Albistea entzun

Kimikako Nobel saria jaso dute litio ioizko baterien garapenaren aitzindariek

John B.Goodenough alemaniarraren, Stanley Whittingham britainiarraren eta Akira Yoshino japoniarraren lanak nabarmendu ditu epaimahaiak
Irudian, Kimikako Nobel saria eskuratu duten zientzialariak.
Irudian, Kimikako Nobel saria eskuratu duten zientzialariak. NAINA HELEN JAMA/TT Tamaina handiagoan ikusi

Uxue Gutierrez Lorenzo -

2019ko urriak 10

Hirugarren hirukotea; Medikuntza, Fisika eta, orain, Kimika. Atzo ere hiru gizonezko ikerlari saritu zituen Zientzien Suediako Errege Akademiak. John B. Goodenough alemaniarrak, Stanley Whittingham britaniarrak eta Akira Yoshino japoniarrak lortu dute 2019ko Kimikako Nobel saria. Litio ioizko baterien garapenean oinarritu dituzte hirurek euren lanak, bakoitzak bere aldetik. Izan ere, egungo gailu elektroniko gehienek litio ioizko bateriak erabiltzen dituzte: sakelako telefonoek, eskuko ordenagailuek eta auto elektrikoek, besteak beste. Hiru kimikariak «iraultza teknologiko» horren aitzindari direlakoan nabarmendu ditu akademiak: «Erregai fosilik gabeko gizarte haririk gabekoaren oinarriak ezarri zituzten».

Iragan mendeko 70eko hamarkadan ekin zion Whittingamek litiozko lehenengo bateria erabilgarria ontzeari, eta britainiarraren bideari segitu zion Goodenoughek. Produktuaren prototipoa hobetu guran, bateria ereduaren potentzia bikoiztea lortu zuen Goodenoughek. Alemaniarrak bizitza osoa eskaini dio kimikari, eta 97 urte bete berritan eskuratu du Kimikako Nobela; saria jaso duen pertsonarik helduena da. Azkenik, Yoshino japoniarrak beste biek hasitako bidea borobiltzeko urratsa egin zuen; litio soila litio ioizkoarekin ordezkatu zuen. Hobekuntza horri esker, bateria praktikan erabilgarri bihurtu zen, litio ioizkoa seguruagoa baita.

Guztiak gizonak

Astelehenean abiatu zuten garaikurren banaketa, eta, dagoeneko, bederatzi ikerlari saritu dituzte, guztiak gizonezkoak. Kasu guztietan, hain justu, hiru sari banatu dituzte alor bakoitzean: gai orokorren inguruan zientzialari ezberdinek egindako ekarpen zehatzek piztu dute epaimahaiaren arreta. Zelulen funtzionamenduan oxigenoak zer-nolako eragina duen zehazteko azterketak egin dituzte astelehenean Medikuntzako Nobela eskuratu zuten William G. Kaelin, Gregg L. Semenza eta Peter J. Ratcliffek. Atzo, berriz, James Peeble, Michel Mayor eta Didier Queloz astrofisikoak gailendu ziren Fisikako Nobelean.

Gaur banatuko dute Literaturarena, eta, ezohiko eran, sariketa bikoitza izango da: iazkoa eta aurtengoa. Bihar Bakeak hartuko du lekukoa, eta Nobel Sarien sorta Ekonomiakoak itxiko du, datorren astelehenean.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Turista talde bat, Donostian. ©GORKA RUBIO / FOKU

Eremu gorritik kanpoko bederatzi herri handik gainditu dute 400eko langa, Donostia barne

Berria

Gipuzkoako zortzi herri handi sartu dira eremu gorriko datuetan: Donostia, Azpeitia, Deba, Eibar, Hernani, Mutriku, Urnieta eta Zumaia; herrialdeko beste herri handi gehienak iristeko atarian daude. Laudiok ere gainditu du tasa.

Birusa detektatzeko baheketa Agurainen (Araba), artxiboko irudi batean. ©Raul Bogajo, FOKU

Beste 1.119 kasu positibo zenbatu dituzte Hego Euskal Herrian

Uxue Rey Gorraiz

Hirugarren egunez jarraian, egun bakarrean detektatutako positibo kopuruak mila kasuren langa gainditu du Hegoaldean. Birusaren agerraldi bat atzeman dute Bilboko zahar etxe batean; sei egoiliar kutsatu dira.

Mendigoizale bat Gorbeia mendia igotzen, Bizkaiko aldetik. ©Juanan Ruiz/FOKU

Eremu gorriko herrietan sartu eta irtetea galaraziko zaie mendizale federatuei ere

Maria Ortega Zubiate

Eusko Jaurlaritzak federatutako kirolarientzako arauak aldatu ditu, eta lehian ari ez diren kirolariak ezingo dira eremu gorritik atera edo bertara sartu.

Ertzainak itxiera perimetrala kontrolatzen, Gasteizen. ©ENDIKA PORTILLO / FOKU

Alarma egoeraren osteko eskumenen harira, zalantza ugari daude oraindik

Uxue Rey Gorraiz - Maria Ortega Zubiate - Edurne Begiristain

Txosten juridiko bat eskatu du EH Bilduk. Urkulluk berretsi du alarma egoera luzatzeko nahia

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna