Albistea entzun

Gerraren eta gosearen arteko lotura detektatu nahi du Hegoa institutuak

Gosearen Aurkako Ekintzarekin batera, indarkeria ekintzen eta elikadura segurtasun faltaren arteko harremana ikusarazteko metodologia bat garatu du institutuak
Yemengo herritar bat, otsailean, janari zaku batekin, 2015eko gerrak eragindako gosetean.
Yemengo herritar bat, otsailean, janari zaku batekin, 2015eko gerrak eragindako gosetean. YAHYA ARHAB / EFE Tamaina handiagoan ikusi

Iñaki Agirre Perez -

2021eko ekainak 12

Iaz munduan elikadura segurtasunik eza pairatu zuten 135 milioi pertsonetatik, 77 milioi gatazkan dauden 22 herrialdetan bizi ziren. Halaber, Nazio Batuen Erakundearen arabera gosete arriskuan zeuden lau herrialdeak —Nigeria, Somalia, Hego Sudan eta Yemen— gatazka luzeak jasaten ari ziren beren lurraldeetan. Gerren eta gosearen arteko lotura hori argitzeko eta gaitzok desagerrarazteko pausoak emate aldera, Hegoa institutuak eta Gosearen Aurkako Ekintzak elkarlanean eginiko egitasmo bat aurkeztu zuten atzo, EHUren Bilboko Ekonomia eta Enpresa Fakultatean, Garapenerako Lankidetzaren Euskal Agentziaren eskutik. Zehazki, gatazka eremuetako indarkeria ekintzen eta elikadura segurtasunik ezaren arteko lotura ulertzea ahalbidetzen duen metodologia bat sortu dute, erlazio horren ebidentziak dokumentatzea eta haren eraginak aztertzea xede izango duena.

Karlos Perez de Armiño Nazioarteko harremanetako EHUko irakasle eta Hegoa institutuko ikertzailea irmo mintzatu zen aurkezpenean: «Gatazka armatuak dituzten eremuetan, goseak eragiten du heriotza gehien». Datuak eman zituen hori frogatzeko: XXI. mendearen lehen hamarkadan gatazka armatuen ondorioz hil ziren pertsonetatik, %7 gerra ekintzen ondorio zuzenagatik hil ziren, baina %27 izan ziren gosearen edo hark eragindako epidemien ondorioz hildakoak.

2018an, Nazio Batuen Segurtasun Kontseiluak aho batez onarturiko 2.417 ebazpenak debekatu egin zuen gosea gerra praktika gisa erabiltzea, baina horrek ez du arazoa desagerrarazi. Gainera, halako praktikak frogatzeko beharrezkoa den informazioa biltzea oso zaila dela azpimarratu du Perez de Armiñok, segurtasun arrazoiez gain «gatazkek multzo sozial ezberdinei modu ezberdinetan eragiten dietelako». Hala, Hegoaren metodologiak informazio sistema homogeneo bat eratzea izango luke helburu, arazo horri irtenbide bat emateko.

Kuantifikatze lana

Hegoaren ikerketa taldeko kideek azaldu dutenez, garaturiko metodologiak 85 alderdi aztertzen ditu, bakoitza bere adierazleekin; horien bidez, gatazka eremuetatik jasotako «informazio kualitatiboa kuantifikatu» nahi dute. «Hegoaren lanari esker, lehendik existitzen ziren intuizioei eta datuei arrazoiak eta argudioak jarri ahalko dizkiete, arrazionalizazio horren bitartez irtenbideak eta proposamen eraginkorrak sortzeko», adierazi du Manuel Sanchez Gosearen Aurkako Ekintzako arduradunak. Eginiko lana dagoeneko «testuinguru pilotu» batean probatzen ari direla jakinarazi zuen Sanchezek, eta Lankidetzarako Euskal Agentziak emandako laguntzari esker orain beste hainbat eragilerengana ere iritsi ahalko direla azpimarratu du.

Irakurle agurgarria:

Honaino iritsi zarenez, eskaera bat egin nahi dizugu: irakurtzen ari zaren edukia eta egunkaria babestea, konpromiso ekonomikoa hartuz. Publizitatea eta erakundeen diru-laguntzak ez dira nahikoa BERRIAren etorkizuna bermatzeko. Sarean eskaintzen dizugun edukia irakurtzen duzuen milaka irakurleek proiektuari ekarpena eginda, urrutira iritsiko ginateke.

Kazetaritza libre, ireki eta independentea egin nahi dugu euskaldunontzat. Euskaraz informatzea delako gure eginkizuna, eta zure eskubidea.Lagun gaitzazu bide horretan. Idatzi gurekin etorkizuna. Geroa zugan.

Martxelo Otamendi
BERRIAko zuzendaria

Izan zaitez BERRIAlaguna

Albiste gehiago

Hainbat herritar Hendaiako hondartzako pasealekuan, artxiboko irudi batean. ©Guillaume Fauveau

Bihartik, Ipar Euskal Herrian ez da maskararik jantzi beharko kanpoaldean

Uxue Rey Gorraiz

Igandetik aitzina, ez da etxeratze agindurik izanen. Aldaketa espero baino lehenago sartuko dira indarrean, uztailaren 1ean espero baitzen bertan behera gelditzea.

Konstituzio Kontseluaren ebazpena salatzeko protesta egin zuten Baionan, maiatzaren 29an. ©Bob Edme

Konstituzio Kontseiluak murgiltzea onetsi du Seaskan, baina ez sare publikoan

Oihana Teyseyre Koskarat

Maiatzean emandako ebazpenari buruzko xehetasunak eman ditu, murgiltze ereduaren inguruan.

Espainiako presidente Pedro Sanchez, gaur, kongresuan. ©Txema Moya, EFE

Sanchez: «Laster utziko diogu kalean maskara erabiltzeari»

Uxue Rey Gorraiz

Espainiako Gobernuko presidente Pedro Sanchezek azaldu du COVID-19aren kontrako txertaketa kanpainaren abiada «egonkortu» egin dela.

Iruñeko Rio Taberna, ostatuen barnealdea atzera irekitzea baimendu zen egunean. ©Iñigo Uriz, FOKU

Nafarroak edukierak eta ordutegiak zabalduko ditu zenbait sektoretan

Uxue Rey Gorraiz

Ordubete atzeratuko da ostalaritza lokalen barnealdeen itxiera ordua; gauerdira arte izaten ahalko dira zabalik, gehienez %50eko edukiera erabilita. Kultur jardueretarako, %60n zehaztu dute muga. Neurriak ostiralean sartuko dira indarrean.

Astekaria

Asteko gai hautatuekin osatutako albiste buletina. Astelehenero, ezinbesteko erreportajeak, elkarrizketak, iritziak eta kronikak zure posta elektronikoan.

Izan zaitez BERRIAlaguna

BERRIAlagunei esker eskaintzen dugu balioz osatutako informazioa. Egizu ekarpena gure eginkizunarekin segi dezagun.

Izan zaitez BERRIAlaguna