Noiz sortua: 2020-05-21 00:30:00

IRITZIA

Golema maite zuen andrearen artaziak

<em>Parking</em> filmeko fotograma bat.
Parking filmeko fotograma bat. BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Begoña del Teso -

2020ko maiatzak 21

Hitz egin genezake gure etxe ondoko zinema aretoak noiz irekiko duten itxaron ez duen Parking filmaz.

Jendearengana ziztu batean, ahalik eta azkarren, ahalik eta sasoi onenean iritsi nahi izan du Tudur Giurgiuren Errumaniaren eta Andaluziaren arteko ekoizpen mingots eta txiki honek. Proiektuan buruz, belarriz, bihotzez eta kameraz jardun duten guztiek jakin bazekiten, ederki asko jakin ere, aitortze solidarioagoa eta errekonozimendu beroagoa izango zuela filmak gure etxe barruko zinema saloietan sartuz gero.

Horren izen itsusia jarri dioten Egunerokotasun berri horretan, edukiera arras mugatua izango duten areto komertzialetara iritsiko diren estreinaldi erraldoiek zanpatuko lukete, dudarik ez, ipuin hauskor hori. Gupidarik gabe irentsi ere.

Bestalde, ikuskizun handien gose eta egarri den ikusleriak ez du, zinemak irekitzen direnean, izkina hartako azken areto txiki-txikian sartzeko apetarik izango. Ahalik eta pantailarik zabalenen guran eta txirrintan sumatzen ditugu askok estreinaldi jaleak

Parking ez da perfektua. Eskerrak. Badu, alta, ikuslearengan majo, min sakonik eman gabe, txertatzen den tristezia epela. Bizirauten zazpi ahaleginetan ari diren horiei ohi darien bizitza petral horri eusteko alegrantza samina. Errumaniarra da protagonista. Etorkina. Poeta. Aire eta gau librean den kasik legez kanpoko kontzesionario bateko zaintzaile gaizki pagatua, lau kotxe ziztrin salgai duen jabe kasik jator baten isil-mandataria.

Maite ditu zuzendariak bere pertsonaiak. Pelikulak inspirazio duen nobelaren autoreak nola. Marin Malaicu Hondrari da bera, eta gidoigile ibili da pelikulan, bere lana zinemara egokituz. Bastante ondo, bide gehiegi irekitzen badu ere, noranzkoa zein erabaki ezinean.

Bisualki da indartsua filma, eta gustura ikusten den zeluloide samingoxoa dugu, duzue.

Baina oraingo honetan ezin galduzko aukera arras bestelakoa da. Plataforma bera partekatzen du Parking-ekin. Diferentzia batekin. Estreinaldia denez, aretorik zapaldu (ko) ez duten horietako perla izanik, Filminen sartu bezain pronto aurkituko duzue film errumaniar-andaluziar hau. Aldiz, Lotte Reiniger nor zer eta zer egiten zuen jakin nahi izatera, ur sakonagoetan sartu behar, esploratzaile lan eta afanetan ibili behar, eta antzinako zinemarekiko atxikimendu edo lilura berezia izan behar. Horrela joz gero, horrelakoxea baldin bada zeluloidearekiko zuen pasioa eta engaiamendua, zinez diotsuet hoberik ez duzuela aurkituko deskonfinamendua bukatu arte.

Lotte Reiniger zuen izena BERRIAko orrialdetara dakarkizuedan zinegileak. 1899n jaioa. Berlinen. Non eta Alemaniako espresionismoaren sehaskan. Non eta Murnauren, Caligariren eta bezalakoen hirian. Non eta Der Golem filmatuko zuen Paul Wegenerrengandik ez oso urruti.

Trebea zen Lotte eskulanetan. Trebea txotxongiloak egiten eta mugitzen. Trebea itzalekiko jolasetan. Trebea artaziekin. Trebea marrazten. Der Golem estreinatu orduko, arras zoratua, bere burua eskaini zion Wegenerri. Berarekin nahi zuen lan egin. Errefusatu besteak. Zuzendaria izateaz gain, arte jaio berria zen zinemaren ikusle lehenbizikoen estimua jasoa zuen Paul hark. Temoso jarri Lotte, zinemagileak amore eman arte. Animaziozko pieza batzuk behar zituen pelikula baterako. Lottek egingo? Nola ez?...

Horrela hasi zen zinema munduan txotxongiloak, lapitzak, antzerkia, dantza, sua erraz asko hartzen zuten zeluloide puskak, Mozart eta ipuinak maite zituen neska berlindarra.

