Albistea entzun

Etorkizunekoei zer transmititu

Saioa Olmok mantendu beharrekoez dihardu 'Xuxurlak, substratuak eta substantziak' obran
Saioa Olmo, liburu-landareetako bat eskuetan duela. Hondoan, erakusketaren sarrerako bala arrosa.
Saioa Olmo, liburu-landareetako bat eskuetan duela. Hondoan, erakusketaren sarrerako bala arrosa. MARISOL RAMIREZ / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Amaia Igartua Aristondo -

2021eko urtarrilak 27

Belar bala arrosa batek ematen dio hasiera Xuxurlak, substratuak eta substantziak erakusketari. Elikagaiaren esanahi sinbolikoaz baliatu da Saioa Olmo artista: gerorako gorde beharreko bazkaz dihardu erakusketak, baina oturuntza etikoa da, ez fisikoa, Olmok dioenez. «Erakusketaren jatorrian dago pentsatzea zein gizaki egongo den etorkizunean, eta horiei zer aholkatu diezaiekegun». Hala, balizko biztanle horiei baliagarriak izango zaizkien orainaldiko balio, gomendio eta historiez hausnartu du, baita horiek transmititzeko moduez ere, eta horren fruitua Bilboko Bilbo Arten egongo da ikusgai otsailaren 12ra bitarte.

Ataritik bertatik hasten da figurazioa Olmoren erakusketan. Izan ere, balaren barruko materiala ez ezik, estalkia bera ere sinbolismoz betea dago, berariaz baita arrosa kolorekoa. Bularreko minbiziaren aurkako kanpaina baten harira saltzen hasi ziren, eta, arrazoia jakin zuenean, erakusketarako baliagarria zitzaiola erabaki zuen, transmititu beharreko balio gisa. «Ni feminista naiz, eta iruditzen zait ekintza hori erlazionatuta dagoela feminismoarekin».

Bala erlazionatuta dago, halaber, aurrez aurre duen likidoen bildumarekin. «Gure inguruan dauden likidoak dira, eta bakoitza narrazio edo anekdota txiki batekin lotuta dago». Apal batean pilatuta daude, besteak beste, jakientzako koloregaiak eta euri ura, baina horiekin batera erabiltzen ohi diren hainbat produktu kimikoren laginak ere paratu ditu, baita ongarri mineral batzuk ere. Apalaren aldamenean, liburuetatik ernatzen den landare bilduma bat dago lau mahaitan sakabanatuta: lehenengoa dibertsioarekin eta sexualitatearekin dago lotuta; bigarrena, eguneroko teknologiarekin, besteak beste; hirugarrenak amaiera du hizpide, eta han ageri dira heriotzaz edo arkitektura efimeroaz diharduten liburuak; eta azken mahaia Euskal Herriko entziklopedia baten aleetatik hazitako landareek osatzen dute. «Hauek lurzoruan bertan kokatu nituen hasieran; haietatik hazten dira ez soilik hemengo landareak, baizik eta beste lekuetako landareak ere», Olmok azaldu duenez.

Elementuen aniztasuna gorabehera, haien arteko «interdependentzia» dagoela argitu du artistak, sailak «harremanetan» baitaude fisikoki zein sinbolikoki. «Badakit liburuak, substratu bezala, ez direla onenak; beraz, osatzeko ongarri batzuekin probak egin nituen, baina niri kimiko mineralek beldurra ematen didate». Kimiko horien laginak apaletan daude, eta aurrez aurre dute minbizia gogorarazten duen elementu sinbolikoa. Hala, hiru atalak lotuta geratu dira «gune arriskutsu» bihurtutako erpin horren bidez.

Horiez gain, ordea, laugarren elementu bat ere ageri da. Hain zuzen, estalagmita bat oinarri hartuta egindako eskultura. Elementu bertikala dela dio Olmok, eta kontrakarrean dagoela aurreko hiru atalek osatutako eremu zirkularrarekin. «Gizakiok estruktura bertikala dugu, eta gainerako elementuekin beste modu batera erlazionatu beharko ginateke. Hau apropos utzi dut izkinan, erakusketaren bukaeran: beste konnotazio bat du, eta ez dakigu presentzia onuragarria edo mehatxagarria den». Estalagmitaren gainean tantaka ari da erortzen mineralez osatutako seruma, eta, dioenez, ezin da jakin «desegiten ari den edo eskulturaren bertikaltasuna handitzen laguntzen duen».

