Albistea entzun

Katalisi teknika baten asmatzaileei emango diete Kimikako Nobel saria

Benjamin List eta David MacMillanen lana aitortu dute, organokatalisi asimetrikoa garatzeagatik. Teknika horrek botiken sorrera erraztu du
Benjamin List, sariaren berri izatean.
Benjamin List, sariaren berri izatean. FRIEDEMANN VOGEL / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Juanma Gallego -

2021eko urriak 7

Stockholmgo Karolinska Institutuak atzo ezagutarazi zuen aurtengo Kimikako Nobel saria Benjamin List alemaniarrak eta David MacMillan eskoziarrak jasoko dutela, katalisiak egitea errazten duen teknika bat garatzeagatik: organokatalisi asimetrikoa. Suediako Zientzien Errege Akademiaren esanetan, teknika horrek botikak garatzeko prozesuak azkartu eta hobetu ditu, eta konposatu merkeagoak sortzeko bidea ireki du. Modu berean, industria kimikoak ingurumenean duen inpaktua txikitzen lagundu du.

Bi zientzialariek 2000. urtearen bueltan garatu zuten teknika berria, nork bere aldetik. Saridunen berri ematean, Kimikako Nobel batzordeko presidente Johan Aqvistek nabarmendu du katalisi mota hori«sinplea bezain asmotsua» dela. Horren bitartez, molekula asimetrikoak modu errazagoan eraiki daitezke, eta konposatu kimikoak aiseago eralda eta sor daitezke.

Katalisiaren bitartez, erreakzio kimikoak bideratu eta azkartu egiten dira. Duela bi hamarkadara arte, metalak eta entzimak baliatzen ziren horretarako. Baina katalizatzaile organikoak erabilita, ingurumen inpaktua txikitzen da, elementu organikoetan abiatutako loturak errazten direlako. Dena dela, abantailarik handiena molekula asimetrikoak sortzeko gaitasuna da. Izan ere, laborategian molekulak ekoizten direnean, bi molekula simetriko sortu ohi dira, baina normalean bat bakarrik da erabilgarria. Hortaz, ekoizpen hori modu asimetrikoan egitea komeni da, eta hori da, hain justu, organokatalisi asimetrikoa ahalbidetzen duena.

Sareko BERRIAzalea:

Irakurri berri duzun edukia eta antzekoak zure interesekoak badira, eskari bat egin nahi dizugu: Berria diruz babestea.

Zuk eta zure gisako sareko milaka irakurlek egindako ekarpenarekin, eduki gehiago eta hobeak sortuko ditugu. Eta, zuekin osatutako komunitateari esker, publizitateak eta erakundeen laguntzek bermatzen ez diguten bideragarritasuna lortuko dugu.

Euskarazko kazetaritza libre, ireki eta konprometitua eskaini nahi dizugu egunero; bizi zaren munduaren eta garaiaren berri ematen segitu.

Albiste gehiago

Belateko tunela (Nafarroa), artxiboko irudi batean. ©Jagoba Manterola / Foku

Belateko tunel berriaren lanak lizitatu ditu Nafarroako Gobernuak

Paulo Ostolaza

95 milioi euroko kostua izango dute lanek. Txibiteren arabera, «lekurik arazotsuenetako baten konponbidearen hasiera» da.

Gasteizko Askabide Klinika ©Jaizki Fontaneda/ FOKU

Askabide klinikak eskatu du abortuaren kontrako protestak ez daitezela guneetatik hurbil egin

Isabel Jaurena

40 Días por la Vida abortuaren aurkako elkarteak iragarri du protestak eginen dituztela otsailaren 22tik aurrera.

Frankismoaren biktimei omenaldia Bilboko hilerrian, artxiboko irudian ©Aritz Loiola/ Foku

EP-IUk eta Jaurlaritzak akordioa lortu dute memoria demokratikoaren legearen inguruan

Edurne Begiristain

Biktimen errolda bat sortuko da, erreparazio «osoa» bermatuko zaie biktimei, eta memoriaren aurkako sinboloak kentzeko plan bat onduko du Gogora-k, besteak beste.

Gasteizko Etxebizitza Sindikatuaren agerraldia, gaur. ©Gasteizko Etxebizitza Sindikatua

Gasteizko familia baten etxegabetzea gerarazteko exijitu dute

Julen Otaegi Leonet

Gasteizko Etxebizitza Sindikatuak agerraldia egin du, «segurtasun osoz» berehalako etxegabetze agindua jasoko duen familia baten egoera salatzeko. «Beti bezala, administrazioak ez du aukerarik eskaini», gehitu du.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Zure babes ekonomikoa ezinbestekoa zaigu euskarazko kazetaritza independente eta kalitatezkoa egiten segitzeko.