Albistea entzun

LARREPETIT

'Z' idazteko hamabi modu

Nora Arbelbide Lete -

2020ko urriak 23

Frantsesez 'z' soinua idazteko hamabi modu daude: s, ss, c, cc, sç, ç, sc, t, th, sth, x, z. Adibide hau Arnaud Hoedt eta Jérôme Piron irakasleena da, «À qui la faute?» (Norena da hutsa?), Parler comme jamais (Sekula ez bezala hitz egin) emankizunetik hartua.

Batzuentzat horrek egiten du eder frantsesa. Konplikatua dena, ederra da. Konplikazioak sotiltzat dituzte. Ortografiarekin arazoak dituztenek gehiago ikastearekin aski luketelakoan. Ez dutelakoan aski indar egiten. Ezaxolakeria balitz bezala. Hori leporatzen zitzaien anitzetan jaka horiei. Sare sozialetan idazten zituzten aldarrikapenetan huts ortografikoak zenbatzen jostatzen ziren aurkariak. Haien sinesgarritasun guztia porrotera eramaten zuten kritika sinple horrekin. Huts ortografikoak biziki eraginkorrak dira. Diskriminaziorako.

Indar txiki bat.

Hitzak eta ortografiak memorizatzeko modua ez dugu denek bera. Batzuei hitz bat behin begiratzea aski zaie ortografia barneratzeko. Instintuz ari direnean ere, funtzionatzen zaie. Beste batzuentzat memoria kontuak ez dira hain errazak eta ortografia ez da begi bistako. Dislexikoei, adibidez, zailtasunak ugaritzen zaizkie.

Banaz beste 80 oren iragaten dituzte kolegioko ikasleek 6.etik 3.enera lehenaldiko partizipioa ikasten. Pentsa, Frantziako Hezkuntza ministroa den Jean-Michel Blanquer ere harrapatu dute ortografia kontuetan.

Erreformak, izan, izan dira. Baina XIX. mende erditsuan gelditu da dena, ortografia kontuak Frantziako Estatuak bere gain hartzean. Ofiziala, nazionalizatua, baitezpadakoa egin da ortografia, lehen maila bezala. Poliziaren lanetako bat saltegietako izenburuetan hutsak begiratzea izan da. Eta geroztik, aldaketak ezinezkoa dirudi.

Lehenagotik heldu baita, gainera, konplikazioa. Izan ere, ortografia hautatzeko unean, forma aldaera konplikatuenaren hautua egin izan dute. Nahitara. Hautu politikoa. Horrela justifikatu duena 1673an Mezerayk Frantziako akademian: «Ortografia zaharra segitu nahi duela iragartzen du Konpainiak [akademiak], jende letradunak ezberdintzeko ezjakinengandik eta emazte soilengandik».

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.