24 urte baino ez zituela, egun Vimeon ikusgai eta dastagarri dagoen, seko liluratzeko modukoa den Die Abenteuer des Prinzen Achmed harribitxia burutu zuen.

100.000 irudi sortu zituen, 80 minutu dirauen animaziozko mirari honetarako; 25 segundoko. Walt Disneyk marrazkiak animatzen hasi baino bi urte lehenago gauzatu zuen oraindik ere parekorik ez duen altxor hori. Bere hondoan argia zuen mahaia erabiltzen zuen lanerako. Kristal baten gainean artaziez egindako siluetak jarri eta filmatu. Horren sinple, horren sorginkeria galanta.

Dentelazko soslai ederrak, parpailazko kreatura itzelak ziruditen eta egun ere diruditen printzeak, maitagarriak, hegan egiten duten zaldi mekanikoak, Damaskoko ate ederrak, paradisuko txoriak... Begiak bete lilura eta bihotza sorpresaz blai duzuela ikusiko dituzue 79 urte bete arte Lottek sorturiko amets horiek, Filminen dituzuen horiek

Tim Burtonek eta Pixarreko aztiek egin dizkiguten opari zoragarri horiek guztiak bezain markaz kanpokoak, mimo handiz ikuslea zorabioan murgilarazteko ahalmena galdu ez duten animaziozko erregalu berdingabeak, non ohiko ipuinak aspaldi zaharrean kontatzen ziren bezala kontatzen diren, beren krudelkeria eta edertasun osoz eta osoan. Ikusiko duzu, esaterako, Errauskineren ahizpa bere oina labanaz mozten, printzeak ekarritako zapatan erraz sar dadin; ikusiko kolpe batez zazpi hil zituen josle adoretsua ez zela guk pentsatzen genuen bezain jatorra. Ikasiko ipotxik ez zela Edurne Zuriren kristalezko zerraldoaren inguruetan...

Hitler ez zuen maite Lottek. Ezta konplize eta lankide zuen senarrak ere. Urteetan zehar ibili behar izan zuten Europan barna aterpe bila, baina, bidean zirela ere, jarraitzen zuen Lottek lanean. Lotte Reiniger, Eduardo Artazi eskuak maitatuaren irakaslea izan zelakoan nago ni. Eta horrela ez bada, sar dadila kalabazan.

Goizeko buletina

BERRIAren papereko edizioaren gai nagusiak biltzen ditu egunero (astelehenetan salbu). Goizean goiz iristen da zure posta elektronikora.

Albiste gehiago

Ekainaren 2an eguneratua, 19:00etan. ©BERRIA

Koronabirusaren azken datuak

Berria

Azkeneko 24 orduetan hamar lagun hil dira COVID-19 gaitzaren eraginez. Zortzi positibo atzeman dituzte PCR probekin, eta bost gaixo ospitaleratu dituzte. Euskal Herrian 29.491 gaixok eman dute positibo guztira, koronabirusa atzemateko probaren bat eginda. Horietatik 2.078 hil dira. Grafikoak, albiste barruan.

Maria Txibite, Manu Aierdi eta Elma Saiz kontseilariekin parlamentutik ateratzen. ©Idoia Zabaleta, Foku

Bortzgarren neurri sorta onartu du Nafarroako Parlamentuak

Berria

Navarra Sumaren abstentzioarekin eta bertze alderdi guztien baiezko botoarekin onartu dituzte neurriak. Bertzeak bertze kultura ogibide dutenentzat 50.000 euro arteko diru laguntzak onartu dituzte eta hamabi hilabetez luzatuko dituzte autonomoentzako eta aldi baterako lan erregulazioan daudenentzako alokairua ordaintzeko diru laguntzak. 

Elkarrizketa: Ana Galarraga eta Miren Basaras

«Zabaltzen jarraitu behar dugu ez dakigula benetan zer gertatuko den»

Jakes Goikoetxea

Asko dakite SARS-CoV-2 birusari eta COVID-19aren izurriteari buruz, baina, asko jakinda ere, zuhurtziaz jokatzen dute, ez baitakite zer gertatuko den epe laburrean eta luzera begira.

Behobiako zubia, Irun eta Hendaia artean, itxita. ©Andoni Canellada / Foku

Ekainaren 22an zabalduko dute Ipar eta Hego Euskal Herriaren arteko muga

Jon O. Urain

Reyes Maroto Espainiako Industria ministroak eman du dataren berri. Ia hiru hilabete daramatza itxita, eta itxierak eragozpen ugari eragin dizkie zonalde horietan bizi diren herritarrei.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna