Albistea entzun
Emakumeen aurkako indarkeriari ez
Emakumeen aurkako indarkeriari ez

Gerundioaren buelta biolentoa

Claudia Pagesen 'Gerundi circular' bideo instalazioa jarri dute ikusgai Tabakaleran, urtarrilera arte
Claudia Pages artista eta Clara Montero Tabakalerako kultur zuzendaria, Lau Pareta aretoan.
Claudia Pages artista eta Clara Montero Tabakalerako kultur zuzendaria, Lau Pareta aretoan. GOTZON ARANBURU / FOKU Tamaina handiagoan ikusi

Itziar Ugarte Irizar -

2022ko irailak 29 - Donostia

Arte plastikoen eta zinemaren artean dabiltzan proposamenekin bete dira Donostiako Tabakalerako aretoak azken hilabeteetan, iragan berri den Donostiako Zinemaldiaren 70. urteurrena dela eta. Horren erakusgarri da, esaterako, lau zinemagileren instalazio bana biltzen duen Vive le cinéma! erakusketa —Dea Kulumbegaxvili, Jeremiah Lemohang Mosese, Isaki Lacuesta eta Jia Zhang-ke zuzendarienak, hain justu—, eta ildo horretan sakontzen duen lan berri bat jarri dute orain ikusgai eraikineko Lau Pareta aretoan: Claudia Pagesen Gerundi circular bideo instalazioa. «Obra hipnotikoa, karga kritiko oso indartsukoa eta oso pertinentea», Clara Montero Tabakalerako kultur zuzendariak berba gutxitan definitu duenez.

Eskultura, ikus-entzunezkoak eta performancea uztartzen ditu Pagesen (Bartzelona, 1990) piezak; diziplinen arteko mugekin jolasten den lana da, beraz, berea ere. Munduko itsas ibilbideak, justiziaren eta administrazioaren hizkera eta merkantzien zein pertsonen etengabeko fluxua dira piezaren ardatzak, zeinak kapitalismo garaikidearen ezaugarri behinenetakoak diren, artistaren ustetan.

360 graduko ikuspegia ekarriz, buelta osoa hartzen duen GoPro kamera batekin hartutako irudiek osatzen dute instalazioaren muina, eta zintzilik dagoen pantaila zirkular batean topatuko ditu bisitariak. Hiru lagun ageri dira irudietan, Pages bera eta beste bi performer — Esther Arribas eta Stefan Govaart—, eta hiru dira bideoan ageri diren lekuak ere: World Trade Center, Bartzelonako portuan dagoen itsasontzi itxurako negozio eraikina—hotel bat du gainean eta hango igerilekuaren bueltan ageri dira artistak—; portuaren aurrealdeko olatu-horma; eta XIX. mendeko aduana eraikina. «Joko koreografikoz beteta dago pieza, kameren, gure performanceen eta testuen arteko joko koreografikoez. Irudiak den-dena ikusten duen kamera batekin daude grabatuta, baina ikusleak ezin du buelta osoan gertatzen dena aldi berean ikusi», azaldu du artistak. Hala, bisitaria instalazioaren inguruan mugitzeko pentsatua dago pieza, bera ere koreografiaren parte bihurtuz. «Kaiola barruko gurpilean etenik gabe lasterka egiten duen hamsterraren sentsazioa da», erantsi du Monterok.

Portuen inguruan interesatzen hasi zenean ekin zion Pagesek pieza lantzeari. «Barneratu ezin zaitezkeen lekuak dira, gizatasunik gabekoak, haien arkitekturagatik eta barruan duten guztiagatik. Ohartu nintzenean, horietara heltzeko beste leku batzuk bilatzen hasi nintzen, lengoaiaren bitartez batez ere, legeari eta administrazioari lotutako testu idatziak begiratuta». Horietan topatu zuen orain piezari izena ematen dion gakoa: gerundioaren aditz forma, haren presentzia «etengabekoa eta biolentoa». Pages: «Arreta jarriz gero, etengabeak dira erregistratzen, bidaltzen, prozesatzen... eta gisako aditzak. Irudipena da subjektuari gizatasuna kentzen dion aditz forma bat dela gerundioa. Portuek sortzen duten moduko espazio bat sortzen dute, nolabait; etengabeko mugimendu bat transmititzen dute, baina barrura sartzen utzi gabe». Aditz denbora horren bitartez sartu da, bada, artista portura.

Zirrikitu logistikoen lekuko

Irudien gainean performerrek esaten dituzten hitzak ageri dira idatzita —katalanez eta ingelesez daude—, eta erregistro idatzia, gorputzak eta mugimenduak norabide askotan zabaltzen dira, hala, Pagesen piezan. Kontrastea egiten dute itsasoaren zabaltasunak eta azpiegituren eta piezan azaleratzen den lengoaia administratiboaren hertsitasunak; «hiriaren zirrikitu logistikoen lekuko» bihurtzen dute bisitaria.

Pagesek berak osatu ditu irudietan agertzen diren testuak, musika, zenbait jantzi eta baita bideoa bera proiektatzen duen pantaila zirkularra ere —140 LED pantaila erabili ditu horretarako—. Instalazioa osatzen dute, orobat, Lau Pareta aretoaren hormetan serigrafia bidez inprimaturiko testu mozketek. «Gerundioak aditzaren esanahia modu abstraktu batean adierazten du. Aditz forma honek ez du pertsona zehazten, ez eta kondizio, kausa edo denbora ere», irakur daiteke, esaterako, horietako batean. Eta administrazioko txosten batetik ateratakoa dirudien esaldi bat azpian, gerundioa beltzean dela: «Zuzendariak batzordea informatuko du zentroko intzidentzien inguruan, monitorizazio sistemak ebaluatzen».

Donostiara heldu aurretik, Madrilen eta Bartzelonan erakutsi dute Pagesen obra. Hain justu, Bartzelonako Macba museoak eta Elamor dantza konpainiak ekoitzitako lana da Gerundi circular, eta lehenak erosi egin berri du pieza. Pagesek gerundioaren inguruan egindako ikerketa artistikoa liburu formatuan ere zabalduko dute urte amaieran, New Yorkeko argitaletxe baten eskutik oraingoz.

Sareko BERRIAzalea:

Udazkenean, BERRIAlagun egiteko pausoa eman dezazun, eskaintza bat egin nahi dizu BERRIAk. Herri baten kulturaren plaza da BERRIA. Kultur egitasmo, dinamika eta ekitaldi anitzen erakustoki. Euskal kulturaren inguruko informazioaren plaza handia. Azaroan eta abenduan, Euskaraldiak, Bertsolari Txapelketa Nagusiak eta Durangoko azokak hartuko dituzte, besteak beste, BERRIAren orrietako asko, paperean eta webgunean.

Albiste asko irakurriko dituzu, segur aski webgune honetan bertan. Eta eskari bat egin nahi dizugu: har ezazu konpromisoa irakurtzen duzunarekin. Irakurleen babes ekonomikoa funtsezkoa da BERRIAren etorkizuna ziurtatzeko.

Albiste gehiago

<b>Amurrioko saioa.</b> Joan den larunbateko saioa, Amurrioko Bañueta kiroldegian. ©GARI GARAIALDE

Iristen aurren, eta joaten azken

Miren Mujika Telleria

Baionan jokatuko da gaur Bertsolari Txapelketa Nagusiko bigarren itzuliko bigarren saioa. Ohi bezala, 17:00etan hasiko da. Aulki, soinu eta foku; pronto izango dira den-denak ordurako. Bertsozale Elkarteko ekoizpen taldeak du horren ardura. Zein da, baina, horren atzean dagoen inurri lana?
Indar Trabesen lehen kontzertua fikzioan irudikatzen, herenegun, Mutrikuko Venezia diskotekan. ©JON URBE / FOKU

Itoiz taldearen lehen printzak

Jone Bastida Alzuru

Doxa ekoiztetxea eta Larraitz Zuazo zuzendaria Itoiz taldeari buruzko pelikula bat prestatzen ari dira, dokumentalaren eta fikzioaren artean mugitzen dena. Mutrikun izan dira filmatzen.

Ekoetxea Urdaibaik hizkuntza indigenen erakusketa bat jarri du ikusgai. ©Monika del Valle / Foku

Hizkuntza jasangarriak

Amaia Igartua Aristondo - Bizkaiko Hitza

Busturiko Urdaibaiko Ekoetxeak erakusketa batean bildu ditu 11 hizkuntzatan emandako testu batzuk eta haien euskarazko itzulpenak: 'Hizkuntza indigenak, Ama Lurra zaintzen'. Abenduaren 18ra bitartean bisitatu ahalko da.

 ©Andoni Canellada / FOKU

Sustrai Colina: «Lanketa guztiak abiatzen dira pertsona gisa zaren horretatik»

Joanes Etxebarria - Ipar Euskal Herriko Hitza

Sustrai Colina Bertsolari Txapelketa Nagusiko finalista izan da azken bost aldietan. Aurten, finalerdien lehen itzuliko saioa irabazi du, eta gaur Baionan kantatuko du, bigarren itzulian. Gogo «handiz» ariko da.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Iruzkinak kargatzen...

Izan BERRIAlaguna

Hitzen, ekintzen eta errimen eztanda. Herri bat BERRIAren kulturaren plazan. Baliatu udazkenean BERRIAlagun egiteko eskaintza.