Transmisio xuxurlatua

Atalen artean dauden loturez gain, erakusketak badu batzen duen beste elementu bat ere: hain zuzen, izenburuan aipatzen diren xuxurlak. Bisitariak, magnetismoa harrapatzen duen tresna baten bidez, xuxurlak entzungo ditu erakusketako elementuetara hurbiltzen denean, eta xuxurlak gero eta ozenagoak izango dira elementuotara gerturatu heinean. Hala, berbek «kate» gisara funtzionatzen dute, Olmoren hitzetan, baina baita transmisio bide moduan ere.

Izan ere, erakusketa hausnarketa bat da, ez soilik etorkizunekoei helarazi nahi den horren inguruan, baita eduki hori transmititzeko erabilitako moldearen inguruan ere. Horiek horrela, Bilbo Arteko aretoan uztartu egiten dira, halaber, hitz idatzia eta hitz ahoskatua —liburu-landareei eta xuxurlei esker, hurrenez hurren—baina, oraingo honetan, lehena ez da ohi bezain iraunkorra, ezta bigarrena hain efimeroa ere. «Historian zehar ikusi da dokumentu idatziak izan direla mantendu direnak, eta ahozko historia ahulagoa izan dela». Horrenbestez, erakusketa «paradoxikoa» da, «justu kontrakoa gertatzen» baita, Olmok dioenez. «Liburuak, nahiz eta asko irauten ari diren, desagertu egingo dira azkenean, eta pentsatzen dut xuxurlak izango direla gehien iraungo dutenak».

Euskarrien iraunkortasuna gorabehera, azkenean bisitariaren memoriak baldintzatuko du transmisioa, eta horretan orobat eragingo du erakusketako edukiak berak. «Bilduma denboran mantentzeko, interesekoa izan behar du». Horrenbestez, finean, bisitaria helburu duen erakusketa da, Olmok adierazi duenez. «Niretzat, artean garrantzitsuena inoiz ez da izan objektu artistikoa, beti ipini izan dut arreta publikoaren esperientzian. Hor gertatzen da eraldaketa».

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Dea Kulumbegashvili zinemagile georgiarrak zuzendutako filmak irabazi zituen sari nagusiak iazko edizioan. ©ANDONI CANELLADA/FOKU

Donostiako Zinemaldiak sexu identifikazioaren bigarren txostena argitaratu du

Olatz Enzunza Mallona

Zuzendaritza, ekoizpen, gidoigintza, argazkigintza, musika eta muntaketa kategorietan lan egiten duten emakumezkoen parte hartzea aztertu du Donostiako Zinemaldiak. Iazko txostenarekin alderatuz, emakume profesional gehiago zenbatu dituzte, baina portzentajea ez da %40tik gorakoa film batean ere.

Askotariko lanak bildu dituzte erakusketan. Irudian, Marianna Christofides artistaren <em>It Exhausts my Elbow</em> proiektuko (2018) zenbait diapositiba. ©GORKA RUBIO / FOKU

Belaunaldi baten uzta

Ainhoa Sarasola

Bost urteotan Donostiako Tabakaleran egonaldia egin duten zenbait artistaren obrak ikusgai jarri dituzte zentroan, aurreneko aldiz, 'Estudiotik at' erakusketan

Don Inorrez taldeko abeslari eta gitarra jotzaile Imanol Ubeda, kontzertu batean. ©MONIKA DEL VALLE / FOKU

Don Inorrez musika taldeak 'Esku hutsik' bigarren lan luzea plazaratu du

Olatz Enzunza Mallona

Don Inorrez musika taldeak 'Esku hutsik' bigarren lan luzea plazaratu du. Hamar kantuz osatuta dago, eta aurreko lanaren jarraipen gisa deskribatu dute

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.