Albistea entzun

Osasuna. PENTSALDIAN

Osasuna eta hizkuntza

Felix Zubia - Donostia ospitaleko ZIUko medikua

2022ko otsailak 22

«Zer nahi duzu, mediku ona ala euskalduna?» Hori da zitalkeriaz askotan entzun behar izaten dugun galdera. Mediku euskaldunontzat bereziki iraingarria, mediku ona eta euskalduna era berean izatea kontrajarriak baitira esaldi honen arabera. Baina, batez ere, erabat faltsua, ezinezkoa delako mediku edo bestelako osasun langile ona izatea, laguntzen ari garen pertsona horren hizkuntzan egiten ez bada.

Osasuna eta hizkuntzaren gaia hizkuntza eskubideen ikuspegitik jorratu izan da ia beti. Arrazoiz, gainera, edozein pertsonak duelako administrazio publikoan berak nahi duen hizkuntzan jarduteko aukera, eta administrazioak eskubide hori betetzeko baliabideak jarri behar baititu. Baina osasunaz eta hizkuntzaz ari garenean, bada sarri landu ez den alderdi bat, niretzat aurrekoa bezain garrantzitsua, eta hau arretaren kalitatearena da. Frogatua dago ezinezkoa dela osasun zaintza egoki bat ematea pertsona horren hizkuntzan ez bada. Beste hizkuntza batean jardunarazteak diagnostikoak atzeratu edo okerrarazi ditzake, tratamendu desegokiak jartzera eraman, eta emandako arretaren kalitatea jaitsi. Beraz, eta gaur ari naizen ikuspegitik, gaitasun profesional egokia izatea da pertsona bati bere hizkuntzan arreta eskaintzea. Eta honen kontra joatea arretaren kalitatearen aurkakoa da; eta ezjakintasunaren, utzikeriaren eta segurtasunaren aurkakoa.

Geroz eta froga gehiago ditugu honen inguruan. Psikiatrian, adibidez, elkarrizketa da diagnostikorako tresna nagusi eta ia bakarra, eta pazienteak nahi ez duen hizkuntzan arituz gero, diagnostiko okerrak egiten dira. Neurologian, hizkuntzaren gaitzak edo afasiak aztertzeko ezinbestekoa da pertsona horren hizkuntzan aritzea; kale egingo dugu bestela. Logopedian, hizkuntzaren errehabilitazioa zeurea ez duzun hizkuntzan egiten bada, emaitzak askoz ere okerragoak dira. Eta berdin, nahiz ez hain nabarmen izan, osasungintzaren beste alorretan ere. Neure begiz eta belarriz jasoa da nola euskaraz ez zekien mediku batek afasia bat diagnostikatu zion gaztelaniaz ondo moldatzen ez zen pertsona bati, neuk zuzendu eta ahoa bete hortz geratu zen arte nirekin bizi-bizi hizketan entzutean, euskaraz noski. Neuk ikusia da nola eldarnioa zutela pentsatzen zuen euskaraz ez zekien erizain batek, gaztelaniaz erdipurdi moldatzen zen aitona bat gauez haserretu zelako. Eta horrelako asko, haserrez eta minez betetako zerrenda osatzeraino.

Hau ederki dakite munduko herrialde indartsuenek. Espainiar Estatuan, espezialista izateko BAME (gaztelaniaz MIR) azterketara aurkeztu nahi duen atzerritar batek gaztelaniazko C1 hizkuntza gaitasuna frogatu beharra dauka ezinbesteko baldintza moduan. Zer nahi duzu, gaztelaniaz dakien medikua, ala medikurik onena? Zergatik, modu logikoan gaztelaniarentzat onartzen dena, ez da beste hizkuntzentzat onartzen? Ameriketako Estatu Batuetan mediku lan egiteko, ingelesezko azterketa bat gainditu beharra dago, ezinbestean. Hauek ere, tontoak ez direnez, arazoaren jakitun direlako. 2009an, Madrilgo Mediku Elkargoak publikoki salatu zuen atzerritik etorritako medikuen %20k ez zekiela ondo gaztelaniaz, «ezinbestekoa den baldintza arreta lana egoki egiteko», euren hitzak testualki itzulita. Eta hemen, zergatik ez?

Ezinezkoa da Euskal Herrian osasun langile ona izatea euskaraz ez badakizu. Ez da hizkuntza eskubidea bakarrik, kalitatezko osasun arreta jasotzeko eskubidea ere bada. Bada garaia hau ozen esan dezagun. Eta honi kontra egiten diona, maltzur eta zitalaz gain, osasun kontuetan ezjakina ere bada, duen postua edozein delarik ere.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Emakume bat maskararekin paseatzen, Donostian. ©GORKA RUBIO/FOKU

COVID-19arekin hildakoak eta positibo eman dutenak gutxituz doaz etengabe

Jone Arruabarrena

Astetik astera, nabarmen jaisten ari dira kopuruak; oraingoan, 31 hildako izan dira, eta 1.881 positibo.

Aragoiko kanala. ©Javier Cebollada / EFE

Hilik aurkitu dute atzotik desagertuta zegoen Ribaforadako bizilaguna

Berria

Zaragozako Novallas (Aragoi) herrian aurkitu dute 82 urteko gizonaren gorpua.

Tuterako Santanak, artxiboko argazkian. ©TUTERAKO UDALA

Hil egin da Tuterako entzierro batean larri zauritutako gizona

Berria

74 urte zituen, eta uztailaren 26ko entzierroan zauritu zen.

BU-520 errepideko 2. kilometroa, Burgos ©Google Maps

Hiru gazte hil dira asteburuan trafiko istripuz

Lide Egizala Urteaga

Barakaldoko 20 urteko bi gazte hil ziren larunbat gauean. Igandean, berriz, Astigarragako gazte bat hil zen Pirinioetan, moto istripu batean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...