Albistea entzun

ATZEKOZ AURRERA. Jason Gardner. Argazkilaria

«Tradizioek burrunba egiten dute toki guztietan»

Herriz herri inauteriak erretratatzen ditu Gardner argazkilariak. Musikatik tiraka ezagutu du gaiarekiko pasioa: «Inauterietan gizarte egiturak urratzen dira, eta ohiko legeak eteten dira».
BERRIA Tamaina handiagoan ikusi

Olaia L. Garaialde -

2022ko martxoak 12

Hamabost herrialde baino gehiagotako inauteriak ezagutu eta erretratatu ditu Jason Gardner argazkilariak (New York, AEB, 1972).Tradizioek, kulturek eta musikak erakartzen dute. Joan den astean Altsasun (Nafarroa) egon zen.

Zergatik dira inauteriak erakargarriak zuretzat?

Denbora gelditzen delako, eta gizartean ezarrita dauden arauak kolokan jartzen direlako. Oso gutxitan izaten dute erritual zaharrek horrenbesteko garrantzia mundu modernoan. Gainera, oso dibertigarriak dira.

Nolatan hasi zinen inauterietako argazkiak ateratzen?

Argazki proiektu pertsonala sortu nahi nuen. Betidanik gustatu izan zait musika, eta lanean hasi nintzen New Yorkeko musikariei argazkiak egiten. Hortaz, erabaki nuen Brasilgo musikari tradizionalaren inguruko dokumentazio lana abiatzea.

Eta hortik inauterietara.

Brasilgo inauteriak erretratatu nituen musika asko dagoelako.

Nolakoa izan zen esperientzia?

Pernambucoko inauteriak askotarikoak eta handiak direnez, askotan itzuli nintzen: lau aldiz. Bertako kulturan murgiltzeko aukera izan nuen. Jendea hasi zen zeremonia pribatuetara gonbidatzen, eta ezezagunak ziren tradizioak ezagutu nituen.

Antzekotasunak ikustea gustuko duzu. Zeintzuk sumatu dituzu?

Herrialdeak ez du garrantzirik; tradizioek burrunba egiten dute toki guztietan, eta gaiak errepikatzen dira.

Zer gai errepikatzen dira?

Dantza eta kantuarekin lotutako errituak: adibidez, kalejirak herrietan barrena, kanpaien hotsak, espiritu txarrak uxatzeko zaratak eta zorte ona eta uzta oparoa izateko kantuak.

Errebeldia ere nabaria da?

Demonioen pertsonifikazioen bidez eta suntsipenaren bidez islatzen dute. Trabestismoa eta beste jantzi subertsiboak agertzen dira. Inprobisatutako kaosa dago, gizarte egiturak urratzen dira, eta ohiko legeak eteten dira.

Zergatik egiten dute? Galdetu diezu?

Esaten dute ederra dela sasoien aldaketa ospatzea eta sakontasunez identitatearekin konektatzea.

Lantzen (Nafarroa) egon zinen, baina ezin izan zenuen deus ikusi.

Normalean aldez aurretik ikertzen ditut, eta informatzen naiz, baina, bat-batean neurriak aldatu zituztenez, ez nuen astirik izan.

Lantzetik Altsasura joan zinen. Nolakoa izan zen esperientzia?

Tokian tokiko jendearen energiaz gozatu nuen. Haurrentzat eta nagusientzat zen, eta askok jantzi tradizionalak jantzi zituzten. Asko harritu ninduen dena oso antolatuta zegoela baina inauterietako esentzia basatia mantentzen zutela.

Zein da zure hurrengo helmuga?

Frantziako herri batzuetan oraindik inauteriak dira. Herri batzuetan tradizioak berritzen ari dira. Normalean ez dira oso ezagunak, baina oso interesgarria iruditzen zait.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Baltsa piratak, portutik Kontxarako bidean. ©JON URBE / FOKU

Donostia abordatu dute piratek ia 200 ontzitan

Hodei Iruretagoiena - Mikel P. Ansa

Itzuli da Aste Nagusi Pirataren ikur bihurtu den ekitaldia, bi urteko etenaren ondoren. Ia berrehun ontzi abiatu dira, 17:00ak jo dutenean. Abordatzeak hogeigarren aldia du aurten.

 ©ANDONI CANELLADA / @FOKU

«Ahituta amaitzen dugu, baina zoriontsu»

Enekoitz Telleria Sarriegi

Klasikoetan klasikoena da Arnoldo izozkitegia Donostian. 1935ean hasi ziren, eta laugarren belaunaldiko kidea da Alustiza: «Hauxe da txikitatik edoski duguna; gure odola da, eta ezin genuen hiltzen utzi».
Mariana Etxegarairen hilobia, Hazparnen (Lapurdi). ©HAZPARNEKO HERRIKO ETXEA

«Kantuan hastean hein bat lotsatua nintzen, baina ahantzia nuen berehala»

Miel A. Elustondo

Julien Vinsoni zor bide zaio bertsolaritzari buruzko aipurik zaharrenetakoa, 1869ko irailean Saran egindako Lore Jokoetakoa. Hantxe dira ageri Jatsuko Piarres Ibarrart 'Bettiri', Azkaineko Mari Luixa Erdozio eta Joanes Etxeto 'Senpereko errienta' koplariak. Usteak ustel, Erdozio ez da salbuespen. Garaian, beste bi emakumezko ere nabarmendu ziren kantuan, Mariana Etxegarai 'Aña Debrua' eta Marie Hargain, bertsolari txapeldunak.
Uribarri Ganboako Garaioko hondartza. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Barnealdeko hondartzak

Eider Etxeberria Soria

Uribarri Ganboako urtegia urte osoan bisitatzeko leku aproposa da, uda sasoian batez ere. Garaioko eta Landako hondartzak daude han, eta bainua hartzea baimendurik dago

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Olaia L. Garaialde

Informazio osagarria

Iruzkinak kargatzen...