Albistea entzun

Koronabirusa. ZIENTZIA PENTSALDIAN

COVID-19a eta emakumeak: diskriminazio iraunkorra

Ana Galarraga Aiestaran - Elhuyar Zientzia

2021eko ekainak 22

COVID-19aren krisia lehertu zen lehen unetik, sexu- eta genero-diskriminazioak gerta ez zitezen neurriak hartu behar zirela ohartarazi zuten, hasi herrietako mugimendu feministetatik eta Osasunaren Mundu Erakunderaino.

Aurreko krisietan ere, izan sanitarioak zein beste edozein jatorritakoak, argi ikusi da emakumeak baztertzeak gizarte osoari dakarkiola kaltea. Aitzitik, genero-ikuspegia beharrezkoa izan da krisietatik ateratzeko, edo, behintzat, haien ondorioak leuntzeko.

Alabaina, ohartarazpenei (eta, kasu batzuetan, baita legeei ere) ez entzuna egin, eta COVID-19an ere nabarmena izan da emakumeen aurkako diskriminazioa. Adibidez, lehen olatuan, azterketa serologikoek erakutsi zuten infekzioak ohikoagoak izan zirela adin ertaineko emakumeen artean, beste gizarte-taldetan baino. Urtebete geroago, diskriminazioak iraun egiten du, esaterako, txertaketan eta COVID iraunkorrean.

Txertaketan, COVID-19a agertu baino lehen ere, ikusi izan da ingurune sozioekonomiko apaletako emakumeek zailtasunak dituztela osasun-kanpainetan parte hartzeko, hainbat arrazoirengatik: informaziorik eza, autonomia eskasa, lana, zaintza-ardurak, mugitzeko zailtasunak…

Bada, osasunean berdintasuna sustatzeko Global Health 50/50 erakundearen arabera, maiatzean 180 herrialdek dagoeneko martxan zuten txertaketa-kanpaina, eta haietatik 34tan baino ez dira jasotzen txertatutakoen datuak, sexuaren arabera bereizita.

Gabezia hori ez da herrialde jakinetara mugatzen, gainera. Herrialde ekonomikoki aberatsetan datuak bereizita biltzeko joera handiagoa dagoen arren, oraindik asko dago hobetzeko. Esaterako, COVID-19ak eragindako heriotzei dagokienez, haietako % 54k baino ez zituen datuak bereizita jaso; herrialde pobretuen artean, are gutxiagok: % 34k.

COVID iraunkorrari buruzko datuak ez dira sexua bereizita jasotzen, oro har. Baina, jaso dituzten lekuetan, nabarmena da epe luzeko sintomak izaten dituztenen gehiengoa (% 60-80 artean) emakumeak direla; emakumeak, eta adin ertainekoak.

Berez, harritzekoa ere ez da, beste infekzio batzuen osteko sindromeak ere ohikoagoak baitira emakumetan, gizonetan baino; adibidez, entzefalomielitis mialgikoa edo neke kronikoa. Sindrome horien jatorrian, kasu askotan, infekzio bat egoten da, eta litekeena da COVID iraunkorrean ere antzeko mekanismoak egotea oinarrian.

Sarritan, ordea, gaitz horiek dituzten emakumeak ez dira aintzat hartu, eta beren ondoezen atzean arrazoi psikikoak egotea egotzi izan zaie; hala nola hipokondria eta depresioa. COVID iraunkorrean ere horren arriskua dagoela salatu dute adituek, eta ikerketa gehiago behar direla aldarrikatu dute, sindromea bera hobeto ezagutzeko, eta sexuak nola eragiten duen jakiteko.

Izatez, jakina da immunitatearekin lotutako gene asko X kromosoman daudela. Hortaz, kromosomikoki XX diren pertsonek indar handiagoz erantzuten dute patogenoen aurka. Gaixotasun autoimmuneak ere ohikoagoak dira haietan. Baina diferentzia horri ez zaio behar adina arreta jartzen, eta oraindik alderdi asko geratzen dira argitzeko.

Horrenbestez, sexua eta generoa aintzat hartuta ikertzea baliagarria izango litzateke, ez bakarrik COVID iraunkorra hobeto ezagutzeko eta hari aurre egiteko tratamenduak garatzeko, baizik eta beste gaixotasun batzuen prozesuak hobeto ulertzeko. Eta diskriminazio iraunkorrarekin amaitzen hasteko.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Donostiako alde zaharreko kaleak hutsik, urrian, bigarren alarma egoeran. ©Gorka Rubio/ Foku

Espainiako Auzitegi Konstituzionalak legez kanpokotzat jo du bigarren alarma egoera ere

Edurne Begiristain

Voxen helegitea onartu du bermeen auzitegiko osoko bilkurak. Erabaki horren aurka agertu dira hamar epaileetatik lau.

Euneiz unibertsitate pribatua hartuko duen eraikina. ©JAIZKI FONTANEDA / FOKU

Euneiz sortzeko legearen tramitazioari bidea eman dio Eusko Legebiltzarrak, EAJ, PSE, PP-C's eta Voxen babesarekin

Ion Orzaiz

EH Bilduk argudiatu du «etekin ekonomikoak lortzea xedetzat duen unibertsitate pribatu batek» ezin duela finantzaketa publikorik jaso

Egoiliar eta senitartekoek zahar etxeetako arta ontzat dutela esan du Maite Peñak

Egoiliar eta senitartekoek zahar etxeetako arta ontzat dutela esan du Maite Peñak

Arantxa Iraola

Inkesta bat egin dutela jakinarazi du, eta %74,5k eskaintzen den arreta egokia dela adierazi dutela

Rcardo Etxepare (eskuinean), Noam Chomsky hizkuntzalaria agurtzen, 2006an. ©Imanol Otegi / Foku

EHUko udako ikastaroetako zuzendari ohi Ricardo Etxepare zendu da

Gotzon Hermosilla

Bizitza unibertsitateari lotua eman zuen, baina politikan ere aritu zen eta Irungo alkatea izan zen bolada labur batez

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.