Albistea entzun

Nafarroan ia 9.000 etxeko langile daude, eta lautik batek ez du kontraturik

Berdintasunaren Institutuak egindako azterketa baten arabera, hamar langiletik bederatzi emakumeak dira, eta baldintza prekarioak dituzte
Eva Isturiz eta Irene Lapuerta NUPeko ikerlaria, atzo.
Eva Isturiz eta Irene Lapuerta NUPeko ikerlaria, atzo. IDOIA ZABALETA / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Joxerra Senar -

2021eko ekainak 12

Oraintxe bertan, Nafarroan ia 9.000 pertsona aritzen dira etxeko lanetan, eta hamarretik bederatzi emakumeak dira. Halaber, sektore horretan aritzen diren lau langiletik batek ez du legezko kontraturik, eta soilik %13k kobratzen dute hilean 1.050 eurotik gora. Nafarroako Berdintasunaren Institutuak azterketa bat kaleratu berri du etxeko langileen baldintzen inguruan, eta agerian utzi du «sektore feminizatu, prekario eta ikusezina» dela oraindik ere. Paradoxikoki, Eva Isturiz institutuko zuzendariaren arabera, etxeko langileak «giltzarri» dira egungo gizarte egituran, eta hala aitortu zuen Madrilgo gobernuak, iazko martxoaren 27ko dekretuan funtsezko jardueren artean sartu zituenean langileok.

Begoña Elizalde, Victoria Bogino eta Irene Lapuerta NUPeko ikerlariek eta Magdalena Diaz Carlos III unibertsitateko irakasleak egin dute ikerketa. Atzoko aurkezpenean, Lapuertak azaldu zuen «garai egokia» dela langile horien egoera aztertzeko, hamar urte bete baitira Espainian haien lan baldintzak arautzen dituzten bi lege onartu zirenetik. Ikerketak, INE estatistika erakundearen eta Gizarte Segurantzaren datuez gain, 190 langileri egindako inkesta izan du oinarri.

Iazko iraileko datuen arabera, 6.811 langile zeuden izena emanda Etxeko Langileen Erregimen Berezian. Ondorioz, oraindik ere langileen laurdenak beltzean kobratzen dute. «Azken urteetan ezarritako lege aldaketek, kopuru hori murriztea lortu duten arren, ez dute praktika hori desagerrarazi», nabarmendu dute ikerketan.

Gainera, sektorean aritzen diren hamar langiletik lau etorkinak dira. Sektoreak jatorriaren arabera bereizi ditu langileak, aldeak ikusi baititu lan baldintzetan. Etorkinen artean, gehienak latinoamerikarrak dira: gazteagoak dira, prestakuntza handiagoa dute, eta haien artean ohikoagoa da legezko kontratua izatea. Bertakotzat jotako langileen artean, berriz, maiztasun handiagoarekin gertatzen da egoera irregularrean egotea —galdetutakoen %36 ez daude afiliatuta, eta etorkinen artean %26 dira—, eta, kasu horietan, familiako gizonezkoaren soldata nagusiaren «osagarri gisa» ikusten da ordainsaria.

Pobrezia arriskuan

Oro har, Nafarroako etxeko langileen %64k soilik dituzte oporraldiak, eta %57k kobratzen dituzte aparteko orduak. Inkesta egindakoen %42k onartu dute dagokiena baino ordu gehiagoz egiten dutela lan. «Zenbaki hauek agerian uzten dute etxeko enpleguak, bere berezitasunen ondorioz, ez duela langileen pobrezia arriskua eragozten», diote ikerlariek. Hala, galdetutako langileen %63k aitortu dute oso kezkatuta daudela ohiko gastuei ezin dielako aurre egin. Azterketak dio zenbaitetan langile askok zaintzan jarduten dutela etxeko lanekin batera eta egoera hori gehiagotan gertatzen dela langile etorkinen artean (zehazki, %57).

Errenta zergan sektoreko langileen kontratazioa sustatu asmoz, Nafarroako Gobernuak %25etik %100era igo zituen iaz Gizarte Segurantzako kotizazioen gaineko kenkariak. Isturizen arabera, amaitzear den errenta kanpainan islatuko dira neurriaren ondorioak. Dena den, 2019ko datuek agerian utzi dute kenkari hori 2.812 pertsonek eskatu zutela, eta ogasunak 1,63 milioi euro biltzeari utzi ziola.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Maiatzaren 28an protesta egin zuten Bilbon, 'Hemen ez dago inor soberan' lemapean ©Aritz Loiola/FOKU

Lan gatazka ezberdinetan murgildutako langileek protesta bateratua deitu dute ostiralerako, Bilbon

Aitor Biain

Petronor, UTE Bilboko Argiak, Novaltia, PCB eta Tubacexeko langile batzordeek antolatu dute maniestazioa. Enplegu duina eta kalitatezkoa aldarrikatuko dute, eta 2010eko, 2011ko eta 2012ko lan erreformak baliogabetzea. 

Finantzen Euskal Kontseiluaren azken bilera, otsailean. ©Jaizki Fontaneda / Foku

Aldundiek iaz baino ia 1.300 milioi gehiago bildu dituzte

Iker Aranburu

Bilketa 2019koaren azpitik dagoela ohartarazi du Gipuzkoako Aldundiak

Teresa Ribea Espainiako Trantsizio Ekologikorako ministroa, eskuinean, gaur. ©Chema Moya / Efe

Argindarraren gaineko zerga etetea aztertzen ari da Espainiako Gobernua

Iker Aranburu

Eguraldiak eta CO2a isurtzeko eskubideek prezioa asko garestitzen ari dira.

Solarparck burtsara atera zen eguna, 2018ko abenduan. Pablo Burgos eta Jose Galindo buruak. ©Miguel Toña / Efe

Solarpack erosiko du Suediako funts batek

Iker Aranburu

Getxoko eguzki energiako konpainiaren %100 erosteko eskaintza publiko bat egin du EQT Infraestructurek, eta saltzeko prest dira akziodun nagusiak.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna