Albistea entzun

Kazakhstango presidenteak agindu du «hiltzeko» tiro egiteko manifestariei

Tokaieven esanetan, «bidelapur eta terrorista armatuak» ari dira parte hartzen mobilizazioetan
Azken egunotan Kazakhstanen egindako mobilizazioetan dozenaka pertsona hil dira. Argazkian, estatuko indarren eta manifestarien arteko istiluak, Almatyn.
Azken egunotan Kazakhstanen egindako mobilizazioetan dozenaka pertsona hil dira. Argazkian, estatuko indarren eta manifestarien arteko istiluak, Almatyn. EFE Tamaina handiagoan ikusi

Igor Susaeta -

2022ko urtarrilak 8

Azken egunetan gobernuaren aurkako protesta handiak egiten ari dira Kazakhstanen, eta, iturri ofizialean arabera, dozenaka lagun hil dira horietan. Kassim-Jomart Tokaiev presidenteak agindu die Polizia indarrei abisurik eman gabe «hiltzeko» tiro egiteko mobilizazioetan parte hartzen duten manifestariei. Estatuburua adierazpen instituzional baten bidez zuzendu zitzaien atzo herritarrei, eta adierazi zien ez duela hitz egingo manifestariekin, aurrerantzean ez dituela haien eskakizunak aintzat hartuko, iritzita «bidelapur eta terrorista armatuak» direla. SESB Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuneko errepublika ohian azken 30 urteotan izandako protestarik bortitzenak dira azken astean lehertutakoak. Erregaien prezioaren igoerarengatik hasi ziren berez, baina egoera ekonomikoa eta politikoa medio, estatuaren buruzagien jardunaren aurkakoak dira mobilizazioak. Gobernuak asteazkenean dimisioa emanagatik, protestekin jarraitu dute.

Kazakhstango gobernuburuaren esanetan, horietan parte hartzen ari direnak «tokikoak zein atzerrikoak» dira, eta haien «jardun armatuarekin» herritarren aurka egiten ari dira. Agintariek azaldu dutenez, azken egunetako liskarretan dozenaka zibil hil dira, baita estatu indarretako hemezortzi kide ere. Zaurituak milatik gora dira; ospitaleratuak, laurehun bat, eta, Barne Ministerioaren arabera, 3.000 pertsona baino gehiago atxilotu dituzte.

Giza eskubideen aldeko hainbat elkarteren ustez, Tokaievek iragarritakoak «desastre bat» eragin dezake. HRW Human Rights Watchek Asian duen bulegoko zuzendari Hugh Williamsonek ohartarazi zuen Twitterren, «hildako gehiago egoteko arriskua» areagotuko dela.

Tokaieven esan zuen «modu baketsuan» egindako eskaerak kontuan hartu dituela. Iruditzen zaio, ordea, manifestari gehienak «kriminal batzuk» direla; Tokaieven hitzetan, «20.000 bat» dira. «Atzerritik esaten dute bi aldeek hitz egin behar dutela irtenbide baketsu bat emateko. A zer nolako memelokeria. Zer-nolako negoziazioak eduki daitezke kriminalekin? Bidelapurrek eta terroristek suntsituak izan behar dute», nabarmendu zuen.

Azken egunotako istiluei erreparatuta, estatu indarrak beraiek kritikatu zituen 2019tik Kazakhstango presidentea denak. «Oso-oso inportantea da jakitea zergatik gelditu zen lo estatua eta ez zuen eraso terroristen ezkutuko prestakuntzaz edo borrokarako zelulez ohartarazi. Ikusi dugu ez dugula nahikoa tropa berezirik, ez ekipamendu berezik ere». Kazakhstango Polizia, Guardia Nazionala eta armada mobilizatuta nahikoa ez, eta ODKB Segurtasun Kolektiborako Itunaren Erakundeko tropen laguntza baliatu du liskarretan. Errusia, Armenia, Bielorrusia, Kirgizistan eta Tajikistanekin batera da Kazakhstan ODKBko kide.

Aliantza horrek garraio militarrerako 75 hegazkin bidali ditu Kazakhstanera, Errusiako Defentsa Ministerioak atzo ohar baten bidez zehaztu zuenez. Hori dela eta, Tokaievek eskerrak eman zizkion Vladimir Putin Errusiako presidenteari. «Oso azkar erreakzionatu du, eta, batez ere, laguntasun sentipen bero batekin erantzun dio nire eskaerari».

Kontrara, «atzerriko politikarien eta hedabide independenteen jokabide akuilatzailea» salatu zuen. «Uste dute zuzenbidearen gainetik daudela eta edozeri buruz hitz egiteko biltzeko eskubidea dutela».

Jakinarazi zuen, gainera, estatuaren indarrek, ODKBkoen laguntzarekin, herrialdean egoera «egonkortzea» lortu dutela; baita Almaty hirian ere, liskarrak lehertu diren lekuan. «Larrialdi egoera ezarri izanaren ondorioak ikusten ari gara». Halere, The Guardian egunkariak kaleratu zuenez, atzo ere tiroak entzun ziren.

Indarkeria bukatzeko eskea

Emmanuel Macron Frantziako presidentea eta Ursula von der Leyen Europako Batzordeko burua Parisen elkartu ziren atzo, eta Kazakhstanen indarkeria bukatzeko eskatu zuten. Alemaniako, Erresuma Batuko eta AEBetako gobernuak ildo beretik mintzatu dira.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Abenduaren 18an, ebazpenaren kontra eta katalanezko murgiltze ereduaren alde Bartzelonan eginiko manifestazioa. ©Dani Codina

Auzitegiak hamar egun eman dizkio Generalitateari ikastetxe guztietan irakastorduen %25 gazteleraz emateko

Edu Lartzanguren

Ikusteko dago zer egingo duen Kataluniako Gobernuak, ebazpena desobedituko duela esan izan baitu iraganean.

AEBetako Estatu idazkari Anthony Blinken, eta Errusiako Atzerri ministro Sergei Lavrov, gaur Genevan. / ©Martial Trezzini, EFE

NATOko tropak Errumania eta Bulgariatik erretiratzeko eskatuko die Errusiak AEBei

Arantxa Elizegi Egilegor

AEBetako Estatu idazkaria eta Errusiako Atzerri ministroa Genevan biltzekoak dira gaur Ukrainako tentsio giroa baretzeko asmoz. Donetsk eta Lugansk estatu gisa aitortzea aztertuko dute Errusiako behe ganberan.

Petrolioa garbizeko lanak, Ventanillako hondartza batean. / ©Stringer, EFE

Repsolek 6.000 petrolio upel isuri ditu Perun, azken urteetako «hondamendi ekologikorik handienean»

Jon Ordoñez Garmendia

Limatik iparraldera dagoen kostaldeko 50 kilometro hartu ditu La Pampanilla findegiaren isuriak, eta guztira ia hiru kilometroko azalera du orbanak. Pedro Castillo presidenteak esan du «ekozidio bat» izan dela, eta «onartezina» dela. Repsolek erantzun du ez dela bere ardura izan, eta Tongako sumendiaren erupzioarekin lotu du isurketa.

MoldovaGaz energia enpresaren egoitza, Chisinaun. Gasaren prezioa bikoiztu egin da azken bi urteetan Moldavian. ©DUMITRU DORU / EFE

Gasak bizimodua zaildu die

Alex Bustos

Gazpromek Moldaviako Gobernuari ohartarazi dio gasa etengo diola urtarrilean zorrak kitatu ezean. Larrialdi egoera ezartzea onartu du parlamentuak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.