaren lagun bihurtzea, bere domeinuetan sartzeko baimena lortu arte, pelikuletan banpiroei baimena ematen zaien antzera. Lan zaila da. Gainera, behin helburua lortuta, arau sozialen diktadurarengatik gizakiok etxeen sarreretan normalean hamar segundo baino gehiago ez gara luzatzen; beraz, superheroiak bezala X izpiekin lekua azkar-azkar arakatu beharra dugu, etxearen beste zonetara mugitu baino lehen, sukaldera edo egongelara.

Zer dute etxeetako sarrerek, hainbeste liluratzen nautena? Nire gurasoen etxearen sarrerak, adibidez, eguzki-lore bat, olibondo adar bat eta Euskal Herriko zurezko armarri bat ditu. Lagun batek maitagarrien irudiak ditu, koadro eta estatuatxoen formetan. Beste batek apalategi batean jada nahi ez dituen liburu zaharrak dauzka, gonbidatuei oparitzeko asmoz, ez ekintza on bat bezala, garbiketa egiteagatik baizik. Unibertsitate-ikasleen pisu partekatuen sarreretan maiz ez dago ezer, soilik hautsontzi bat eta, behar bada, aurreko botila festaren garagardo ontzi hutsak. Horrek ere informazio handia ematen du. Hutsuneak ere adierazgarriak dira.

Gizakiaren jakin-mina dela eta, etxea izan da beti elementu errepikakorra literaturan, zineman, musikan. Karmele Jaiok Aitaren etxea bilatzen du bere eleberrian. Ozeko aztia liburuan, Dorothyk ikasten duen lezioa da «jaiotetxea bezalako beste lekurik» ez dagoela. Homeroren Odisea obran, Ulisesek etxera, Itakara, bueltatzeko desira dauka, eta bidean sekulako oztopo eta arriskuak aurkitzen ditu. James Joyce idazle irlandarrak, aldiz, istorio klasikoari buelta eman eta emazteak engainatzen duelako etxea zapaldu nahi ez duen gizon baten komeriak kontatu zituen bere mila orrialdeko Ulises eleberrian. Alfred Hitchcocken Atzealdeko leihoa filmean, leiho batetik bestera bizilagunak zelatatu eta prozesuan hilketa misteriotsu bat deskubritzen duen pertsonaia da protagonista. Antzeko zerbait gertatzen da aurten Canneseko zinemaldian aurkeztu den Decision to Leave film korearrean, non polizia batek krimen baten susmagarria den emakume baten etxea leihotik leihora zelatatzen duen, nahi gabe hartaz maiteminduz.

2022an, etxeen eta sarreren lilura boladan dago. Duela bi mila eta ehun urte, norbaitek Irulegin amuleto bat zintzilikatu zuen bere etxeko sarreran, iragarpen onak erakartzeko eta deabruak izutzeko intentzioarekin. Binokularrekin espiatzen ari bagina bezala, berriak munduari buelta eman dio eta denok imajinatu dugu nola izango litzatekeen euskaldun zahar horren etxea, ea armarriak edo eguzki-loreak ote zituen; ea lurra lantzen zuen edo, ordea, artisaua zen; ea bakarrik ala familiarekin bizi zen. Momentuz, ez da asko daukagun informazioa. Ez dakigu zorigaiztokoa ala zoriontsua zen, baina jakin badakigu zorionekoa izaten saiatu zela; eguneroko lanaldiari aurre egin baino lehen, esku formako tresna magiko baten bidez, gogorarazten ziola bere buruari (edo berarekin bizi ziren horiei) amore ez emateko. Brontze Garaiko gizon edo emakume horrekin lotzen gaituena, munduan existitzen diren elementu guztien artean, itxaropena eta zoriontasunaren bilaketa da. 'Sorionekuak' gu.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Arrosarioa
 ©BERRIA

Garai konplexuei aurre egiteko kazetaritza bat

Beatriz Zabalondo - BERRIA Taldeko lehendakaria / Martxelo Otamendi - BERRIAko zuzendaria

Iaz BERRIA Taldeak egindakoaren errepasoa duzu hau. Kazetaritza da gure eginkizuna, euskarazko kalitateko kazetaritza; erreferente informatiboa izatea helburu. Beraz, hortik hasi dugu errepasoa, gero arlo ekonomikoari, komunitateari eta erronka berriei leku egiteko.

Irautea iraultzea denean

Estitxu Garai, Naiara Pinedo eta Zuriñe Rodriguez

Zure ahotsa errazago zapaltzea, moztea. Ostean datorren gizonak zure iritzia gutxiestea. Gizonen maiztasuna handiagoa izatea. Gizonak finkoak izatea, zu aldakorra. Mahaiko emakume bakarra izatea naturalizatzera iristea. Zure hitzei ez entzunarena egitea, beti euren artean elkarri erreferentziak egitea.

Zuretzat bihotzez, Elizabeth Hadley

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.